Khi nhờ người quen giữ thứ có giá trị như xe, đồ điện tử, giấy tờ hay một thùng đồ cả tháng, bạn nên viết một tờ giấy gửi giữ ngắn, hai bên ký, mỗi bên giữ một bản. Tờ giấy cần đủ sáu mục: ai gửi, ai giữ, giữ cái gì và tình trạng lúc giao, giữ đến bao giờ, có trả công hay không, và nếu hỏng hoặc mất thì xử lý thế nào. Một trang viết tay là đủ; việc gửi giữ thông thường giữa người quen thường không cần đi công chứng.
Viết giấy không phải vì nghi ngờ nhau. Nó giúp cả hai nhớ cùng một chuyện, và giúp người giữ tự bảo vệ mình nếu có ai đó (kể cả người nhà bạn) đến đòi lấy đồ. Khung dưới đây chỉ là tham khảo; quy định về gửi giữ tài sản có trong luật dân sự, bạn nên tra văn bản hiện hành khi giá trị đồ gửi lớn.
Khi nào nên viết giấy, khi nào một tin nhắn là đủ
Không phải việc nhờ nào cũng cần giấy. Cho mèo ăn năm ngày, tưới cây, nhận một gói hàng: một tin nhắn ghi rõ việc là đủ, viết giấy trịnh trọng lại làm người ta ngại. Ngược lại, có ba dấu hiệu cho thấy bạn nên viết: đồ có giá trị lớn so với thu nhập của hai bên; thời gian gửi dài từ vài tuần trở lên; hoặc đồ có giấy tờ đi kèm như xe, máy móc có hoá đơn.
Dấu hiệu thứ tư hay bị bỏ qua: khi người giữ không ở một mình. Bạn gửi cho anh bạn, nhưng nhà anh ấy còn vợ, bố mẹ, người thuê trọ. Nếu chẳng may anh ấy đi vắng mà người nhà bạn tới lấy đồ, tờ giấy là thứ để người trong nhà anh ấy biết ai được nhận lại. Không có giấy, người ở nhà sẽ khó xử: đưa thì sợ sai, không đưa thì mất lòng.
Nếu ngại đưa tờ giấy ra, bạn cứ nói thẳng: "Em viết cái giấy cho anh giữ, lỡ em không về kịp mà có người nhà em tới lấy thì anh có cái mà đối chiếu." Khi hiểu tờ giấy là để che chắn cho chính mình, người giữ sẽ nhận nó nhẹ nhàng hơn.
Sáu mục bắt buộc trong giấy gửi giữ
Đây là những mục giúp tờ giấy đọc lên ai cũng hiểu, kể cả người thứ ba. Thiếu mục nào, mục đó thành chỗ cãi nhau sau này:
- Bên gửi: họ tên, số căn cước, địa chỉ, số điện thoại liên lạc khi đi vắng.
- Bên giữ: họ tên, số căn cước, địa chỉ nơi cất đồ (ghi cụ thể nhà nào, chỗ nào trong nhà nếu cần).
- Tài sản: tên, số lượng, đặc điểm nhận dạng như màu, số khung số máy của xe, số sê-ri của máy, số thùng và đồ chính trong mỗi thùng.
- Tình trạng lúc giao: mới hay cũ, trầy xước chỗ nào, chạy được không, có kèm ảnh chụp ngày giao.
- Thời hạn: ngày giao, ngày dự kiến nhận lại, và câu ghi cách xử lý nếu nhận trễ.
- Thù lao và trách nhiệm: giữ miễn phí hay có trả công; ai lo chi phí phát sinh; nếu hư hỏng hoặc mất thì hai bên thoả thuận ra sao.
Ngoài sáu mục, nên ghi thêm một dòng về người được thay mặt bạn nhận lại đồ (tên, quan hệ, số căn cước), và dòng cuối cùng là chữ ký, họ tên viết tay của cả hai bên, ngày ký.
Nguyên lý trách nhiệm khi gửi giữ, nói cho dễ hiểu
Bên giữ có nghĩa vụ giữ cẩn thận. Nguyên lý chung của gửi giữ tài sản là người nhận giữ phải bảo quản như giữ đồ của mình, không được tự ý dùng, không được đưa người khác giữ thay nếu chưa được đồng ý.
Có thù lao thì trách nhiệm nặng hơn. Khi bạn trả công, bên giữ thường phải chịu trách nhiệm chặt hơn nếu đồ hỏng hoặc mất do lỗi của họ. Giữ không công giữa người quen thì mức trách nhiệm hay được nhìn nhẹ hơn, nhưng không phải là không có.
