Khi phải nằm viện dài ngày mà không chuẩn bị trước, việc quan trọng nhất trong 24 giờ đầu là giao chìa nhà cho một người tin cậy và nhờ họ xử lý ba thứ không chờ được: con vật trong nhà, bếp, điện, nước còn để dở và cửa chưa khoá. Những việc khác như hoá đơn, xe, hàng giao, việc làm có thể xếp lại sau một hai ngày.
Bài này dành cho cả người nằm viện lẫn người được nhờ. Phần sức khoẻ thuộc về bác sĩ; ở đây chỉ nói chuyện nhà cửa và những gì người bệnh để lại bên ngoài. Người sống một mình, người nuôi thú, người đang làm ăn nhỏ là những người dễ rối nhất, nên phần lớn ví dụ dành cho họ.
24 giờ đầu: những cuộc gọi phải có
Nếu bạn còn tỉnh táo hoặc có người thân bên cạnh, làm lần lượt:
- Gọi một người thân hoặc bạn tin cậy ở gần nhà, nhờ họ nhận chìa và đến nhà trong ngày. Nếu chìa đang ở bệnh viện cùng bạn, người đó đến lấy.
- Nói rõ nhà có gì cần xử lý ngay: con vật, nồi đang nấu, máy giặt đang chạy, cửa sổ mở, vòi nước, quần áo phơi ngoài.
- Báo nơi làm việc hoặc khách hàng đang chờ: chỉ cần một tin ngắn rằng bạn nằm viện, sẽ báo lại ngày quay lại.
- Báo người hàng xóm sát nhà rằng sẽ có người nhà đến ra vào, để họ không tưởng là người lạ.
- Nếu nhà có thú cưng mà người thân không đến kịp trong ngày, nhờ hàng xóm đang giữ chìa dự phòng (nếu có) sang cho ăn uống một bữa; không có ai giữ chìa thì nhờ người thân hỏi điểm trông giữ thú cưng gần nhà nhận đón.
Người sống một mình nên chuẩn bị trước cho tình huống này: một chìa dự phòng ở nhà người thân hoặc hàng xóm tin cậy, một tờ giấy ghi những việc cần làm khi bạn vắng đột ngột, cất ở chỗ người cầm chìa biết.
Giao việc cho người nhà
Sau ngày đầu, ngồi với người được nhờ hoặc nhắn tin, chia việc theo bảng để họ không phải đoán:
| Việc | Làm khi nào | Ai làm | Báo lại thế nào |
|---|---|---|---|
| Cho thú ăn, dọn chỗ ở, dắt đi dạo hoặc đưa đến điểm trông giữ | Mỗi ngày, hoặc một lần đưa đi | Người giữ chìa | Ảnh con vật mỗi ngày |
| Dọn tủ lạnh: bỏ đồ sắp hỏng | Ngày thứ hai | Người giữ chìa | Nhắn đã dọn |
| Đổ rác, ngắt các thiết bị không dùng | Ngày thứ hai | Người giữ chìa | Ảnh ổ cắm, cầu dao |
| Tưới cây, đóng cửa sổ khi trời mưa | Hai ba ngày một lần | Người giữ chìa hoặc hàng xóm | Nhắn khi làm |
| Gom thư, nhận hoặc từ chối hàng giao | Mỗi lần ghé | Người giữ chìa | Chụp thư có vẻ quan trọng |
| Trả hoá đơn điện nước, mạng, tiền nhà | Theo hạn | Bạn tự trả qua điện thoại, hoặc nhờ người giữ chìa | Ghi lại đã trả |
| Kiểm xe máy, ô tô đang để ở đâu | Ngày thứ hai | Người nhà | Ảnh xe, ghi chỗ để |
Nếu người được nhờ ở xa nhà bạn, nên nhờ họ ghé hai ba ngày một lần thay vì mỗi ngày, và chuyển con vật đi gửi để không phải ghé hằng ngày. Đừng để người nhà vừa chạy vào viện vừa chạy về nhà đến kiệt sức.
Thú cưng khi chủ nằm viện
Chó mèo ở nhà một mình vài ngày mà không ai chăm là chuyện không được để xảy ra. Nếu người thân ghé được mỗi ngày, cho con vật ở nhà là đỡ xáo trộn nhất. Nếu không, gửi sang nhà người thân hoặc điểm trông giữ thú cưng. Nằm viện dài ngày thì gửi ngay từ tuần đầu, đừng chờ xem có ra viện sớm không.
Người nhận chăm cần một tờ ghi chú ngắn: con vật ăn gì, bao nhiêu, mấy bữa, có đang dùng thuốc do thú y kê không, sổ tiêm để đâu, phòng khám thú y quen ở đâu, tính khí thế nào. Bạn đọc cho người nhà ghi qua điện thoại cũng được. Thuốc con vật đang dùng thì giao nguyên hộp, ghi giờ cho theo đúng chỉ định của thú y, không thay bằng gì khác.
