Đi vắng vào mùa mưa bão, việc phải lo đầu tiên với cây trên cao không phải là cây có sống không, mà là chậu và giàn có rơi, đổ gây hại cho người khác không. Trước khi đi, hạ mọi chậu treo, dời chậu khỏi mép lan can và bậu cửa sổ, buộc chắc giàn leo và cây cao, dọn sạch ống thoát nước sân thượng, rồi nhờ một người cầm chìa ghé xem ngay sau mỗi trận mưa gió lớn. Một chậu đất nặng rơi từ tầng ba xuống ngõ là chuyện có thể làm người đi đường bị thương, và chủ nhà vắng mặt không có nghĩa là hết trách nhiệm.
Mưa bão cũng làm cây hỏng theo kiểu khác hẳn mùa khô: không chết khô mà úng gốc, gãy cành, đổ nghiêng. Phần dưới đi theo thứ tự: nhìn lại nơi đặt cây với con mắt của gió, dọn trước khi đi, giữ cho nước thoát, bản dặn người ghé sau bão, và việc nên làm khi cây nhà mình gây thiệt hại cho nhà bên.
Nhìn ban công bằng con mắt của gió
Đứng ở giữa ban công hoặc sân thượng, tự hỏi với từng thứ: gió mạnh đẩy cái này thì nó đi đâu. Chậu treo móc ở mép mái đung đưa rồi tuột. Chậu đặt trên bệ lan can, trên mép tường rào, trên bậu cửa sổ chỉ cần một cú đẩy là rơi ra ngoài. Giàn lưới dựng tạm bằng cọc tre có thể đổ sập cả mảng, kéo theo chậu bên dưới.
Tiếp theo là những thứ nhẹ: chậu nhựa rỗng, khay hứng, túi đất, ghế nhựa, tấm lưới che nắng buộc lỏng. Chúng không nặng nhưng gió cuốn đi thì bay sang nhà bên, rơi xuống đường, hoặc chặn ống thoát nước làm sân thượng ngập.
Cuối cùng là cây cao trong chậu lớn: cau cảnh, cây ăn quả trồng chậu, cây có tán rộng. Chậu không đổ thì cây cũng có thể bật gốc, gãy ngang và rơi qua lan can. Cây trên sân thượng nhà phố, sát mái nhà bên, là trường hợp cần để ý nhất.
Ghi ra giấy những thứ có thể rơi ra ngoài phạm vi nhà mình. Đây là danh sách phải xử lý trước khi đi, bất kể dự báo thời tiết nói gì. Mùa mưa bão kéo dài, chuyến đi một hai tuần thì khả năng gặp một trận dông lớn là có thật.
Dọn trước khi đi: việc, cách làm, cách kiểm
Làm trong một buổi, tốt nhất là hai ba ngày trước ngày đi để còn mua thêm dây buộc nếu thiếu.
| Việc | Cách làm | Xong thì kiểm bằng gì |
|---|---|---|
| Hạ chậu treo | Tháo khỏi móc, đặt xuống nền, gom sát tường trong | Không còn móc nào treo chậu |
| Dời chậu khỏi mép | Chuyển chậu trên bệ lan can, bậu cửa sổ, tường rào vào trong | Đẩy tay vào lan can, không chạm chậu nào |
| Buộc giàn leo | Buộc khung giàn vào lan can, cột hoặc móc cố định bằng dây dù nhiều điểm | Lắc giàn bằng tay, không xê dịch |
| Chống cây cao | Cắm cọc, buộc thân vào cọc; chậu cao đặt nằm nghiêng nếu cây nhỏ | Cây không lắc khi đẩy nhẹ |
| Cất đồ nhẹ | Chậu rỗng, khay, túi đất, ghế nhựa cho vào nhà kho hoặc buộc lại | Không còn vật nào nhấc lên được bằng một tay mà không buộc |
| Tháo hoặc buộc chắc lưới che | Lưới lớn tháo xuống cuộn lại; lưới nhỏ buộc thêm điểm | Kéo mạnh không bung |
| Dọn ống thoát nước | Nhặt lá, đất, rác quanh miệng ống, kiểm nắp chắn rác | Đổ một xô nước, thoát hết nhanh |
Nếu sân thượng có cây trồng trong bồn xây, cây cao sát mái nhà bên, thì tỉa bớt cành vươn sang trước khi đi, dù cây đang đẹp. Một cành gãy rơi lên mái tôn nhà bên trong đêm bão là chuyện khó nói hơn nhiều so với một cái cây bị tỉa hơi xấu.
Giữ cho nước thoát: úng mới là thứ giết cây mùa mưa
Bỏ đĩa hứng dưới chậu ngoài trời. Mùa khô đĩa hứng giữ ẩm, mùa mưa nó thành chậu ngâm rễ. Chậu để ngoài trời không mái che thì bỏ đĩa đi khi vắng nhà mùa mưa, trừ chậu sát lan can cần đĩa để nước khỏi chảy xuống nhà dưới.
