Trước khi đi vắng, việc đầu tiên là giảm số hàng và thư sẽ tới: hoãn đơn chưa gấp, tạm dừng giao định kỳ, đổi địa chỉ nhận sang nơi có người. Những gì vẫn phải tới thì nhờ đúng một người nhận, báo trước cho bên giao tên và số liên lạc của người đó, và trả tiền trước để người nhận không phải ứng. Riêng thư bảo đảm, giấy tờ từ cơ quan thì thường cần giấy nhờ nhận hoặc giấy uỷ quyền theo yêu cầu của bên phát.
Hàng chất đống trước cửa là dấu hiệu rõ nhất cho thấy nhà vắng người. Còn hàng được nhận hộ mà không ai ghi lại thì dễ thành chuyện "chị có nhận giùm em cái hộp màu nâu không" vài tuần sau. Dưới đây là cách sắp xếp để việc nhận hộ gọn gàng cho cả hai bên.
Hai tuần trước khi đi: giảm hàng, giảm thư
Ít đồ phải nhận thì người được nhờ đỡ việc, nhà cũng đỡ lộ dấu vắng. Rà lại những thứ có thể tới trong thời gian bạn đi:
- Đơn mua trên mạng đang chờ giao: hỏi người bán dời ngày giao hoặc đổi địa chỉ sang nhà người thân có người ở.
- Giao định kỳ như nước uống, sữa, báo giấy, hoa: báo tạm dừng từ ngày nào đến ngày nào.
- Hoá đơn giấy điện nước, internet: chuyển sang nhận qua thư điện tử hoặc tin nhắn nếu bên cung cấp có hình thức này.
- Thư từ cơ quan, ngân hàng, trường học đang chờ: hỏi xem có thể nhận bản điện tử, hoặc hẹn lại sau ngày về.
- Đơn hàng thanh toán khi nhận: đổi sang trả trước, hoặc huỷ và đặt lại khi về.
- Quà Tết người khác định gửi: nhắn báo trước bạn vắng, nhờ họ gửi sau hoặc gửi về địa chỉ khác.
Làm xong danh sách này, phần lớn nhà chỉ còn lại vài kiện hàng không dời được và ít thư lẻ. Đó mới là phần cần nhờ người nhận.
Ghi lại những đơn đã dời hoặc đã tạm dừng vào ghi chú điện thoại, kèm ngày cần bật lại. Về nhà mệt, quên bật lại giao nước hay giao sữa là chuyện nhỏ, nhưng quên một đơn hàng đã dời thì có khi người bán huỷ luôn.
Nhờ ai nhận hộ thì hợp
Mỗi kiểu nhà hợp với một kiểu người nhận. So nhanh để chọn:
| Người nhận hộ | Hợp khi | Cần chuẩn bị | Điều dễ vướng |
|---|---|---|---|
| Hàng xóm sát vách | Nhà phố, nhà trong hẻm, hàng xóm thường ở nhà ban ngày | Báo tên họ cho bên giao, nói trước có mấy kiện | Họ đi vắng đúng lúc giao, kiện hàng bị để trước cửa |
| Bảo vệ hoặc lễ tân toà nhà | Chung cư có quầy nhận hàng hộ | Hỏi ban quản lý quy định nhận hộ, thời gian giữ | Quầy chỉ giữ vài ngày, hàng cồng kềnh không nhận |
| Người thân ở cùng thành phố | Có thể đổi địa chỉ nhận sang nhà họ | Đổi địa chỉ trên đơn, báo trước cho họ | Đơn đã đóng gói không đổi được địa chỉ |
| Người đang trông nhà hoặc ghé nhà | Đã có người ra vào nhà theo lịch | Báo ngày giờ giao, chỗ cất trong nhà | Giờ giao không khớp giờ người ta ghé |
Chỉ chọn một đầu mối cho mỗi loại hàng. Nhờ hai người cùng nhận, mỗi người tưởng người kia nhận, kiện hàng cuối cùng nằm ngoài nắng mưa.
Báo cho bên giao và cho người nhận
Với bên giao, nhắn cho người bán hoặc người giao hàng: "Em đi vắng, nhờ chị Hà nhà bên cạnh nhận giùm, chị Hà sẽ ký nhận." Kèm tên người nhận để người giao gọi đúng người. Nhiều nơi bán hàng cho ghi chú vào đơn, hãy viết ngắn gọn ở đó. Đừng ghi trong ghi chú rằng nhà vắng đến ngày nào; chỉ cần ghi tên người nhận thay.
