Nhà cho thuê đang trống khách cần ba thứ: nhận lại nhà kỹ từ khách cũ và thu đủ chìa, một người ghé đều theo lịch để mở cửa, xả nước, nhìn mái, và một người duy nhất giữ chìa để dẫn khách xem, ghi lại từng lượt. Chủ nhà ở xa mà thiếu một trong ba thứ này thì nhà trống hai ba tháng thường hỏng nhiều hơn nhà có người ở cả năm.
Nhà trống hỏng vì những lý do không ai để ý khi có người ở: ống nước không chảy lâu, cửa đóng kín sinh ẩm mốc, côn trùng làm tổ, mái dột không ai thấy, và người lạ nhận ra nhà không có ai. Phần dưới viết cho chủ nhà có một căn nhà phố, căn hộ hoặc dãy phòng cho thuê mà mình không ở gần.
Nhận lại nhà từ khách cũ
Ngày khách trả nhà là lúc duy nhất bạn biết chắc tình trạng nhà trước khoảng trống. Nếu không có mặt được, nhờ người thân đi thay và gọi video suốt buổi:
- Đi từng phòng cùng khách, so với biên bản và ảnh lúc giao nhà; ghi hư hỏng mới, chụp ảnh có cả khách trong khung hình nếu khách đồng ý.
- Chụp chỉ số điện, nước, chốt với khách; báo bên điện nước nếu cần đổi tên hay tạm ngừng.
- Đếm chìa khoá: cửa chính, cổng, cửa sau, phòng, hộp thư, thẻ thang máy hoặc thẻ gửi xe; so với số đã giao lúc đầu.
- Hỏi khách đã đánh thêm chìa nào chưa, có đưa chìa cho ai không.
- Kiểm thiết bị bạn để lại trong nhà: bật thử, ghi cái nào hỏng.
- Nhận lại địa chỉ hoặc số liên lạc mới của khách để còn gửi thư lạc, hàng giao nhầm.
- Nếu khách ở lâu hoặc chìa không thu đủ, cân nhắc thay ruột khoá cửa chính trước khi có khách mới; việc này nhờ thợ khoá làm, chi phí tuỳ nơi.
Biên bản trả nhà ký hai bên là căn cứ để giải quyết tiền cọc và là mốc so sánh cho cả thời gian nhà trống. Khi khách mới đến, bạn giao nhà theo đúng biên bản đó, cộng thêm những gì đã sửa.
Lịch ghé nhà trống
Nhà trống cần người ghé đều hơn nhiều người tưởng. Một lịch gợi ý cho người được nhờ, chỉnh theo khí hậu và loại nhà:
| Việc | Bao lâu một lần | Ai làm | Ghi lại thế nào |
|---|---|---|---|
| Mở cửa sổ cho thông gió, đi một vòng các phòng | Mỗi tuần một lần, mùa nồm dày hơn | Người được nhờ giữ chìa | Ảnh từng phòng gửi nhóm nhắn tin |
| Mở các vòi nước, xả bồn cầu cho nước chảy | Mỗi tuần một lần | Người được nhờ | Ghi có rỉ, có mùi hay không |
| Nhìn trần, góc tường, chân tường tìm vệt ẩm | Mỗi tuần, và sau mỗi trận mưa lớn | Người được nhờ | Ảnh chụp gần chỗ nghi ngờ |
| Gom thư, tờ rơi, hàng giao nhầm trước cửa | Mỗi lần ghé | Người được nhờ | Báo chủ nhà thư có vẻ quan trọng |
| Quét sân, dọn lá trước cửa | Hai tuần một lần | Người được nhờ hoặc người làm theo giờ | Không cần ghi |
| Kiểm cầu dao, đồng hồ điện nước | Mỗi tháng | Người được nhờ | Ảnh đồng hồ để phát hiện rò rỉ |
| Xịt chống côn trùng, đặt bẫy kiến gián | Mỗi tháng | Người được nhờ hoặc thợ | Ghi đã làm ngày nào |
Nếu không có ai ghé được hằng tuần, ít nhất phải có người đến sau mỗi trận mưa bão lớn. Một ô kính vỡ hay một chỗ dột không ai biết trong hai tháng có thể làm hỏng cả trần thạch cao và sàn gỗ.
Nhờ ai trông nhà trống
Người thân ở cùng thành phố. Dễ tin, nhưng hay bận và không tiện đi lại. Hợp khi nhà gần chỗ họ ở và lịch ghé thưa. Nói rõ việc, đừng chỉ "ghé xem giúp".
Hàng xóm sát nhà. Thấy nhà mỗi ngày mà không cần đi đâu. Hợp để nhìn từ ngoài, gom thư, báo khi thấy lạ. Không nên nhờ họ dẫn khách xem nhà vì mất thời gian của người ta.
