TrongGiu.comTrông Giữ
Cây cảnh, vườn và ban công khi vắng nhà

Gửi bonsai cho người quen giữ khi đi làm xa vài tháng: chọn người, chở cây, giao nhận

Đi làm xa vài tháng mà có cây thế, bonsai quý: chọn người giữ có chỗ và có nghề, chở cây an toàn, chụp ảnh giao nhận, dặn đúng việc và nhận cây về không mất lòng.

Two Vietnamese men carefully lift a small bonsai tree in a ceramic pot into the back seat of a car lined with old blankets, alley house doorway, overcast soft light

Bonsai và cây thế quý mà bạn đi làm xa từ hai tháng trở lên thì nên gửi đến nhà một người vừa có chỗ nắng hợp, vừa có thời gian, và tốt nhất là đã từng chơi cây, thay vì để lại nhà rồi nhờ người ghé tưới. Cây thế cần người nhìn nó gần như mỗi ngày: chậu nông khô rất nhanh, nắng đổi theo mùa, mưa dầm thì úng. Người chỉ ghé tưới hai lần mỗi tuần không theo kịp nhịp đó trong vài tháng.

Gửi cây đi thì việc chính dời sang ba chỗ: chọn đúng người, chở cây an toàn, và giao nhận rõ ràng có ảnh, có vài dòng viết tay. Cây thế có thể là thứ bạn bỏ nhiều năm công uốn tỉa và cả tiền bạc; giao rõ ràng không phải vì nghi ngờ ai, mà để khi nhận lại hai bên không ai phải áy náy.

Để lại nhà nhờ ghé hay gửi hẳn đi

Không phải cây nào cũng cần gửi đi, và không phải chuyến đi nào cũng đáng chở cây qua lại. Đối chiếu ba yếu tố: độ dài chuyến đi, giá trị cây và chỗ đặt hiện tại.

Hoàn cảnhNên làmVì sao
Vắng dưới một tháng, cây khoẻ, chậu không quá nôngĐể lại, nhờ người ghé tưới hai ba lần mỗi tuầnChở cây qua lại còn rủi ro hơn vài tuần vắng
Vắng hai tháng trở lên, cây chậu nông, ban công nắng gắtGửi điChậu nông khô trong một hai ngày nắng, người ghé không kịp
Cây có giá trị lớn, nhiều năm uốn tỉaGửi người có nghề, giao nhận có giấy và ảnhMất là không mua lại được bằng tiền
Nhiều chậu, không ai nhận hếtChia: cây quý gửi đi, cây dễ để lại nhờ ghéĐỡ phiền một người, đỡ rủi ro dồn một chỗ
Nhà có hệ tưới tự động và người ở gần ghé đượcĐể lại, nhờ người kiểm hệ tưới mỗi tuầnCây không phải đổi chỗ, người giữ chỉ trông máy

Có một trường hợp nên gửi dù chỉ vắng vài tuần: cây vừa thay chậu, vừa cắt rễ, vừa tỉa nặng. Cây đang hồi phục cần người nhìn nó hằng ngày, và người ghé tưới không đủ.

Chọn ai giữ: bốn câu hỏi trước khi nhờ

Nhà người đó có chỗ nắng giống chỗ cây đang đứng không? Cây quen nắng sáng ở ban công đông mà gửi vào sân sau khuất bóng ba tháng sẽ yếu, ra lá vống. Hỏi thẳng: "Nhà anh có chỗ nào sáng nắng buổi sáng, chiều thì râm không?" Nếu được, nhờ họ chụp cho xem chỗ đó.

Người đó có ở nhà đều đặn không? Người hay đi công tác, cả nhà hay về quê dịp lễ thì cây của bạn lại rơi vào cảnh vắng chủ lần thứ hai. Hỏi người đó có chuyến đi nào trong thời gian bạn vắng không, và nếu có thì họ sẽ nhờ ai.

Người đó có chơi cây không? Người đã có vườn, đã quen tưới chậu nông, biết nhìn lá đổi màu là có lợi lớn. Nhưng người chơi cây cũng có tính tự tin: họ có thể muốn tỉa, uốn, thay chậu theo ý mình. Phải nói trước điều này, xem phần dặn ở dưới.

Người đó có thật sự muốn nhận không? Cây thế nặng, chiếm chỗ, phải chăm suốt mấy tháng. Hỏi theo cách cho người ta dễ từ chối: "Em định gửi chậu sanh mấy tháng, anh thấy tiện không, không tiện em tìm chỗ khác." Một người nhận lời miễn cưỡng sẽ chăm miễn cưỡng.

Chuẩn bị cây và chở đi

Với cây thế, phần dễ hỏng nhất của cả chuyến gửi là quãng đường chở. Làm theo thứ tự để giảm gãy cành, nứt chậu và xô đất.