Rủi ro ngoài ý muốn là chuyện khác. Thiên tai, hoả hoạn lan từ nhà bên, những chuyện không ai lường được thường không quy hết cho bên giữ. Chính vì vậy nên ghi sẵn trong giấy hai bên sẽ xử lý thế nào.
Bên gửi phải nói thật về đồ. Đồ dễ vỡ, đồ cần để khô, xe có lỗi sẵn: bên gửi phải báo trước. Giấu đi rồi đồ hỏng, khó đổ cho bên giữ.
Tra văn bản hiện hành khi giá trị lớn. Bài này chỉ nói nguyên lý. Gửi xe ô tô, đồ quý, hoặc khi đã có tranh chấp, nên tra văn bản luật dân sự hiện hành và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký hoặc trước khi đòi bồi thường.
Khung giấy gửi giữ tham khảo
Bạn có thể chép khung này ra giấy, điền tay. Mỗi bên giữ một bản có chữ ký gốc, chụp ảnh lưu thêm trong điện thoại.
| Phần | Nội dung gợi ý |
|---|---|
| Tên giấy | GIẤY GỬI GIỮ TÀI SẢN |
| Hôm nay | Ngày… tháng… năm…, tại… (ghi nơi viết giấy) |
| Bên gửi | Ông/bà…, căn cước số…, địa chỉ…, điện thoại khi vắng… |
| Bên giữ | Ông/bà…, căn cước số…, địa chỉ cất giữ… |
| Tài sản gửi | Liệt kê từng món, số lượng, đặc điểm nhận dạng, số khung số máy nếu là xe |
| Tình trạng lúc giao | Mô tả ngắn, ghi "có ảnh chụp ngày… kèm theo" |
| Thời gian gửi | Từ ngày… đến ngày…; nhận trễ quá… ngày thì bên gửi báo trước và… |
| Thù lao, chi phí | Giữ không công / có thù lao theo thoả thuận; chi phí phát sinh do… chịu |
| Người được nhận thay | Ông/bà…, quan hệ…, căn cước số… |
| Khi hư hỏng, mất | Hai bên cùng xem xét nguyên nhân, thoả thuận bồi thường theo lỗi; không thoả thuận được thì… |
| Ký tên | Bên gửi (ký, ghi rõ họ tên) — Bên giữ (ký, ghi rõ họ tên) |
Khung chỉ để tham khảo. Đồ có giá trị rất lớn hoặc gửi rất lâu, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để chỉnh lời lẽ cho chặt, hoặc tra thêm văn bản hiện hành.
Viết phần tình trạng sao cho đủ mà không dài
Phần tình trạng là phần hay bị viết qua loa nhất, mà lại là phần quan trọng nhất khi có chuyện. "Xe bình thường" không nói được gì. Hãy viết theo kiểu người khác đọc vào hình dung được: "xe tay ga màu xám, ốp bên trái trầy một vệt dài, gương phải lỏng, chạy bình thường, đồng hồ báo số km như ảnh."
Với đồ đạc đóng thùng, đừng liệt kê từng cái thìa. Đánh số thùng, mỗi thùng ghi vài món chính và món giá trị nhất, chụp ảnh lúc mở nắp trước khi dán băng keo. Ghi thêm "thùng số 3 có đồ dễ vỡ" để người giữ biết đặt lên trên, không chồng thùng khác đè.
Ảnh chụp là phần nối dài của tờ giấy. Trong giấy ghi rõ "kèm theo mười hai ảnh chụp ngày…", gửi ảnh vào cuộc trò chuyện riêng của hai bên ngay hôm đó, để ảnh có ngày giờ gửi, không ai sửa lại được. Đừng chỉ để ảnh trong máy của mình.
Những chỗ hay viết sai hoặc viết thừa
Ghi giá trị đồ quá cao "cho chắc". Viết giá trị cao để phòng thân dễ làm người giữ chùn tay, thậm chí từ chối. Ghi đúng đặc điểm nhận dạng có ích hơn ghi số tiền.
Bắt bên giữ "chịu toàn bộ trách nhiệm". Câu này nghe chắc mà thật ra khó áp dụng với người giữ không công, lại làm người ta khó chịu. Ghi cách hai bên cùng xem xét nguyên nhân thì hợp lý hơn.
Quên ghi ai được nhận lại. Bạn về trễ, nhờ em trai qua lấy, mà giấy không ghi thì người giữ không biết có nên giao không.
Chỉ có một bản. Một bản thì nằm ở một người. Viết hai bản, hoặc ít nhất chụp ảnh tờ giấy có đủ chữ ký gửi cho nhau.