Với người nhận, gửi danh sách những gì sẽ tới: món gì, gửi từ đâu, khoảng ngày nào, đã trả tiền chưa. Nếu là hàng dễ vỡ hoặc giá trị, dặn họ mở hộp kiểm ngay trước mặt người giao nếu bên bán cho phép, chụp ảnh hộp lúc nhận. Hàng bị móp, ướt thì chụp ảnh và nhắn cho bạn, không cần tự khiếu nại thay.
Một câu nên nói rõ: "Có kiện nào không nằm trong danh sách thì chị cứ từ chối giúp em." Câu này tránh cho người nhận việc phải ứng tiền cho một đơn lạ, hoặc nhận nhầm hàng của nhà khác.
Thư bảo đảm và giấy tờ quan trọng
Thư thường thì hàng xóm nhận hộ được. Thư bỏ hộp, hoá đơn, thiệp: nhờ người ghé lấy khỏi hộp thư mỗi lần qua, để hộp không đầy ứ. Hộp thư thò thư ra ngoài, tờ rơi dính đầy khe cửa là dấu hiệu nhà vắng rõ chẳng kém đèn tắt cả tuần.
Thư bảo đảm, bưu phẩm cần ký nhận thì khác. Bên phát thường yêu cầu người nhận thay xuất trình giấy tờ tuỳ thân và có thể cần giấy uỷ quyền hoặc giấy nhờ nhận của bạn. Quy định mỗi nơi một khác, hãy hỏi bưu cục hoặc bên phát nơi bạn ở trước khi đi.
Giấy tờ từ cơ quan nhà nước, toà án, ngân hàng. Những giấy này có thể kèm thời hạn phải phản hồi. Dặn người nhận chụp ảnh phong bì và gửi ngay cho bạn, không cần mở. Bạn tự quyết có nhờ mở xem hay không.
Giấy nhờ nhận viết tay. Ghi tên bạn, tên người nhận thay và giấy tờ tuỳ thân của họ, loại thư được nhận, thời gian nhờ, chữ ký của bạn. Mang theo bản chụp, để lại bản gốc cho người nhận. Đây chỉ là khung tham khảo, nơi phát có thể yêu cầu mẫu riêng.
Đừng nhờ mở thư riêng. Trừ khi bạn chủ động đề nghị, người nhận hộ không nên mở thư. Nói trước điều này để họ khỏi lấn cấn.
Cất hàng nhận hộ và ghi lại
Hàng được nhận rồi mà cất lung tung thì đến lúc về lại phải đi tìm. Thống nhất với người nhận cách làm đơn giản:
- Mỗi lần nhận, chụp một ảnh kiện hàng còn nguyên, nhắn cho bạn kèm ngày nhận.
- Để tất cả vào một chỗ cố định, khô ráo, không ai trong nhà họ dùng nhầm, ví dụ góc phòng khách hay gầm cầu thang.
- Thư xếp chung một túi, không cần mở, không cần phân loại.
- Hàng cần để lạnh thì nói trước có hay không; tốt nhất là đừng đặt loại hàng đó trong thời gian vắng.
- Khi bạn về, đối chiếu danh sách tin nhắn với số kiện thực nhận, ký nhận lại hoặc nhắn xác nhận đã nhận đủ.
Danh sách ảnh trong tin nhắn là sổ giao nhận đơn giản nhất. Không cần sổ sách, chỉ cần cả hai cùng nhìn được một nơi.
Nếu người nhận hộ là người lớn tuổi không quen chụp ảnh, nhờ họ ghi vào một tờ giấy dán sau cửa: ngày, mấy kiện, mấy thư. Khi bạn về, tờ giấy đó cùng số kiện thật là đủ để đối chiếu, không ai phải nhớ.
