Chuyến đi dưới một tuần, nhà không có thú nuôi, không có cây phải tưới mỗi ngày và không rơi vào mùa mưa bão thì khoá cửa đi là đủ, chỉ cần một hàng xóm để mắt. Từ một đến bốn tuần, nên có người ghé qua một hai lần mỗi tuần. Trên một tháng, hoặc nhà có thú nuôi, vườn rộng, ở chỗ vắng, nên tính chuyện có người ở lại. Độ dài chuyến đi là thước đo đầu tiên, nhưng mùa trong năm và kiểu nhà có thể kéo mốc này lên hay xuống.
Bài này giúp bạn chọn đúng mức: không nhờ người ở lại cho một chuyến ba ngày làm phiền cả nhà người ta, cũng không bỏ nhà kín cửa suốt mùa mưa rồi về thấy trần ố, tường mốc. Mỗi lựa chọn đi kèm những việc phải chuẩn bị riêng.
So ba cách theo độ dài chuyến đi
Bảng dưới là điểm xuất phát. Đọc tiếp các mục sau để điều chỉnh theo nhà và mùa của bạn.
| Chuyến đi | Khoá cửa đi | Người ghé qua | Người ở lại |
|---|---|---|---|
| 2 đến 4 ngày | Thường đủ | Không cần, trừ khi có cây, mùa mưa | Thừa |
| 5 ngày đến 1 tuần | Được, nếu có người để mắt cổng | Một lần giữa chuyến là đẹp | Thừa |
| 1 đến 4 tuần | Rủi ro ẩm mốc, hàng chất cổng | Một hai lần mỗi tuần | Chỉ khi nhà có thú, vườn rộng |
| 1 đến 3 tháng | Không nên | Hai lần mỗi tuần, người quen thân | Nên cân nhắc |
| Trên 3 tháng | Không nên | Khó giữ được đều | Hợp nhất, hoặc cho người thân ở nhờ |
"Người ghé qua" ở đây là người cầm chìa vào nhà làm vài việc. "Để mắt cổng" chỉ là hàng xóm nhìn từ ngoài, không vào nhà.
Đọc theo hàng của chuyến đi, rồi nhìn sang cột nào ghi "thường đủ" hay "được". Đó là mức tối thiểu. Nếu nhà bạn rơi vào một trong các điều kiện kéo mốc lên ở mục dưới, dịch sang cột bên phải một bậc.
Những điều kéo mốc lên: cần người trông sớm hơn
Mùa mưa bão. Một trận mưa to có thể làm tắc rãnh sân thượng, dột trần, tràn nước ban công. Chuyến đi một tuần giữa mùa mưa nên có người ghé ít nhất một lần, nhất là sau trận mưa lớn.
Nhà có thú nuôi. Con vật cần người mỗi ngày. Nếu không gửi con vật đi, thì cần người ghé mỗi ngày hoặc ở lại, kể cả với chuyến ngắn.
Nhà có nhiều cây, vườn rau. Mùa nắng, cây chậu ba ngày không tưới đã héo. Nhờ người tưới, hoặc gom chậu và chấp nhận mất vài cây.
Nhà ở chỗ vắng, cuối hẻm, cạnh đất trống. Ít người đi ngang thì ít người phát hiện chuyện lạ. Cần người ghé sớm hơn so với nhà giữa dãy phố đông.
Nhà cũ, mái tôn, có chỗ hay dột. Bạn biết nhà mình có điểm yếu nào. Điểm yếu đó cần người để mắt nhiều hơn một ngôi nhà mới xây chắc chắn.
Có hàng giao, thư từ không dời được. Đồ chất ở cổng là dấu hiệu nhà vắng. Nếu không dời được, phải có người gom.
Những điều kéo mốc xuống: khoá cửa đi được lâu hơn
Căn hộ chung cư có bảo vệ, ban quản lý. Không có cổng để chất đồ, có người trực toà nhà. Khoá van nước, báo ban quản lý, chuyến đi hai tuần không người ghé vẫn thường ổn, trừ mùa mưa ẩm.
Nhà đã đóng kỹ. Van nước khoá, máy bơm ngắt, gas khoá, rác đổ hết, tủ lạnh dọn bớt, cửa sổ khép chặt. Càng ít thứ có thể hỏng, càng ít cần người.
Mùa khô, ít mưa. Không có mưa dột, không có ngập, nhà kín cửa vài tuần chủ yếu chỉ bụi và hơi bí.
Hàng xóm sát vách ở nhà nhiều. Một người nhìn thấy cửa nhà bạn mỗi ngày gần bằng một lượt ghé, nhất là với chuyến dưới hai tuần.
