Lúc giao đồ cho người quen giữ, việc quan trọng nhất là cùng nhau nhìn đồ một lượt và để lại dấu vết: chụp ảnh theo một thứ tự cố định, quay một đoạn video ngắn đi quanh món đồ, ghi vài dòng tình trạng có hai chữ ký, rồi gửi ảnh vào cuộc trò chuyện chung ngay tại chỗ. Lúc nhận lại, chụp lại đúng những góc ấy và so từng cặp. Cả việc này mất mười lăm phút, nhưng nó trả lời được mọi câu hỏi "vết này có từ trước hay không".
Biên bản giao nhận khác giấy gửi giữ ở chỗ nó ghi lại một khoảnh khắc: đồ trông thế nào, ai giao, ai nhận, lúc mấy giờ. Giấy gửi giữ nói về thoả thuận, biên bản nói về sự thật lúc giao. Với việc nhỏ, một biên bản có ảnh là đủ; với việc lớn, nó là phụ lục đính kèm giấy gửi giữ.
Chuẩn bị trước khi giao, ở nhà mình
Đừng để đến lúc đứng trước cửa nhà người ta mới lục điện thoại. Làm xong những việc sau ở nhà:
- Lau sạch món đồ. Bụi bám che mất vết trầy, về sau ảnh không chứng minh được gì.
- Sạc đầy điện thoại, dọn bớt bộ nhớ, bật chế độ lưu ngày giờ trong ảnh nếu máy có.
- Viết sẵn khung biên bản ra giấy: tên hai bên, danh sách món, cột tình trạng để trống, chỗ ký.
- Với đồ đóng thùng: đánh số trên bốn mặt thùng, chụp ảnh lòng thùng trước khi dán, ghi món chính vào danh sách.
- Với xe: lấy hết đồ trong cốp và hộc, chụp ảnh lòng cốp rỗng, ghi lại số km trên đồng hồ.
- Với thú cưng: chụp vài tấm toàn thân con vật ở nhà, lúc nó khoẻ và bình thường, kèm ảnh vòng cổ, dây dắt, đồ mang theo.
- Với chìa khoá nhà: xâu từng chùm vào móc khác màu, chụp chung một tấm, ghi chìa nào mở cửa nào để người giữ khỏi thử từng chiếc trước cửa.
- Hẹn giờ giao với người nhận trước một hai ngày, vào ban ngày, lúc họ không vội đi đâu. Giao lúc tối muộn hay lúc người ta đang nấu cơm thì không ai còn kiên nhẫn nhìn kỹ.
Danh sách này nghe nhiều nhưng làm xong chỉ chừng nửa tiếng. Cái được là lúc giao, bạn không phải bắt người quen đứng chờ trong khi mình loay hoay, và hai bên chỉ cần cùng nhìn, cùng xác nhận.
Chụp ảnh theo một thứ tự cố định
Ảnh chụp lung tung thì đến lúc cần so không biết tấm nào ứng với tấm nào. Hãy đi theo một vòng cố định và dùng lại đúng vòng ấy lúc nhận về:
- Ảnh toàn cảnh món đồ ở đúng chỗ sẽ để, có nhìn thấy khung cảnh xung quanh.
- Bốn phía: trước, phải, sau, trái, đứng cách khoảng hai bước, giữ máy ngang.
- Cận cảnh từng chỗ đã có vết sẵn: trầy, móp, nứt, bạc màu. Đặt một đồng xu hoặc ngón tay cạnh vết để thấy độ lớn.
- Những chỗ dễ hỏng nhất: mặt màn hình, gương xe, góc thùng, chân bàn ghế.
- Số nhận dạng: số khung số máy của xe, số sê-ri dưới đáy máy, số đánh trên thùng.
- Đồ đi kèm bày ra một chỗ: chìa khoá, điều khiển, dây sạc, sổ tiêm của thú, túi đồ ăn.
- Một tấm cuối có cả người nhận đứng cạnh món đồ, mặt không cần rõ, để biết đã giao tận tay.
Xong vòng ảnh thì quay một video liền một mạch đi quanh món đồ, vừa quay vừa nói nhỏ những gì mình thấy: "ốp trái trầy sẵn, gương phải lỏng". Video có tiếng nói khó cãi hơn ảnh rời, và giúp chính bạn nhớ lại sau vài tháng.