Dặn người chăm: nếu con vật bỏ ăn, nôn, lả, thở gấp hay có gì khác thường thì đưa đi thú y ngay, không chờ hỏi bạn. Bạn đang nằm viện, có thể không nghe máy được.
Thú nhỏ như cá, chim, chuột cảnh cũng cần người ghé cho ăn. Bể cá có máy lọc thì nhờ người nhà xem máy còn chạy; chim treo ngoài hiên thì mang vào trong khi trời mưa gió.
Chìa khoá và quyền vào nhà khi chủ không có mặt
Chỉ một hai người giữ chìa. Người thân chính và, nếu cần, một người dự phòng. Nhiều người cùng ra vào thì khó biết ai đã làm gì, ai khoá cửa sau cùng.
Nói rõ phạm vi. Người giữ chìa vào để làm những việc bạn nhờ. Nếu có phòng hoặc tủ bạn không muốn ai mở, nói nhẹ nhàng ngay từ đầu: "Phòng làm việc của em cứ để đóng, không có gì phải xử lý trong đó."
Căn hộ chung cư. Báo ban quản lý rằng bạn nằm viện, có người nhà tên gì sẽ ra vào, để họ không chặn ở cổng. Nếu cần thẻ thang máy, giao cùng chìa.
Nhà thuê. Báo chủ nhà ngắn gọn rằng bạn nằm viện, người nhà sẽ ra vào. Hỏi xem có đến hạn đóng tiền nhà trong thời gian nằm viện không để sắp xếp.
Nhận lại chìa. Khi ra viện, nhận lại chìa và hỏi đã có những việc gì xảy ra trong nhà. Nếu có chìa được đánh thêm cho người khác dùng tạm, thu lại cả chìa đó.
Hoá đơn, hàng giao và việc làm dở
Những thứ không gấp nhưng để quá lâu sẽ thành rắc rối. Danh sách để tick trong tuần đầu:
- Hoá đơn điện, nước, mạng, điện thoại: trả từ xa qua điện thoại, hoặc chuyển tiền cho người nhà trả hộ.
- Tiền nhà, tiền trọ, góp xe, góp đồ: báo bên nhận nếu cần hoãn vài ngày; nhiều nơi thông cảm khi được báo trước.
- Đơn hàng trực tuyến đang giao: đổi địa chỉ nhận hoặc nhờ người nhà nhận, huỷ đơn không cần nữa.
- Lịch hẹn đã đặt: thợ sửa nhà, giao nước, dọn nhà theo giờ; báo hoãn.
- Việc làm: nhờ đồng nghiệp tiếp nhận việc gấp, đặt trả lời tự động trên hộp thư công việc.
- Cửa hàng nhỏ: dán thông báo tạm nghỉ, báo khách quen, nhờ người nhà dọn hàng dễ hỏng.
- Giấy tờ bảo hiểm sức khoẻ, giấy ra vào viện: giữ cẩn thận để làm hồ sơ sau này.
Không cần làm hết trong ngày đầu. Ưu tiên những việc có hạn gần nhất, những việc còn lại xếp vào danh sách và làm dần khi sức khoẻ cho phép.
Người trông trong viện và người trông ngoài nhà: đừng dồn một người
Thường người thân thiết nhất vừa phải ở viện chăm người bệnh, vừa bị nhờ chạy về nhà cho mèo ăn, đóng tiền điện, mang quần áo vào. Sau một tuần, người đó kiệt sức, và việc ở nhà bắt đầu bị bỏ sót.
Tách hai vai: một người lo trong viện, một người khác lo nhà. Nếu nhà neo người, nhờ hàng xóm hoặc bạn bè nhận phần nhà, dù chỉ ghé hai ba ngày một lần, và chuyển con vật đi gửi để bớt việc. Người lo nhà và người lo viện giữ liên lạc trong một nhóm nhắn tin chung, mỗi người báo phần mình mỗi tối.
Nếu không có ai lo phần nhà, đóng nhà như đi xa dài ngày: dọn tủ lạnh, ngắt điện thiết bị, khoá nước, khoá cửa, nhờ hàng xóm nhìn từ ngoài. Một căn nhà đóng kín an toàn tốt hơn một căn nhà có người ghé thất thường.