Lịch nhờ lấy thư và hàng theo độ dài chuyến đi
Chuyến đi càng dài thì càng cần lịch rõ. Dùng bảng này để nói với người nhận hộ ngay từ lúc nhờ:
| Độ dài chuyến đi | Việc nhờ | Bao lâu một lần | Kiểm bằng gì |
|---|---|---|---|
| Ba đến năm ngày | Lấy thư khỏi hộp, nhận một hai kiện đã báo trước | Một lần giữa chuyến, hoặc khi có hàng | Ảnh kiện hàng nhắn cho bạn |
| Một đến hai tuần | Lấy thư, nhận hàng, dọn tờ rơi trước cửa | Hai ba ngày một lần | Tin nhắn mỗi lần ghé: "đã lấy thư, không có gì lạ" |
| Cả tháng Tết | Như trên, thêm nhận quà biếu, để ý hàng giao dồn sau Tết | Hai ngày một lần, mỗi ngày trong tuần sau Tết | Danh sách kiện đã nhận, cập nhật trong cuộc trò chuyện |
| Vài tháng | Đổi địa chỉ nhận sang nhà người thân, nhờ người ghé lấy thư định kỳ | Mỗi tuần một lần | Ảnh phong bì thư quan trọng gửi ngay khi nhận |
Dịp Tết có một điểm đáng lưu ý: hàng thường dồn lại và giao ồ ạt vào mấy ngày đầu năm mới. Nếu người nhận hộ cũng về quê, hãy dời đơn sang sau ngày bạn về, đừng để kiện hàng nằm chờ trước cửa cả tuần.
Với chuyến đi vài tháng, đừng trông vào việc hàng xóm nhận hộ mãi. Đổi địa chỉ nhận chính thức sang nơi có người ở là cách bền hơn, người nhận hộ chỉ còn lo phần thư lẻ.
Những chuyện hay vướng và cách tránh
Hàng thanh toán khi nhận là chỗ vướng nhất. Người nhận hộ phải ứng tiền, rồi ngại nhắc. Tốt nhất là không để đơn nào kiểu này tới trong thời gian vắng; nếu bất đắc dĩ, chuyển tiền trước cho người nhận kèm lời nhắn rõ số đơn.
Hàng bị giao nhầm vào nhà, hoặc một kiện không ai đặt mà người giao nói là của nhà bạn: dặn người nhận từ chối, nhắn bạn kiểm tra. Có những chiêu gửi hàng không đặt rồi đòi tiền, người nhận hộ không cần đứng ra gánh.
Hàng cồng kềnh như đồ nội thất, máy giặt: đừng nhờ hàng xóm nhận. Nhà họ không có chỗ, mà người giao cũng thường cần vào tận nhà bạn lắp đặt. Dời ngày giao đến sau khi bạn về là cách duy nhất hợp lý.
Khi về, cảm ơn người nhận hộ theo số việc thật họ đã làm. Mười kiện hàng và một túi thư là công sức đáng kể, một lời cảm ơn kèm chút quà nhỏ giữ được lòng người cho lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Có nên ghi chú trên đơn hàng là nhà vắng đến ngày nào không?
Không nên. Ghi chú đơn hàng đi qua nhiều người, ghi rõ nhà vắng đến ngày nào là cho người lạ biết thời điểm nhà không có ai. Chỉ cần ghi tên người nhận thay và cách liên lạc với họ là đủ để người giao làm đúng.
Thư bảo đảm có nhờ hàng xóm nhận hộ được không?
Thường được nếu có giấy tờ phù hợp, nhưng bên phát có thể yêu cầu người nhận thay xuất trình giấy tờ tuỳ thân và giấy uỷ quyền hoặc giấy nhờ nhận của bạn. Quy định từng nơi khác nhau, hãy hỏi bưu cục hoặc bên phát trước khi đi.
Đơn hàng thanh toán khi nhận thì xử lý thế nào khi vắng nhà?
Đổi sang trả trước hoặc dời ngày giao đến sau khi về. Nếu buộc phải để tới, chuyển tiền trước cho người nhận hộ kèm thông tin đơn, đừng để họ tự ứng tiền rồi ngại nhắc lại khi bạn về.
Kiện hàng lạ không có trong danh sách thì người nhận hộ nên làm gì?
Từ chối nhận và nhắn bạn kiểm tra. Có những trường hợp gửi hàng không ai đặt rồi đòi tiền, người nhận hộ không nên đứng ra trả. Nói trước điều này lúc nhờ để họ không thấy khó xử khi từ chối người giao.
Chung cư có quầy nhận hàng thì có cần nhờ ai nữa không?
Có thể không, nhưng nên hỏi ban quản lý quầy giữ hàng bao lâu, có nhận hàng cồng kềnh hay hàng cần ký nhận không. Nếu vắng lâu hơn thời gian quầy giữ, vẫn cần một người lấy hàng từ quầy về cất giúp.
Hàng nhận hộ bị móp, ướt thì ai khiếu nại?
Người nhận hộ chỉ cần chụp ảnh hộp lúc nhận và nhắn cho bạn. Việc khiếu nại với người bán hoặc bên giao là của bạn, vì bạn là người mua. Đừng để người nhận hộ phải tự đi làm việc thay mình với bên bán.