Đồ quý đã gửi người thân. Khi trong nhà không còn gì khiến bạn mất ngủ nếu có chuyện, lý do cần người ở lại giảm hẳn. Nhiều người chọn người ở lại chỉ vì lo cho vài món đồ; gửi những món đó đi là xong.
Mỗi cách cần chuẩn bị gì
Chọn xong thì làm đúng phần của cách đó, không làm thiếu, cũng không làm cả ba.
| Cách | Cần chuẩn bị | Rủi ro hay gặp | Cách giảm rủi ro |
|---|---|---|---|
| Khoá cửa đi | Đóng nhà kỹ, dời hàng giao, nhờ hàng xóm để mắt, chìa dự phòng ở người thân | Nước rò không ai biết, hàng chất cổng | Khoá van tổng, có người nhìn cổng |
| Người ghé qua | Chìa, tờ dặn một trang, lịch ghé, số người thân | Bỏ lượt, ghé qua loa | Hẹn nhắn tin sau mỗi lượt, có ảnh |
| Người ở lại | Thoả thuận viết tay, đồ quý cất đi, khai báo cư trú nếu cần, quy định ai được vào | Đưa người khác về, dùng đồ quá mức | Chọn người có người quen bảo lãnh, nói rõ giới hạn |
Với người ở lại, chuẩn bị nặng hơn hẳn. Nếu thấy phần chuẩn bị này quá sức trong thời gian bạn có, chọn người ghé qua với lịch dày hơn có khi lại an toàn hơn.
Năm câu tự hỏi trước khi chọn
Trả lời nhanh năm câu sau, mỗi câu "có" là một lý do để dịch lên mức trông cao hơn:
- Trong nhà có thứ gì cần người mỗi ngày không: con vật, cây non, bể cá, vườn rau?
- Chuyến đi có rơi vào mùa mưa bão, mùa nồm ẩm, hay đợt nắng nóng kéo dài không?
- Nhà có chỗ yếu bạn đã biết: mái hay dột, rãnh hay tắc, ống nước cũ, cửa sau chốt lỏng?
- Có hàng giao, thư từ, người đến đọc đồng hồ mà bạn không dời được không?
- Nếu có chuyện, người thân gần nhất của bạn có ở xa, mất hơn một giờ mới đến được nhà không?
Không có câu nào "có": khoá cửa đi với một người để mắt là đủ. Một hai câu "có": nhờ người ghé qua. Ba câu trở lên, hoặc chuyến đi trên một tháng: cân nhắc người ở lại, hoặc giảm bớt những thứ cần người, như gửi con vật đi, gom chậu cây, dọn rãnh trước khi đi.
Theo dõi lúc vắng cho từng cách
Mỗi cách trông có nhịp liên lạc riêng. Hẹn trước để không ai phải nhắn hỏi.
| Cách | Liên lạc | Khi về kiểm gì |
|---|---|---|
| Khoá cửa đi | Hỏi hàng xóm một câu giữa chuyến, hoặc chỉ khi họ báo | Trần, sàn bếp, nhà tắm, tủ lạnh, cổng |
| Người ghé qua | Một dòng nhắn kèm một ảnh sau mỗi lượt | Đi lại các góc người trông đã chụp, thu chìa |
| Người ở lại | Một tin mỗi tối, gọi ngắn hai ba ngày một lần | Đi một vòng cùng người trông, chỉ số điện nước, phòng khoá, thu chìa |
Liên lạc dày hơn mức này thường không làm nhà an toàn hơn, chỉ làm người trông mệt. Nếu bạn thấy cần hỏi nhiều, có khi là chọn sai người, chứ không phải hẹn thiếu tin.
Dù chọn cách nào, đặt nhắc trên lịch điện thoại của bạn vào ngày giữa chuyến: hôm đó hỏi thăm một câu, nhắc người trông nếu sắp có mưa bão, và xem lại ngày về có đổi không. Một mốc giữa chuyến giúp bạn khỏi quên hẳn chuyện nhà trong lúc vui chơi, cũng khỏi nhắn hỏi liên tục vì lo.
Bốn tình huống cụ thể
Vắng năm ngày Tết, nhà phố trong ngõ. Cả ngõ đi gần hết, ít người để mắt. Khoá cửa đi được, nhưng tìm một người trong khu ở lại thành phố mấy ngày Tết, nhờ họ nhìn cổng và gom đồ. Thu quần áo phơi, ngắt máy bơm, khoá van nước, gửi chìa dự phòng cho người thân. Không cần người vào nhà.
