Độ dài chuyến đi quyết định gần hết danh sách đóng nhà. Đi hai ba ngày thì chỉ cần khoá gas, rút vài phích cắm và đổ rác. Đi một tuần thì thêm phần tủ lạnh, nước và cây. Đi cả tháng thì phải có người ghé ít nhất một lần và trả trước hoá đơn. Đi vài tháng thì đóng nhà gần như dọn đi: ngắt gần hết điện, bọc đồ, giao hẳn chìa cho một người và hẹn lịch ghé định kỳ.
Sai lầm hay gặp là dùng cùng một danh sách cho mọi chuyến. Đi cuối tuần mà rút điện tủ lạnh, đổ hết đồ ăn là phí; đi ba tháng mà chỉ khoá gas rồi đi là về gặp nhà mốc, đồ đông lạnh hỏng, hoá đơn bị cắt. Bảng dưới đây chia việc theo bốn mức để bạn chọn đúng mức của mình.
Bảng bốn mức: chuyến của bạn nằm ở cột nào
Đánh dấu cột hợp với chuyến đi rồi làm đủ các ô có chữ ở cột đó. Ô ghi không cần nghĩa là làm cũng được nhưng chỉ tốn công.
| Việc | Hai, ba ngày | Một tuần | Một tháng | Vài tháng |
|---|---|---|---|---|
| Khoá van gas | Có | Có | Có | Có, cân nhắc mang bình đi gửi |
| Rút phích thiết bị nhỏ | Bếp, ấm, sạc | Thêm máy tính, tivi | Gần như tất cả | Tất cả |
| Tủ lạnh | Để chạy | Để chạy, dọn đồ tươi | Để chạy ngăn đá vơi hoặc rút | Dọn sạch, rút điện, mở hé cửa |
| Van nước tổng | Không cần | Nên khoá | Khoá | Khoá |
| Rác và thức ăn hở | Đổ rác | Đổ rác, dọn bếp | Như một tuần | Như một tuần, thêm hộp kín cho mọi đồ khô |
| Người ghé | Không cần | Hàng xóm để mắt | Ghé một lần giữa kỳ | Ghé định kỳ, có chìa |
| Hoá đơn, đơn hàng | Không cần | Hoãn đơn hàng | Trả trước hoặc tự động | Trả tự động, báo tạm ngưng dịch vụ không dùng |
| Đồ quý, giấy tờ | Mang theo thứ cần | Cất một chỗ có khoá | Như một tuần | Gửi người thân hoặc nơi giữ đồ |
Mức giữa hai cột thì chọn cột dài hơn. Chuyến dự kiến mười ngày mà có thể kéo dài vì công việc hay vì người nhà ốm thì nên đóng theo mức một tháng ngay từ đầu, đỡ phải nhờ người vào nhà xử lý giữa chừng.
Hai, ba ngày: đóng nhanh và đừng làm quá
Chuyến cuối tuần, đi đám cưới ở tỉnh, đi công tác ngắn thì nhà gần như không cần chuẩn bị gì đặc biệt. Ba việc là đủ: khoá van gas, rút phích những thứ có thể nóng lên như ấm siêu tốc, bàn ủi, bộ sạc, và mang túi rác đi bỏ. Chốt cửa sổ, khoá cửa. Hết.
Những việc không cần làm cho chuyến này: rút điện tủ lạnh, khoá van tổng, ngắt cầu dao cả nhà. Rút điện tủ lạnh ba ngày rồi cắm lại tốn điện để làm lạnh lại, đồ ăn bên trong phải bỏ, trong khi để chạy thì chẳng có rủi ro gì đáng kể. Ngắt cầu dao tổng thì lúc về mất công cài lại đồng hồ các thiết bị, mất hẹn giờ máy lọc nước, có nhà còn quên mật khẩu bộ phát mạng.
Một thói quen nhỏ đáng giữ: trước khi ra cửa đứng lại năm giây nhìn quanh bếp. Phần lớn sự cố nhà vắng ngắn ngày đến từ bếp, ví dụ nồi cơm còn cắm chế độ giữ ấm, ấm nước để trên bếp chưa tắt hẳn.
Một tuần: thêm tủ lạnh, nước, cây và người để mắt
Một tuần là độ dài của phần lớn chuyến du lịch và của kỳ nghỉ Tết. Ở mức này bắt đầu có thứ hỏng nếu để nguyên: rau, sữa tươi, trái cây chín, cơm nguội trong tủ. Ba ngày trước khi đi, ngừng mua đồ tươi, ăn hết phần dễ hỏng. Tủ lạnh vẫn để chạy, ngăn đá giữ được.
Nước là thứ thứ hai. Một vòi rửa bát rỉ, một ống cấp máy giặt nứt, trong ba ngày có thể chưa sao, trong bảy ngày thì nước đã tràn ra sàn hay thấm xuống tầng dưới. Khoá van tổng là cách rẻ nhất để yên tâm. Nếu nhà có bồn nước trên mái cấp xuống, khoá van ra khỏi bồn.