Ghi tình trạng: viết thế nào cho người khác đọc cũng hiểu
Cột tình trạng nên ngắn, cụ thể, dùng từ ai cũng hiểu. So cách ghi mơ hồ với cách ghi dùng được:
| Món đồ | Ghi mơ hồ | Ghi dùng được |
|---|---|---|
| Xe tay ga | Xe bình thường | Ốp trái trầy một vệt, gương phải lỏng, đề nổ được, đồng hồ số km như ảnh số 6 |
| Tủ lạnh nhỏ | Còn tốt | Cửa có vết móp góc dưới, đã rút điện, lau khô, chèn hé cửa |
| Thùng sách | Một thùng sách | Thùng số 2, sách giấy, khoảng ba mươi cuốn, không có đồ dễ vỡ |
| Máy tính xách tay | Máy cũ | Vỏ trầy góc trái, bàn phím đủ phím, mở được, kèm sạc |
| Chó cỡ vừa | Chó khoẻ | Ăn uống bình thường hôm giao, đã tiêm theo sổ, kèm dây dắt, bát, túi đồ ăn chia ngày |
| Chìa khoá nhà | Đưa chìa | Hai chìa cửa chính trên móc xanh, không có chìa phòng ngủ |
Ghi theo số thứ tự ảnh giúp hai bên đối chiếu nhanh. Không cần văn hoa, càng ít tính từ càng tốt; "còn tốt", "đẹp", "như mới" là những chữ dễ gây cãi nhau nhất vì mỗi người hiểu một kiểu.
Riêng với con vật, chỉ ghi những gì mắt thấy như ăn uống, đi lại, đồ kèm theo. Đừng tự ghi nhận định về sức khoẻ; có lo ngại gì thì đưa đi thú y khám trước chuyến đi.
Ký và gửi ảnh ngay tại chỗ
Biên bản xong thì hai bên ký, ghi giờ giao. Viết hai bản hoặc chụp lại tờ giấy đã ký. Ngay lúc đó, gửi toàn bộ ảnh và video vào cuộc trò chuyện riêng giữa bạn và người giữ trên ứng dụng nhắn tin. Làm tại chỗ chứ đừng hẹn tối về gửi, vì tin nhắn có ngày giờ gửi là thứ cả hai bên cùng thấy, không ai thêm bớt được.
Nếu người quen ngại chuyện ký tên, một tin nhắn xác nhận cũng có giá trị: "Em đã nhận chiếc xe và đồ như ảnh chị gửi." Điều cốt lõi là có một dấu vết do chính người nhận để lại, cho thấy họ đã thấy món đồ trong tình trạng đó. Câu xác nhận nên nhắc tới ảnh, chứ không chỉ "em nhận rồi", để về sau không ai hỏi "nhận cái gì, lúc đó ra sao".
Đừng biến buổi giao nhận thành buổi thẩm vấn. Nói nhẹ nhàng: "Em chụp để lỡ có gì thì cả hai cùng có ảnh, anh khỏi bị oan." Nghe ra ảnh là để che chắn cho mình, người giữ sẽ chủ động chỉ thêm cho bạn những vết bạn chưa thấy.
Khi người nhận là người lớn tuổi, ít dùng điện thoại, hãy gửi ảnh cho một người con hoặc cháu trong nhà họ, kèm lời nhắn rõ đây là ảnh lúc giao. Như vậy bên giữ vẫn có bản riêng, không phụ thuộc vào máy của bạn.
Lúc nhận lại: so từng cặp ảnh
Nhận ở cùng chỗ, cùng ánh sáng nếu được. Ánh đèn vàng buổi tối che mất vết xước nhỏ, ánh nắng gắt thì làm vết cũ trông mới. Hẹn nhận vào ban ngày.
Mở ảnh cũ trên điện thoại, chụp lại đúng góc. Đi lại đúng vòng cũ: toàn cảnh, bốn phía, cận vết, số nhận dạng, đồ kèm. Mỗi góc chụp lại một tấm mới để có cặp so sánh.
Đếm đồ kèm trước khi nhìn vết. Mất một chiếc chìa, một sợi dây sạc là chuyện dễ xảy ra và dễ tìm lại nếu phát hiện ngay. Để vài hôm mới nhớ ra thì người giữ cũng không nhớ để đâu.
Thử hoạt động ngay tại chỗ. Đề máy xe, bật máy tính, cắm điện thiết bị. Thứ chạy được lúc trả mà về nhà hỏng thì khó nói là hỏng ở đâu.
Xác nhận bằng chữ. Mọi thứ ổn thì ghi một dòng "đã nhận đủ, đúng tình trạng" có ngày và chữ ký, hoặc nhắn một câu như vậy. Có chỗ khác thì ghi đúng điều thấy, chưa kết luận lỗi.
Làm thừa và làm thiếu khi giao nhận
Thừa: chụp hàng trăm ảnh không theo thứ tự. Nhiều ảnh không có nghĩa là đủ. Đến lúc cần so, lướt mãi không ra tấm cần tìm. Một vòng mười lăm, hai mươi tấm theo thứ tự cố định có ích hơn cả trăm tấm chụp vội.