Tẩy xoá, viết chèn sau khi ký. Viết sai thì gạch một nét, ghi chữ đúng bên cạnh, hai bên ký nháy vào chỗ sửa. Dùng bút bi, không dùng bút chì hay bút xoá. Thêm món đồ sau khi đã ký thì viết dòng bổ sung có ngày và ký lại, đừng chen vào giữa danh sách cũ.
Để trống ô thời hạn vì chưa biết ngày về. Chưa chắc ngày về thì ghi ngày dự kiến và thêm câu "bên gửi báo trước ít nhất ba ngày nếu thay đổi". Để trống là để người giữ không biết mình còn phải giữ đến bao giờ, dễ sinh khó chịu khi chuyến đi kéo dài.
Làm công chứng cho việc nhỏ. Giữ hộ thùng sách vài tháng không cần đi công chứng, làm vậy chỉ khiến người quen thấy bị nghi ngờ. Để dành cho những trường hợp giá trị lớn và có lời khuyên của luật sư.
Lúc nhận lại: đối chiếu rồi mới gạch giấy
Tờ giấy gửi giữ chỉ xong việc khi đồ đã về tay bạn đủ và đúng. Lúc nhận lại, làm theo thứ tự này, đừng vội vì ngại người giữ đứng chờ:
- Mang theo bản giấy của mình hoặc mở ảnh tờ giấy trong điện thoại.
- Xem từng món theo đúng danh sách, đếm số thùng, nhìn số khung số máy nếu là xe.
- So tình trạng với ảnh chụp ngày giao, nhìn kỹ những chỗ đã ghi là trầy, lỏng, cũ.
- Nếu mọi thứ đúng, ghi xuống cuối cả hai bản một dòng "đã nhận lại đủ, đúng tình trạng, ngày…", hai bên cùng ký.
- Nếu có chỗ khác, ghi đúng điều mình thấy, chụp ảnh ngay tại chỗ, chưa cần kết luận lỗi của ai; chuyện bàn tính để sau, khi cả hai đã bình tĩnh.
Dòng xác nhận cuối giấy quan trọng với người giữ hơn bạn nghĩ: nó là bằng chứng họ đã trả xong, không ai quay lại đòi thêm. Đưa cho họ ký dòng đó, kèm một lời cảm ơn, là cách khép lại việc nhờ vả gọn gàng nhất, và người ta sẽ sẵn lòng giữ hộ bạn lần sau.
Câu hỏi thường gặp
Giấy gửi giữ viết tay có giá trị không?
Giấy viết tay có chữ ký hai bên là bằng chứng về việc gửi giữ và thoả thuận giữa hai người. Với việc gửi giữ thông thường giữa người quen thường không bắt buộc công chứng, nhưng khi giá trị lớn nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư.
Có cần ghi giá trị tài sản bằng tiền vào giấy không?
Không bắt buộc. Quan trọng hơn là đặc điểm nhận dạng và tình trạng lúc giao kèm ảnh. Nếu hai bên muốn ghi giá trị để làm căn cứ khi mất, hãy ghi mức hợp lý mà cả hai đồng ý, đừng ghi cao để phòng thân.
Người giữ không công thì có phải bồi thường khi mất đồ không?
Nguyên lý chung là người giữ phải bảo quản cẩn thận, có lỗi làm mất thì có trách nhiệm, dù mức thường được xem nhẹ hơn so với giữ có thù lao. Tốt nhất ghi sẵn cách xử lý trong giấy và tra văn bản hiện hành khi có chuyện.
Nên giữ bản giấy gửi giữ ở đâu khi đi xa?
Mỗi bên giữ một bản gốc có chữ ký. Bạn chụp ảnh rõ cả tờ, lưu trong điện thoại và gửi vào cuộc trò chuyện với người giữ, để khi ở xa vẫn mở ra đối chiếu được, kể cả khi bản gốc để ở nhà.
Muốn người khác nhận lại đồ thay mình thì ghi thế nào?
Ghi họ tên, quan hệ và số căn cước của người nhận thay ngay trong giấy. Khi người đó tới, họ mang căn cước để người giữ đối chiếu, và bạn nên nhắn báo trước cho người giữ ngày giờ người đó qua lấy.
Gửi đồ cho người thân ruột thịt có cần viết giấy không?
Nhiều nhà không viết, và với đồ ít giá trị thì không sao. Nhưng khi gửi xe, giấy tờ quan trọng hoặc gửi lâu, một tờ giấy ngắn vẫn có ích, nhất là khi trong nhà người thân còn nhiều người khác cùng ở.