Cây trong chậu dồn về một chỗ râm, tưới đẫm. Cây chịu được một tuần thì không cần nhờ ai. Còn người để mắt, ở mức này chỉ cần hàng xóm biết bạn đi đâu, khi nào về, để thấy gì lạ thì báo. Không cần đưa chìa nếu không có việc gì phải vào nhà.
Một tháng: phải có người ghé và phải tính chuyện tiền
Hẹn một lần ghé vào giữa kỳ. Đi một tháng, khả năng gặp một trận mưa lớn, một lần cúp điện hay một đường ống rỉ là có thật. Nhờ người thân hoặc hàng xóm tin cậy vào nhà một lần sau hai tuần: mở cửa xem có mùi lạ, nhìn sàn, nhìn trần, mở tủ lạnh xem còn lạnh không, nhặt thư dưới khe cửa.
Tủ lạnh chọn một trong hai đường. Để chạy thì ngăn đá chỉ giữ thứ đáng giữ, và dặn người ghé mở ra xem; nếu đá đã tan thì bỏ hết. Rút điện thì dọn sạch, lau khô, chèn khăn để cửa hé ra cho khỏi mốc.
Trả trước hoặc cài thanh toán tự động. Điện, nước, mạng, phí quản lý nếu ở chung cư. Một tháng là đủ để một hoá đơn quá hạn và bị nhắc, có nơi tạm ngừng dịch vụ.
Thư và hàng giao cần chỗ đến. Báo người gửi thường xuyên tạm gửi về địa chỉ khác, hoặc nhờ người ghé gom thư mỗi lần đến. Đống thư ứ trước cửa nói rõ nhất rằng nhà không có ai.
Cửa và rèm như ngày thường. Rèm kéo kín cả tháng làm nhà ẩm và trông lạ. Để như lúc có người ở, chỉ chốt chặt cửa sổ.
Vài tháng: đóng nhà gần như dọn đi
Đi làm xa ba tháng, đi nước ngoài nửa năm, ở với con cháu ở thành phố khác qua mùa đông: ở mức này bạn đóng nhà như sắp chuyển đi. Tủ lạnh dọn sạch và rút điện, chèn cửa hé. Bình nóng lạnh, máy lọc nước, các thiết bị cắm điện lâu ngày đều ngắt; chi tiết từng thiết bị nên hỏi thợ hoặc xem sổ hướng dẫn của máy. Đồ vải như chăn, áo len cho vào túi kín có gói hút ẩm. Sofa, giường phủ tấm vải cũ chống bụi.
Người ghé phải thành lịch cố định, ví dụ hai tuần một lần, mỗi lần mở cửa thông gió nửa giờ, nhìn trần sàn sau mưa, nhặt thư. Người này cần chìa, cần biết van tổng và cầu dao ở đâu, cần số của bạn và của một người thân gần. Nếu nhờ người không phải họ hàng, nên viết tay vài dòng ghi rõ giao chìa ngày nào, nhờ việc gì, có gửi tiền cảm ơn hay không.
Đồ quý thì đừng để lại trong nhà trống nhiều tháng. Gửi người thân, gửi nơi giữ đồ có giấy tờ, hoặc mang theo. Bình gas còn đầy có thể đem gửi lại đại lý hay nhà người quen nếu bạn ngại để trong nhà lâu.
Khi chuyến đi đổi độ dài giữa chừng
Chuyến đi hiếm khi dài đúng như dự tính. Đi công tác hai tuần bị giữ lại thêm một tháng, về quê chăm bố ốm rồi ở luôn đến hết mùa, đi du lịch một tuần thì gặp bão phải hoãn chuyến bay về. Khi đó nhà bạn đang được đóng theo mức ngắn mà phải chịu mức dài, và việc phải làm là nâng mức từ xa.
Việc đầu tiên là gọi người có chìa hoặc người gần nhất có thể vào nhà, nhờ làm ba việc của mức dài hơn: mở tủ lạnh dọn đồ tươi, khoá van nước tổng nếu lúc đi chưa khoá, nhặt thư và hàng trước cửa. Việc thứ hai bạn tự làm được trên điện thoại: trả hoá đơn tháng tới, hoãn các đơn hàng đã đặt, báo ban quản lý hoặc tổ dân phố rằng nhà sẽ vắng lâu hơn. Việc thứ ba là hẹn lịch ghé mới, ví dụ hai tuần một lần, và nói rõ bạn sẽ gửi tiền xăng xe hay quà cảm ơn thế nào.