Thừa: bắt người giữ ký vào từng tấm ảnh. Ảnh đã gửi vào cuộc trò chuyện chung là đủ dấu vết. Bắt ký từng tờ in ra làm người quen thấy mình như đang nhận hàng ở kho.
Thiếu: không chụp đồ kèm theo. Dây sạc, điều khiển, chìa phụ, mũ bảo hiểm là những thứ hay thất lạc nhất, và cũng là thứ ít ai nhớ chụp. Bày ra một chỗ, chụp một tấm là xong.
Thiếu: không ghi giờ giao. Cùng một ngày mà giao buổi sáng hay buổi tối có khi quan trọng, nhất là với xe bị ghi hình vi phạm. Ghi giờ vào biên bản, mất vài giây.
Thiếu: chỉ bạn giữ ảnh. Người giữ cũng cần có ảnh để tự bảo vệ mình nếu ai đó trong nhà bạn sau này thắc mắc. Gửi cho họ, đừng giữ riêng.
Ca thường gặp: vết mới mà không ai nhớ
Chị Hương gửi xe tay ga ở nhà anh họ một tháng Tết. Lúc lấy về thấy một vết trầy ở yếm trước. Anh họ không nhớ có va vào đâu, chị không nhớ vết đó có từ trước không. Mở ảnh số 2 lúc giao thì yếm trước sạch. Cả hai cùng nhìn, anh họ nhớ ra đã dắt xe ra vào cạnh chiếc xe ba gác. Chuyện được nói ra nhẹ nhàng, anh nhận lo phần sơn lại, không ai mất lòng.
Nếu không có ảnh, câu chuyện này dễ thành hai người nghi nhau, mỗi người giữ một ý trong lòng, sang năm không ai nhắc chuyện giữ xe nữa. Ảnh không dùng để bắt lỗi, nó dùng để hai bên khỏi phải đoán.
Ngược lại cũng có lúc ảnh cho thấy vết đã có từ trước, và chính bạn là người phải xin lỗi vì đã thắc mắc. Đó cũng là một cái lợi: biết sớm, khỏi giữ nỗi ngờ vực trong lòng với người đã giúp mình.
Câu hỏi thường gặp
Biên bản giao nhận với giấy gửi giữ khác nhau thế nào?
Giấy gửi giữ ghi thoả thuận: ai giữ, giữ bao lâu, trách nhiệm ra sao. Biên bản giao nhận ghi khoảnh khắc trao tay: đồ trông thế nào, lúc mấy giờ, ai nhận. Việc nhỏ dùng biên bản có ảnh là đủ, việc lớn thì làm cả hai và đính kèm nhau.
Có cần quay video hay chỉ chụp ảnh là đủ?
Ảnh là bắt buộc, video là thêm. Một đoạn video quay liền một vòng quanh món đồ, có tiếng nói những chỗ đã trầy sẵn, khó cãi hơn nhiều so với ảnh rời và giúp chính bạn nhớ lại tình trạng sau vài tháng xa nhà.
Ảnh chụp nên lưu ở đâu cho chắc?
Gửi ngay vào cuộc trò chuyện riêng với người giữ để có ngày giờ gửi mà cả hai cùng thấy, đồng thời giữ bản trong máy và một nơi lưu trữ trên mạng của bạn. Đừng chỉ để trong điện thoại, mất máy là mất luôn bằng chứng.
Người quen ngại ký tên thì sao?
Không cần ép. Nhờ họ nhắn một câu xác nhận đã nhận đồ như ảnh đã gửi là được. Điều cần có là một dấu vết do chính người nhận để lại, cho thấy họ đã thấy món đồ trong tình trạng ghi trong ảnh lúc giao.
Nhận lại thấy vết lạ thì nên làm gì ngay?
Chụp ảnh vết đó ngay tại chỗ, mở ảnh lúc giao ra cùng xem, ghi đúng điều mình thấy mà chưa kết luận lỗi. Chuyện ai chịu, chịu bao nhiêu nên bàn sau, khi cả hai đã bình tĩnh và cùng nhìn lại toàn bộ ảnh.
Gửi thú cưng có cần biên bản giao nhận không?
Không cần trịnh trọng, nhưng nên chụp ảnh con vật lúc giao, ghi đồ mang theo và ghi nó ăn uống bình thường hôm đó. Khi đón về, mọi thay đổi về sức khoẻ cần được thú y xem, ảnh lúc giao chỉ giúp hai bên rõ tình trạng ban đầu.