Đi công tác ba tuần giữa mùa mưa, nhà hai tầng có sân thượng. Cần người ghé qua hai lần mỗi tuần và thêm một lần sau trận mưa lớn. Việc chính là xem sân thượng, rãnh thoát nước, trần tầng trên. Dọn miệng thoát nước trước khi đi để người trông không phải trèo.
Đi làm ở nước ngoài bốn tháng, nhà có vườn nhỏ và một con chó giữ nhà. Con vật cần người mỗi ngày, vườn cần người tưới, nhà cần người mở cửa. Hợp nhất là có người ở lại, hoặc gửi con vật đi và nhờ người ghé ba lần mỗi tuần. Viết thoả thuận rõ, có người thân ở gần làm đầu mối thay bạn.
Phải đi đột xuất hai tuần về quê lo việc gia đình, nhà chỉ có một mình bạn. Chuyến đi không định trước, không kịp chuẩn bị gì. Gọi một người thân hoặc hàng xóm có chìa dự phòng, nhờ vào nhà một lần làm ba việc: khoá van nước, ngắt bình nóng lạnh, dọn đồ tươi trong tủ lạnh. Sau đó chỉ cần họ ghé mỗi tuần một lần. Đây cũng là lý do nên luôn có một bộ chìa ở người thân, kể cả khi bạn không định đi đâu.
Làm thừa và làm thiếu
Làm thừa: nhờ người ngủ lại cho chuyến ba ngày. Làm phiền người được nhờ, mà nhà cũng chẳng cần. Để dành lời nhờ đó cho chuyến dài.
Làm thừa: nhờ ba bốn người cùng trông. Ai cũng nghĩ người kia đã ghé. Một người chính, một người phụ là đủ.
Làm thiếu: khoá cửa đi cả tháng mùa mưa. Về thấy trần ố, tường mốc, tủ gỗ ẩm. Chi phí sửa thường lớn hơn nhiều so với công nhờ người ghé.
Làm thiếu: nhờ người ghé mà không có tờ dặn. Người trông vào nhà không biết làm gì ngoài nhìn quanh. Một trang dặn dò biến lượt ghé thành việc có ích.
Làm thiếu: không có chìa dự phòng ở người thứ hai. Người trông ốm, mất chìa, hay đi vắng đột xuất là nhà không ai vào được.
Làm thừa: mua thêm đủ thứ đồ an ninh trước chuyến đi ngắn. Một ngôi nhà đóng gọn, có người nhìn cổng, không khoe chuyến đi trên mạng đã che được phần lớn rủi ro thường gặp. Thói quen đúng quan trọng hơn đồ mới.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch một tuần có cần nhờ người trông nhà?
Thường chỉ cần một hàng xóm để mắt cổng và gom hàng giao. Nếu đi giữa mùa mưa bão, nhà có cây phải tưới hay có thú nuôi, nên nhờ người cầm chìa ghé một lần giữa chuyến.
Khoá cửa đi cả tháng có sao không?
Có rủi ro, nhất là mùa mưa: nước rò không ai biết, nhà ẩm mốc, hàng chất ở cổng. Nếu không có ai trông, phải đóng nhà kỹ, khoá van nước, và ít nhất nhờ một người hàng xóm để mắt, giữ một chìa dự phòng.
Nên nhờ người ghé qua hay người ở lại?
Người ghé qua hợp với nhà phố, căn hộ, chuyến đi vài tuần. Người ở lại hợp với chuyến đi trên một tháng, nhà vườn, nhà có thú nuôi. Người ở lại cần chọn kỹ hơn và có thoả thuận rõ hơn.
Căn hộ chung cư có cần người trông khi đi vắng hai tuần?
Thường không bắt buộc nếu đã khoá van nước, báo ban quản lý và dời hàng giao. Mùa mưa ẩm hoặc có cây ban công, nên nhờ người ghé một lần để thông gió, xem ban công và phễu thoát sàn.
Nhà có thú nuôi đi vắng ngắn ngày thì sao?
Con vật cần người mỗi ngày, kể cả khi chuyến đi chỉ hai ba ngày. Chọn giữa gửi con vật đi hoặc nhờ người đến chăm hằng ngày tại nhà, và đó là thoả thuận riêng, không gộp vào việc trông nhà.
Đi vắng dịp Tết khi cả khu cùng đi thì nhờ ai?
Tìm người ở lại thành phố trong mấy ngày Tết: hàng xóm không về quê, người thân ở cùng quận, tổ trưởng dân phố. Nếu không có ai, đóng nhà kỹ và giữ chìa dự phòng ở người thân gần nhất.