  1. Tưới vừa phải trước một ngày, không tưới ngay trước khi chở. Đất ẩm vừa thì bám rễ, không quá nặng; đất sũng thì chậu nặng hơn và dễ trôi đất khi xóc.
  2. Phủ mặt chậu bằng một lớp rêu, xơ dừa hoặc giấy báo cũ ép nhẹ, buộc chéo bằng dây mềm qua miệng chậu để đất không xô ra khi nghiêng.
  3. Buộc thân hoặc gốc vào chậu bằng dây mềm nếu cây chưa bám chắc, để cả khối không lắc lư bên trong chậu.
  4. Quấn nhẹ những cành dài, cành mảnh bằng vải mềm hoặc lưới thưa, gom về phía thân. Đừng buộc chặt làm gãy chồi.
  5. Chụp ảnh giao nhận ngay tại nhà bạn, trước khi bê lên xe (xem phần sau).
  6. Chở bằng ô tô hoặc xe ba gác có mui là tốt nhất: đặt chậu trên nền phẳng, chèn chăn cũ, bao cát quanh đáy chậu cho không trượt. Đừng đặt chậu trên ghế ngồi êm, xe phanh là đổ.
  7. Chở xe máy chỉ với chậu nhỏ, có người ngồi sau ôm chậu, đi chậm, tránh giờ nắng gắt và đường xóc.
  8. Đến nơi, đặt cây vào chỗ đã chọn, tháo lớp buộc, tưới nhẹ. Nhìn cây với người giữ thêm vài phút trước khi về.

Nếu cây quá lớn, chậu quá nặng, cần hai người khiêng hoặc phải thuê xe chuyên chở cây, thì hỏi kỹ người chở về cách bốc xếp, và chụp ảnh lại trước khi giao cho họ. Chở cây lớn đi xa có rủi ro riêng mà người không làm nghề khó lường hết.

Giao nhận có ảnh và vài dòng viết tay

Với người thân, bạn bè, nhiều người ngại làm giấy vì sợ mất tình cảm. Nhưng với cây có giá trị, một trang viết tay ngắn và một bộ ảnh lại chính là thứ giữ tình cảm: không ai phải nhớ ai đã nói gì, cây trước khi gửi trông thế nào. Nói nhẹ nhàng: "Em chụp mấy tấm, ghi vài dòng cho hai anh em cùng nhớ."

Bộ ảnh nên có: toàn cây nhìn từ bốn phía, ngọn, gốc và rễ nổi, mặt chậu, những cành quan trọng, vết nứt hay mẻ sẵn có trên chậu. Gửi ảnh vào nhóm nhắn tin của hai người ngay hôm giao, để cả hai cùng có, có ngày giờ.

Trang viết tay chỉ cần mấy ý: tên hai người, ngày giao, mô tả cây và chậu (loại cây, chiều cao chừng bao nhiêu, chậu màu gì, có vết gì), hẹn ngày nhận lại hoặc "khi em về", người giữ có được nhận gì không (giữ không công, hay có trả công, trả thế nào), và nếu cây chết hoặc hỏng mà không phải do ai cố ý thì hai bên tính sao. Mỗi người giữ một bản, ký tên.

Ý cuối cùng là chỗ hay bị bỏ qua nhất. Cây sống, cây chết có phần do trời. Nhiều người thống nhất trước: cây chết vì thời tiết hay bệnh thì không ai đền; hư hỏng do làm khác lời dặn thì nói chuyện lại. Nguyên lý chung là người nhận giữ không công thường được đòi hỏi ít hơn người nhận giữ có thù lao, nhưng chi tiết nên tra văn bản hiện hành. Với cây giá trị lớn, nhờ luật sư trên AI Cố Vấn xem lại trang giấy trước khi ký.

Bản dặn người giữ cây thế

Viết ra giấy, dán gần chỗ đặt cây, và gửi bản chụp vào tin nhắn. Phần "không làm" quan trọng ngang phần "làm".

  • "Cây quen nắng sáng, chiều nắng gắt thì nhờ anh kéo vào chỗ râm."
  • "Chậu nông khô nhanh. Mùa nắng sáng nào cũng xem, đất mặt khô thì tưới tới khi nước chảy ra lỗ đáy. Mưa thì thôi, mưa dầm mấy hôm thì nhờ anh nghiêng chậu cho thoát."
  • "Nhờ anh đừng cắt tỉa, đừng uốn dây, đừng thay chậu, đừng bón gì. Cành mọc dài cũng cứ để, em về em làm."
  • "Có lá vàng, lá rụng nhiều, cành khô hay thấy sâu thì chụp ảnh gửi em, em hỏi người quen rồi báo lại."
  • "Mỗi tháng nhờ anh chụp cho em một tấm cây từ phía trước, đúng góc như hôm em gửi."
  • "Nhà anh có đi đâu thì nhắn em một câu, em nhờ người ghé tưới."
  • "Có ai hỏi mua thì anh cứ nói cây gửi, không bán."

Câu "đừng cắt tỉa" nghe thì thừa nhưng lại hay gây chuyện nhất với người chơi cây. Họ thấy cành mọc dài, tiện tay tỉa theo ý mình, thế dáng thay đổi mà hai bên không ai muốn. Nói rõ từ đầu thì không ai khó xử.