Người môi giới đang rao cho thuê. Họ có lý do để đến nhà vì dẫn khách xem. Có thể nhờ họ thêm việc thông gió, xả nước khi dẫn khách, nhưng phải thoả thuận rõ; họ không có nghĩa vụ trông nhà nếu bạn không nhờ.
Người làm dịch vụ trông nhà, dọn nhà theo giờ. Hợp khi nhà trống lâu và bạn không có người quen. Thoả thuận bằng giấy: việc gì, bao lâu một lần, gửi ảnh thế nào, giữ chìa ra sao, khi có hư hỏng thì xử lý thế nào. Thù lao tuỳ khu vực, hỏi hai ba người để so.
Ban quản lý chung cư. Với căn hộ, báo ban quản lý căn hộ đang trống, để lại số liên lạc. Ban quản lý không trông bên trong căn hộ, nhưng sẽ báo khi thấy nước tràn ra hành lang hay có người lạ ra vào.
Dẫn khách xem nhà khi chủ ở xa
Nguyên tắc gọn nhất là chỉ một người giữ chìa để dẫn khách: hoặc người thân, hoặc một người môi giới bạn chọn. Đưa chìa cho nhiều môi giới cùng lúc thì không ai biết ai đã vào nhà khi nào, và khi mất đồ hay cửa không khoá, không có ai để hỏi.
Yêu cầu người giữ chìa nhắn trước mỗi lần dẫn khách và nhắn lại sau khi xong: dẫn mấy người, khách hỏi gì, đã khoá cửa và ngắt điện chưa. Một tin nhắn mẫu: "Chiều nay ba giờ em dẫn một cặp vợ chồng xem nhà, xong em nhắn lại anh." Rồi sau đó: "Đã xem xong, đã khoá cửa chính và cổng, đã tắt đèn."
Đồ có giá trị trong nhà cho thuê có nội thất nên được kiểm kê bằng ảnh trước khi bắt đầu cho người dẫn khách. Đồ nhỏ dễ mất như điều khiển máy lạnh, bộ dao kéo, đồ trang trí nên cất vào một tủ khoá lại, khi có khách thuê mới thì mở ra bàn giao.
Nếu khách muốn xem nhà gấp mà người giữ chìa không rảnh, đừng gửi chìa qua người thứ ba. Hẹn lại ngày khác vẫn tốt hơn để chìa đi qua nhiều tay.
Giữ cho nhà trống không lộ là nhà trống
Nhà rao cho thuê thì ai cũng biết đang trống, nhưng vẫn có thể giảm việc người có ý xấu để ý:
- Thư, tờ rơi, hoá đơn không chất đống trước cửa; nhờ người gom mỗi lần ghé.
- Sân trước không để cỏ mọc cao, lá rụng thành lớp dày.
- Cửa sổ tầng trệt khép, rèm kéo hờ cho người ngoài không nhìn thấy nhà trống trơn từ đường.
- Không để đồ giá trị nhìn thấy được qua cửa kính.
- Tin rao cho thuê không ghi "chủ ở xa", "nhà bỏ trống lâu", không đăng ảnh có số nhà rõ ràng nếu không cần.
- Hàng xóm hai bên biết nhà đang trống và có số người được nhờ để báo.
- Cổng, cửa luôn được khoá sau mỗi lượt dẫn khách; người dẫn khách xác nhận bằng tin nhắn.
Không cần dựng biển cấm hay treo đồ doạ. Một căn nhà trông được chăm sóc thường ngày là đủ để người ngoài không nghĩ nó bị bỏ mặc.
Điện, nước, tiền và giấy tờ trong lúc chờ khách
Nhà trống không có nghĩa là cắt hết. Điện nên giữ để người ghé có đèn, để dẫn khách xem buổi tối và để chạy máy bơm nếu có. Nhưng ngắt các nhánh không cần: bình nóng lạnh, máy lạnh, ổ cắm bếp. Nước giữ để xả ống, khoá van tổng giữa các lần ghé nếu người được nhờ quen tay mở khoá.
Hoá đơn điện nước, phí quản lý căn hộ, phí rác vẫn tính trong lúc nhà trống. Đặt trả tự động từ xa hoặc nhờ người giữ chìa trả, ghi lại để khỏi bỏ sót. Nhà có bảo hiểm cháy nổ hay bảo hiểm tài sản thì đọc lại điều khoản về nhà bỏ trống, có hợp đồng quy định nhà trống quá một thời gian phải báo bên bảo hiểm.
Giấy tờ nhà, hợp đồng thuê cũ, biên bản trả nhà, ảnh hiện trạng nên gom vào một thư mục trên điện thoại và một bản giấy ở nơi bạn ở, không để trong căn nhà trống.