Kê chậu cao lên gạch. Nước đọng trên sàn sân thượng sau mưa lớn làm đáy chậu ngập. Hai ba viên gạch kê dưới chậu giữ đáy chậu khỏi mặt nước và lỗ thoát không bị bịt.
Thông lỗ thoát đáy chậu. Chậu dùng lâu năm có lỗ đáy bị đất nén hoặc rễ bít. Nghiêng chậu, lấy que thông nhẹ trước khi đi.
Gom chậu dưới mái hiên nếu có. Mái hiên che mưa xiên không hết nhưng đỡ được trận mưa dầm cả tuần. Cây sợ úng như sen đá, xương rồng, lan nên ưu tiên chỗ này.
Không tưới đẫm trước khi đi. Thói quen tưới thật nhiều trước chuyến đi có ích mùa khô, hại mùa mưa. Xem dự báo: nếu tuần tới mưa nhiều, chỉ tưới vừa phải, thậm chí không tưới những chậu ngoài trời.
Sân thượng có ngập thì nghĩ tới cả nhà. Ống thoát tắc, nước dâng tràn qua ngưỡng cửa xuống cầu thang và trần nhà dưới. Đây là lý do việc dọn ống thoát quan trọng không kém việc hạ chậu.
Bản dặn người ghé sau mưa bão
Người giữ chìa nên là người ở gần, có thể ghé ngay hôm sau bão. Dặn rõ: đừng ra ban công, sân thượng lúc đang mưa gió, an toàn của người ghé quan trọng hơn mọi chậu cây.
- "Bão qua rồi nhờ anh/chị ghé một lần, ban ngày, lúc trời đã ngớt hẳn."
- "Lên sân thượng nhìn ống thoát trước: nước còn đọng thì nhặt lá rác ở miệng ống. Nước không rút thì chụp ảnh gửi em, đừng cố thông sâu."
- "Chậu đổ thì dựng lên, cây gãy thì cứ để đó, chụp ảnh là được."
- "Có gì rơi sang nhà bên, rơi xuống ngõ thì nhặt vào giùm nếu nhặt được, nhắn em để em gọi xin lỗi nhà người ta."
- "Giàn đổ, cây nghiêng sát mái nhà bên thì đừng tự leo trèo. Nhắn em, em nhờ thợ."
- "Thấy nước thấm xuống trần, tường trong nhà thì chụp ảnh, mở cửa cho thoáng, nhắn em ngay."
- "Ghé xong nhắn em ba tấm: sân thượng, ban công, trần phòng dưới."
Những chuyện liên quan điện như dây điện đứt, ổ cắm ngoài trời bị ngập thì dặn người ghé tránh xa và báo bạn, bạn gọi thợ điện hoặc báo bên điện lực. Không nhờ ai xử lý điện hộ.
Đang ở xa mà nghe tin bão sắp vào
Chuyến đi một hai tuần, có khi lúc đi trời yên mà giữa chừng có tin áp thấp, bão. Theo dõi dự báo của nơi nhà mình ở, không chỉ nơi bạn đang đến. Có tin bão vào trong hai ba ngày tới thì nhắn người giữ chìa ngay, đừng đợi sát ngày.
Nhờ họ một lần ghé trước bão, ban ngày, khi trời còn yên: kiểm lại các chậu đã gom có bị ai dời ra mép không, buộc thêm giàn nếu có chỗ lỏng, cất những gì còn sót, đóng chặt cửa ban công và cửa sổ. Một lần ghé mười lăm phút trước bão đỡ cho cả một buổi dọn dẹp sau bão.
Gửi kèm tin nhắn một danh sách ngắn để người ta khỏi phải nhớ: hạ chậu nào, buộc chỗ nào, đóng cửa nào. Nếu người giữ chìa không tiện, nhờ người thứ hai. Nếu không ai đi được, gọi báo trước cho nhà bên cạnh rằng nhà mình vắng, để họ biết mà nhắn khi thấy có gì.
Đừng nhờ ai ghé khi bão đã vào. Không chậu cây nào đáng để người khác leo lên sân thượng giữa mưa gió.
Khi cây nhà mình gây thiệt hại cho nhà bên hoặc người đi đường
Chậu rơi làm vỡ mái nhà bên, cành gãy đè lên xe đỗ dưới ngõ, giàn đổ làm hỏng lan can hàng xóm: đây là chuyện xảy ra mỗi mùa bão. Theo nguyên lý chung, chủ tài sản gây ra thiệt hại thường phải chịu trách nhiệm bồi thường, kể cả khi đang vắng nhà; mức độ còn tuỳ hoàn cảnh, có lỗi hay không và các quy định cụ thể, nên cần tra văn bản hiện hành khi có chuyện.