Tình huống: sống một mình, nuôi một con mèo, nằm viện ba tuần
Một người phụ nữ sống một mình trong căn hộ, nuôi một con mèo, bị đưa đi cấp cứu vào buổi tối và được báo phải nằm viện ít nhất ba tuần. Chìa nhà nằm trong túi xách theo chị vào viện. Tối đó chị gọi cho em trai ở cách mười cây số; em đến viện lấy chìa, về căn hộ cho mèo ăn, tắt nồi cơm còn cắm, đóng cửa sổ ban công.
Hôm sau, hai chị em bàn qua điện thoại: em trai đi làm cả ngày, không thể ghé mỗi ngày suốt ba tuần. Họ quyết định gửi mèo sang nhà một người bạn của chị cũng nuôi mèo, kèm khay cát, túi thức ăn quen, chiếc chăn mèo hay nằm và tờ ghi chú chị đọc cho em ghi. Em trai dọn tủ lạnh, ngắt bình nóng lạnh, khoá van nước, báo ban quản lý tên mình sẽ ra vào, rồi chỉ ghé mỗi cuối tuần gom thư và tưới mấy chậu cây.
Chị trả hoá đơn qua điện thoại trong những lúc khoẻ hơn. Ba tuần sau ra viện, em trai đón mèo về trước một ngày, mở cửa thông gió, mua ít đồ ăn. Không ai phải chạy đi chạy lại mỗi ngày, và không việc gì bị bỏ sót.
Chuẩn bị nhà cho ngày ra viện
Nhờ người nhà làm những việc này vài ngày trước khi bạn về:
- Mở cửa thông gió, dọn bụi, thay ga giường.
- Bỏ đồ ăn hỏng trong tủ lạnh, mua sẵn ít đồ ăn dễ nấu.
- Dọn lối đi từ cửa vào phòng ngủ, nhà tắm cho thoáng, nhất là khi bác sĩ dặn đi lại phải cẩn thận.
- Đón thú cưng về trước một ngày nếu được, để người nhà xử lý những ngày đầu con vật còn lạ.
- Để đơn thuốc, giấy hẹn tái khám ở chỗ dễ thấy.
- Bàn với người nhà ai sẽ ghé những ngày đầu sau khi ra viện.
Ngày về, đi một vòng nhà, nhận lại chìa, xem lại danh sách hoá đơn đã trả. Cảm ơn người đã trông nhà; một việc nhỏ như vậy kéo dài vài tuần là cả một sự giúp đỡ lớn.
Sau khi đã khoẻ hẳn, viết lại tờ giấy những việc cần làm khi vắng đột ngột dựa trên những gì vừa trải qua: việc nào người nhà lúng túng, số điện thoại nào thiếu. Lần sau có chuyện, mọi thứ nhanh hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Nhập viện đột ngột thì việc gì ở nhà phải xử lý ngay trong ngày?
Con vật trong nhà, bếp hoặc thiết bị đang chạy dở, cửa chưa khoá và vòi nước. Giao chìa cho một người tin cậy ở gần, nhờ họ đến nhà trong ngày xử lý những việc đó. Những việc khác như hoá đơn có thể làm sau.
Chủ nằm viện thì thú cưng nên gửi đâu?
Nếu có người thân ghé được mỗi ngày thì để con vật ở nhà cho đỡ xáo trộn. Nếu không, gửi nhà người thân hoặc điểm trông giữ thú cưng ngay từ tuần đầu, kèm tờ ghi chú cách chăm, sổ tiêm và thuốc đang dùng theo chỉ định thú y.
Người sống một mình nên chuẩn bị gì phòng khi phải nằm viện?
Để một chìa dự phòng ở nhà người thân hoặc hàng xóm tin cậy, và một tờ giấy ghi những việc cần làm khi bạn vắng đột ngột: con vật, cây, hoá đơn, số người cần báo. Nói cho người giữ chìa biết tờ giấy để ở đâu.
Có nên để một người vừa chăm trong viện vừa trông nhà không?
Không nên nếu nằm viện dài ngày. Người đó sẽ kiệt sức sau vài ngày. Tách thành hai người, hoặc đóng nhà cẩn thận và gửi con vật đi, để người chăm trong viện không phải chạy về nhà thường xuyên.
Nằm viện có phải báo chủ nhà hoặc ban quản lý chung cư không?
Nên báo ngắn gọn, nhất là khi sẽ có người nhà ra vào thay bạn. Ban quản lý biết thì không chặn người nhà ở cổng, chủ nhà biết thì có thể thông cảm nếu tiền nhà cần chậm vài ngày.
Ra viện về nhà cần chuẩn bị nhà cửa thế nào?
Nhờ người nhà mở cửa thông gió, thay ga giường, bỏ đồ ăn hỏng, mua sẵn đồ ăn dễ nấu, dọn lối đi cho thoáng và đón thú cưng về trước. Để đơn thuốc và giấy hẹn tái khám ở chỗ dễ thấy.