Khi có chuyện giữa chừng

Cây yếu đi thấy rõ qua ảnh. Đừng trách qua tin nhắn. Hỏi người giữ dạo này nắng mưa thế nào, cây đặt ở đâu, rồi nhờ một người quen chơi cây ghé xem giúp tại chỗ. Nhìn tận mắt bao giờ cũng đúng hơn đoán qua ảnh.

Người giữ phải đi xa hoặc chuyển nhà. Đây là chuyện hay xảy ra với chuyến đi vài tháng. Từ lúc giao, nên có sẵn một người thứ hai, thường là người nhà bạn ở gần, sẵn sàng nhận lại cây. Người giữ chỉ cần báo trước vài ngày, không phải tự lo chỗ gửi tiếp.

Bạn phải ở lại lâu hơn dự tính. Báo người giữ sớm, hỏi họ có tiện giữ tiếp không, và nếu đang có thoả thuận trả công thì nói luôn phần thời gian thêm. Đừng im lặng để người ta tự hiểu là cứ giữ tiếp.

Cây bị mất hoặc bị hỏng nặng. Ghi lại sự việc theo lời người giữ, ngày giờ, chụp ảnh hiện trạng, giữ ảnh hôm giao. Mất trộm thì người giữ hoặc bạn báo công an khu vực. Chuyện bồi thường dựa vào điều hai bên đã viết lúc giao; nói chuyện bình tĩnh trước khi tính đến chuyện khác.

Theo dõi từ xa và ngày nhận cây về

Mỗi tháng một tấm ảnh là đủ cho bạn yên tâm và không làm phiền người giữ. Khi nhận ảnh, so với ảnh hôm giao: lá đều màu, ngọn còn xanh, mặt đất không lộ rễ là ổn. Nếu thấy cây vống, lá nhạt, thường là thiếu nắng; nhắn nhẹ hỏi có thể dời ra chỗ sáng hơn không. Đừng mỗi lần xem ảnh lại gửi một danh sách sửa.

Ngày về, đừng đến lấy cây ngay buổi đầu rồi đi. Ngồi chơi, cảm ơn, mang quà, rồi mới nhìn cây cùng người giữ. Mở ảnh hôm giao ra so: cây lớn hơn, cành mọc dài, vài lá vàng là bình thường sau mấy tháng. Gãy cành lớn, nứt chậu, cây khô một bên thì hỏi chuyện nhẹ nhàng xem đã xảy ra gì, và quay về trang viết tay để biết hai bên đã hẹn thế nào.

Chở cây về theo đúng cách đã chở đi. Đặt về chỗ cũ, cho cây vài tuần làm quen trước khi tỉa, uốn hay thay chậu. Nếu người giữ đã chăm cây mấy tháng mà không nhận thù lao, món quà cảm ơn nên tương xứng với công sức, và lần sau họ cần gửi gì thì bạn là người đầu tiên nhận lời.

Câu hỏi thường gặp

Có nên gửi bonsai cho tiệm cây cảnh giữ hộ khi đi xa?

Có thể, nếu tiệm nhận giữ cây và bạn đã đến xem chỗ đặt. Hỏi rõ ai chăm, có tỉa uốn gì không, nếu cây chết hay hỏng thì xử lý thế nào, và lấy biên nhận ghi mô tả cây. Chụp ảnh bốn phía trước khi giao.

Chở bonsai bằng xe máy có an toàn không?

Chỉ an toàn với chậu nhỏ, cây thấp, có người ngồi sau ôm chậu và đi chậm. Cây lớn, chậu nặng hoặc dáng cành vươn rộng thì nên chở ô tô, chèn chăn quanh đáy chậu để không trượt khi phanh.

Có cần làm giấy khi gửi cây cho người thân giữ?

Không bắt buộc, nhưng với cây có giá trị thì một trang viết tay ngắn kèm bộ ảnh giúp hai bên cùng nhớ cây lúc giao, ngày nhận lại và cách tính nếu cây hỏng. Trang giấy giữ tình cảm hơn là làm mất tình cảm.

Người giữ tự ý cắt tỉa cây thế thì có đòi bồi thường được không?

Tuỳ hai bên đã dặn và viết gì lúc giao. Nếu đã ghi rõ không cắt tỉa thì nói chuyện lại dựa trên trang giấy và ảnh. Phần lớn chuyện này giải quyết bằng thương lượng; cây giá trị lớn và không thống nhất được thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Gửi cây thế mấy tháng nên trả công người giữ thế nào?

Tuỳ quan hệ và công sức, có người giữ không công, có người nhận công theo tháng hoặc nhận một món quà lớn khi trả cây. Nên nói rõ từ đầu và ghi một dòng vào trang giấy giao nhận để không ai phải đoán ý ai.

Nhận cây về có nên tỉa và thay chậu ngay không?

Không nên. Cây vừa qua hai lần chở và đổi chỗ, cần vài tuần làm quen lại nắng gió ở nhà. Đợi cây ra lá non đều rồi mới tỉa, uốn hay thay chậu theo kế hoạch của bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138