Tình huống: chủ nhà đi làm xa, căn nhà phố trống ba tháng
Một gia đình có căn nhà phố cho thuê, khách cũ chuyển đi đúng lúc người chồng nhận việc ở tỉnh khác ba tháng, người vợ thì bận con nhỏ ở nhà riêng cách nửa thành phố. Họ chia việc như sau: người em trai sống gần đó giữ chìa duy nhất, ghé mỗi sáng thứ bảy mở cửa, xả nước, chụp ảnh gửi nhóm nhắn tin gia đình; chị hàng xóm sát vách được nhờ gom thư và nhắn khi thấy gì lạ, không giữ chìa; một người môi giới được rao nhà nhưng mỗi lần dẫn khách phải hẹn qua người em.
Tháng thứ hai có trận mưa lớn, chị hàng xóm nhắn thấy nước chảy từ ban công tầng hai xuống. Người em sang ngay chiều hôm đó, thấy lá cây làm nghẹt ống thoát nước ban công, nước tràn vào phòng. Nhờ có người đến trong ngày nên chỉ phải lau sàn và phơi tấm thảm; nếu đợi đến thứ bảy thì sàn gỗ đã phồng.
Bài học của nhà này: người nhìn từ ngoài và người giữ chìa nên là hai người khác nhau nhưng có số của nhau. Một người thấy, một người vào được. Và lịch ghé cố định hằng tuần vẫn cần, nhưng không thay được việc có người đến ngay sau mưa bão.
Khi phát hiện có chuyện lúc nhà đang trống
Người được nhờ báo có nước tràn, cửa bị mở, mất đồ, hay ai đó đang ở lại trong nhà mà bạn không cho phép. Việc đầu tiên luôn là an toàn của người được nhờ: thấy cửa bị phá hay nghi có người bên trong thì đừng vào một mình, đứng ngoài gọi công an khu vực.
Nước tràn, chập điện thì nhờ người được nhờ khoá van tổng, ngắt cầu dao nếu làm được an toàn từ bên ngoài, rồi gọi thợ. Bạn nhận ảnh, quyết định sửa, chuyển tiền cho thợ qua tài khoản để có dấu vết.
Mất đồ trong lúc người môi giới hay người trông giữ chìa thì không vội đổ lỗi. So ảnh kiểm kê, hỏi lịch các lần vào nhà, rồi mới làm việc. Trách nhiệm của người được nhờ tuỳ việc có thù lao hay không và hai bên đã thoả thuận gì; tra văn bản hiện hành về gửi giữ tài sản, chuyện lớn thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Câu hỏi thường gặp
Nhà cho thuê đang trống thì bao lâu nên có người ghé một lần?
Tốt nhất mỗi tuần một lần để mở cửa thông gió, xả nước và nhìn trần tường. Mùa nồm ẩm nên dày hơn. Nếu không có người ghé đều được, ít nhất phải có người đến sau mỗi trận mưa bão lớn để phát hiện dột, vỡ kính sớm.
Có nên đưa chìa khoá nhà cho nhiều người môi giới cùng lúc không?
Không nên. Nhiều người giữ chìa thì không biết ai vào nhà khi nào, mất đồ hay quên khoá cửa không có ai để hỏi. Chọn một người giữ chìa duy nhất để dẫn khách, các môi giới khác hẹn qua người đó.
Khách thuê trả nhà mà không trả đủ chìa thì làm gì?
Ghi vào biên bản trả nhà số chìa thiếu và hỏi khách đã đưa cho ai. Trước khi giao cho khách mới, cân nhắc thay ruột khoá cửa chính để chắc chắn không còn chìa nào lưu lạc. Chi phí thay khoá bàn với khách cũ theo hợp đồng.
Nhà trống có cần cắt điện nước hoàn toàn không?
Không cần cắt hẳn. Giữ điện để người ghé và người dẫn khách dùng đèn, giữ nước để xả ống định kỳ. Chỉ ngắt các nhánh không dùng như bình nóng lạnh, máy lạnh, bếp, và khoá van tổng giữa các lần ghé nếu tiện.
Người môi giới có trách nhiệm trông nhà trống không?
Chỉ khi bạn nhờ và hai bên thoả thuận rõ. Việc của môi giới là tìm khách; nếu muốn họ thêm việc thông gió, xả nước, gom thư thì nói rõ, ghi lại bằng tin nhắn và cân nhắc trả thêm thù lao.
Phát hiện có người lạ ở trong nhà cho thuê đang trống thì xử lý thế nào?
Không vào nhà và không tự đuổi. Người phát hiện đứng ở ngoài, gọi công an khu vực và báo chủ nhà. Chụp ảnh từ xa nếu an toàn. Sau đó mới kiểm thiệt hại, đổi khoá và xem lại ai đang giữ chìa.