Để việc nâng mức dễ, ngay cả khi đi ngắn ngày cũng nên để lại cho một người thân bản ghi ba dòng: van tổng ở đâu, cầu dao ở đâu, chìa dự phòng đang ở chỗ ai. Ba dòng ấy tốn một phút viết nhưng cứu được cả buổi gọi điện chỉ đường khi có chuyện.
Tin nhắn mẫu cho người ghé, theo từng mức
Người giúp mình cần biết mình mong gì ở họ. Nhắn càng cụ thể, họ càng không phải đoán. Mấy mẫu dưới đây chỉnh lại tên và ngày là gửi được:
- Một tuần: Em đi từ thứ bảy tới thứ bảy tuần sau. Nhà không ai vào, chị đi ngang thấy cửa mở hay có người lạ thì nhắn em giùm, em cảm ơn chị nhiều.
- Một tháng: Em nhờ anh ghé nhà một lần tầm ngày mười lăm. Anh mở cửa cho thoáng mười phút, nhìn sàn chỗ máy giặt với gầm bồn rửa có ướt không, mở tủ lạnh xem còn lạnh không, gom thư bỏ lên bàn. Có gì anh chụp ảnh gửi em.
- Vài tháng: Con gửi chú chìa nhà. Hai tuần chú ghé một lần, mở cửa nửa tiếng, sau trận mưa lớn thì ghé thêm xem trần có thấm không. Van tổng ở góc sân, cầu dao ở cạnh cửa bếp. Có chuyện gấp chú gọi con hoặc cô Hai.
Gửi mẫu tin bằng chữ chứ đừng chỉ dặn miệng lúc chia tay. Người được nhờ có thể mở lại đọc khi đứng trước cửa nhà bạn, còn lời dặn miệng thì sau hai tuần ai cũng quên một nửa.
Những việc làm thừa ở mọi mức
Danh sách đóng nhà trên mạng thường dài hơn mức cần. Mấy việc dưới đây hay bị làm thừa, tốn công mà không thêm an toàn:
- Ngắt cầu dao tổng cho chuyến hai ba ngày, rồi về mất nửa buổi cài lại thiết bị.
- Kéo kín mọi rèm và tắt hết đèn, khiến nhà nhìn từ ngoài trông vắng hơn bao giờ hết.
- Giấu chìa dưới thảm, chậu cây hay trên khung cửa cho người thân tiện vào.
- Đổ hết đồ đông lạnh trước chuyến đi một tuần trong khi tủ vẫn chạy được.
- Chia tiền vàng ra nhiều chỗ giấu, rồi về không nhớ chỗ nào.
- Nhờ người ghé mỗi ngày cho chuyến một tuần, làm phiền người ta mà không cần thiết.
Đóng nhà tốt là làm đủ việc của đúng mức, không hơn. Phần công sức dư nên dồn vào bản dặn người ghé và túi giấy tờ mang theo, hai thứ hay bị làm qua loa nhất.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch ba ngày có cần rút điện tủ lạnh không?
Không cần. Tủ lạnh để chạy ba ngày không có rủi ro đáng kể, còn rút điện thì đồ ăn bên trong phải bỏ và lúc cắm lại tủ phải chạy lâu mới lạnh. Chỉ cần dọn bớt rau, sữa sắp hết hạn trước khi đi.
Đi một tuần có nên ngắt cầu dao cả nhà không?
Thường là không cần. Rút phích các thiết bị nhỏ, khoá gas, khoá van nước là đủ. Ngắt cầu dao tổng làm tủ lạnh ngừng chạy và lúc về phải cài lại đồng hồ, hẹn giờ của nhiều thiết bị. Nếu nhà có nhiều nhánh cầu dao, chỉ ngắt nhánh không dùng.
Đi một tháng có bắt buộc nhờ người vào nhà không?
Không bắt buộc nhưng rất nên. Trong một tháng dễ gặp mưa lớn, cúp điện hay ống nước rỉ, và chỉ người vào nhà mới phát hiện được. Một lần ghé vào giữa kỳ, mở cửa nhìn sàn và trần, xem tủ lạnh, nhặt thư là đủ.
Không biết chuyến đi kéo dài bao lâu thì đóng nhà theo mức nào?
Chọn mức dài hơn. Đi công tác dự kiến hai tuần nhưng có thể kéo sang tháng thì đóng theo mức một tháng: trả trước hoá đơn, hẹn người ghé, xử lý tủ lạnh. Về sớm thì chỉ mất chút công, còn kéo dài mà nhà chưa chuẩn bị thì phải nhờ người xử lý từ xa.
Đi vài tháng có nên để lại bình gas trong nhà không?
Nếu bình đã khoá van chắc chắn và đặt nơi thoáng thì để lại cũng được. Nhưng với chuyến nhiều tháng, nhiều nhà chọn tháo bình gửi lại nơi mua hoặc gửi nhà người quen để bớt một mối lo. Bình đang dùng dở thì tháo dây, đậy nắp van, đặt đứng ở chỗ thoáng.