Việc đầu tiên là chủ động. Nghe người ghé báo, gọi ngay cho nhà bên: hỏi thăm người có sao không, xin lỗi, nhờ họ chụp ảnh thiệt hại, hẹn khi về sẽ cùng xem và tính chuyện sửa. Đừng để hàng xóm phải đi tìm bạn. Với người bị thương, việc đầu tiên là đưa đi cấp cứu, các chuyện khác tính sau.
Giữ lại mọi ảnh: ảnh ban công trước khi đi cho thấy bạn đã hạ chậu, buộc giàn; ảnh người ghé chụp sau bão; ảnh thiệt hại phía nhà bên. Những tấm ảnh này giúp hai bên nói chuyện trên cùng một sự việc.
Nhiều chuyện như vậy giải quyết ổn thoả bằng việc bạn tự đứng ra sửa hoặc trả chi phí sửa. Nếu thiệt hại lớn, có người bị thương, hoặc hai bên không thống nhất được, ghi lại sự việc theo thứ tự thời gian và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi hứa hẹn hay ký bất cứ giấy gì. Nếu nhà có bảo hiểm tài sản, đọc lại hợp đồng xem có mục trách nhiệm với bên thứ ba không.
Về nhà sau một mùa mưa vắng
Lên sân thượng trước khi làm gì khác. Kiểm ống thoát, nhìn sàn có vết nước đọng lâu, nhìn chân tường có ẩm mốc. Rồi mới đến cây: chậu nào đất sũng, lá vàng úa từ dưới lên, gốc mềm thì nghiêng chậu cho ráo, đặt chỗ có mái che, ngưng tưới đến khi đất mặt khô.
Cành gãy cắt gọn ở chỗ còn lành, không để đầu gãy dập nát. Cây nghiêng thì dựng lại, nén đất quanh gốc, cắm cọc buộc tạm vài tuần. Chậu nứt vỡ thì sang chậu khác khi trời ráo, đừng sang lúc đất còn sũng.
Treo lại chậu và trả cây về mép lan can chỉ khi chắc mùa bão đã qua hẳn. Nhiều nhà sau vài lần dọn đi dọn lại đã chọn để luôn chậu nặng ở sát tường trong suốt mùa mưa, chỉ treo chậu nhẹ, loại khó gây hại khi rơi. Đó là một thay đổi nhỏ giúp lần đi vắng sau đỡ việc hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Đi vắng mùa bão có nhất thiết phải hạ hết chậu treo không?
Nên hạ hết, vì chậu treo là thứ dễ rơi nhất khi có gió mạnh và rơi từ trên cao có thể gây hại cho người đi đường. Hạ xuống nền, gom sát tường trong là xong, khi về treo lại chỉ mất vài phút.
Chậu cây nhà mình rơi trúng xe nhà bên lúc vắng nhà thì ai chịu?
Theo nguyên lý chung, chủ tài sản gây thiệt hại thường phải chịu trách nhiệm bồi thường, dù đang vắng nhà; mức cụ thể tuỳ hoàn cảnh và quy định hiện hành. Chủ động liên lạc, xin lỗi, giữ ảnh và thương lượng; chuyện lớn thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Có nên tưới đẫm cây trước khi đi vắng vào mùa mưa?
Không nên tưới đẫm những chậu để ngoài trời nếu dự báo có mưa nhiều. Mùa mưa cây dễ chết vì úng hơn vì khô. Chỉ tưới vừa phải, bỏ đĩa hứng dưới chậu ngoài trời và kê chậu cao lên gạch cho thoát nước.
Người ghé trông nhà có nên lên sân thượng lúc đang bão?
Không. Dặn rõ người ghé chỉ lên khi mưa gió đã ngớt hẳn và vào ban ngày. An toàn của người giúp quan trọng hơn mọi chậu cây; giàn đổ, cây nghiêng sát mái thì để bạn nhờ thợ xử lý.
Làm sao để sân thượng không bị ngập khi nhà vắng mùa mưa?
Trước khi đi nhặt sạch lá, đất và rác quanh miệng ống thoát, kiểm nắp chắn rác, cất đồ nhẹ có thể bị cuốn vào ống. Đổ thử một xô nước để chắc nước thoát nhanh, và dặn người ghé nhìn ống thoát sau mỗi trận mưa lớn.
Sau bão về thấy cây gãy nhiều cành thì nên làm gì?
Cắt gọn cành gãy ở chỗ còn lành, dựng lại cây nghiêng và buộc cọc tạm vài tuần, để chậu chỗ có mái che cho ráo. Đợi trời khô ráo rồi mới thay chậu vỡ, và chưa đưa cây ra mép lan can cho tới khi hết mùa bão.