Quy tắc gọn nhất là: giấy tờ tuỳ thân và thứ cần dùng thì mang theo; giấy tờ gốc ít dùng thì cất ở nhà một chỗ có khoá cùng ảnh chụp lưu trong máy; vàng, tiền mặt nhiều và những thứ nhỏ mà rất quý thì đừng để trong nhà trống quá vài ngày, hãy gửi người thân tin cậy hoặc nơi giữ đồ có giấy tờ. Chụp ảnh từng món trước khi đi để còn đối chiếu lúc về.
Câu hỏi khó nhất không phải là cất ở đâu cho kín, mà là nhóm nào thuộc loại nào. Bài dưới đây giúp bạn phân nhóm, chỉ ra những chỗ cất mà kẻ gian tìm đầu tiên, và việc làm ngay nếu về nhà phát hiện mất đồ.
Ba nhóm: mang theo, cất ở nhà, gửi đi
Lấy một tờ giấy, kẻ ba cột như bảng dưới, rồi đi từng phòng ghi từng món vào cột hợp. Làm việc này ba ngày trước khi đi, đừng để tới tối cuối.
| Nhóm | Ví dụ | Vì sao | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Mang theo | Căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe, giấy tờ xe đang đi, thẻ ngân hàng, thẻ bảo hiểm y tế, đơn thuốc đang dùng | Cần dùng trên đường, mất là chuyến đi kẹt | Để chung một túi nhỏ, không chia ra nhiều túi |
| Cất ở nhà một chỗ có khoá | Giấy tờ nhà đất, sổ tiết kiệm, hợp đồng, giấy khai sinh, bằng cấp, giấy bảo hành đồ lớn | Ít dùng, khó làm lại, kẻ gian thường không lấy | Cho vào túi kín chống ẩm, chụp ảnh từng trang |
| Gửi người thân hoặc nơi giữ đồ | Vàng, trang sức giá trị, tiền mặt nhiều, đồng hồ, đồ cổ nhỏ | Nhỏ, dễ mang, kẻ gian tìm đầu tiên | Có giấy ghi đã gửi gì, ai giữ, ảnh từng món |
| Không cần xử lý | Tivi, tủ lạnh, đồ gia dụng lớn | Khó mang đi, khó bán lại nhanh | Chụp một ảnh mỗi phòng là đủ |
Dòng cuối có mặt để nhắc rằng không phải mọi thứ trong nhà đều cần lo. Dồn công vào ba nhóm đầu, đặc biệt là nhóm thứ ba.
Túi giấy tờ mang theo: soạn một lần, dùng nhiều lần
Nhiều người mỗi lần đi xa lại lục tung ngăn kéo tìm giấy tờ. Cách tốt hơn là soạn sẵn một túi nhỏ có khoá kéo, chỉ dùng cho việc đi xa, để trong đó căn cước, giấy phép lái xe, giấy tờ xe, thẻ bảo hiểm y tế và một tờ giấy gập ghi số của hai người thân. Đi xa thì cầm túi đó, về nhà thì cất lại đúng chỗ.
Trước khi đi, chụp ảnh mặt trước mặt sau từng giấy tờ trong túi, lưu vào một thư mục riêng trên điện thoại và gửi một bản cho người thân tin cậy. Nếu mất túi trên đường, ảnh chụp không thay được bản gốc nhưng giúp bạn khai báo mất nhanh, tra lại số giấy tờ khi làm lại, và chứng minh mình là ai khi cần.
Đi nước ngoài thì thêm hộ chiếu, thị thực, vé, giấy đặt phòng. Mang thêm một bản photo hộ chiếu để riêng ngăn khác với bản gốc. Không mang theo những giấy tờ không cần cho chuyến đi như giấy tờ nhà, sổ tiết kiệm, bằng cấp, càng mang nhiều càng có nhiều thứ để mất.
Cất ở nhà: chỗ nên và chỗ không nên
Chỗ kẻ gian tìm đầu tiên. Ngăn kéo tủ đầu giường, tủ quần áo phòng ngủ chính, dưới nệm, trong hộp trang sức, trong ngăn bàn làm việc, sau khung tranh. Những chỗ ai cũng nghĩ là kín thì cũng là chỗ ai cũng biết.
Chỗ nên cất: một ngăn có khoá chắc. Một hộc tủ có khoá, một chiếc két nhỏ bắt cố định vào tường hay sàn. Mục đích không phải làm cho không ai mở được, mà làm cho việc lấy đi tốn thời gian và gây tiếng động.
Gom về một chỗ, không chia nhỏ. Chia giấy tờ ra năm chỗ cho khó tìm thì cái khó ấy rơi vào chính bạn khi về. Một chỗ, có danh sách, có ảnh chụp, là dễ kiểm nhất.
Chống ẩm cho giấy tờ. Nhà đóng kín hai tuần mùa nồm, giấy tờ để trong ngăn gỗ dễ bị ẩm, dính trang. Cho vào túi nhựa có khoá kéo, thả một gói hút ẩm. Ảnh cũ, giấy tờ viết tay lâu năm càng cần bọc kỹ.
Chìa khoá két, chìa ngăn tủ không để trong nhà. Để chìa két trong ngăn tủ bên cạnh thì két chỉ còn là cái hộp. Mang theo, hoặc gửi người thân cùng với đồ quý.
Gửi đồ quý cho người thân: làm sao cho rõ ràng
Gửi vàng, tiền cho người trong nhà tưởng không cần giấy tờ gì, nhưng chính vì là người thân nên càng nên rõ ràng để không ai phải ngại. Các bước:
- Chọn người ở nhà thường xuyên trong thời gian bạn đi, có chỗ cất chắc chắn, và không định đi xa cùng lúc.
- Liệt kê từng món: loại, số lượng, đặc điểm nhận dạng. Chụp ảnh từng món, chụp cả lúc cho vào túi hoặc hộp.
- Niêm túi hoặc hộp lại, hai bên cùng ký lên mép giấy dán niêm.
- Viết tay một tờ giấy ngắn: ngày gửi, ai gửi, ai nhận giữ, gửi những gì, ngày dự kiến lấy lại. Mỗi bên giữ một bản hoặc chụp lại.
- Khi lấy lại, mở niêm trước mặt cả hai, đối chiếu với danh sách và ảnh.
- Gửi tặng người giữ một món quà nhỏ hay lời cảm ơn khi lấy lại. Giữ hộ đồ quý là một gánh lo thật, người ta nhận vì quý mình.
Nghe có vẻ khách sáo, nhưng tờ giấy này bảo vệ cả người nhận giữ. Nếu có chuyện, ví dụ nhà người thân bị trộm trong lúc giữ hộ, cả hai bên đều biết rõ đã gửi gì để xử lý. Việc gửi giữ có giá trị lớn, hoặc gửi nơi giữ đồ có thu phí, nên đọc kỹ giấy biên nhận và tra văn bản pháp luật hiện hành về gửi giữ tài sản; có tranh chấp thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Chụp ảnh kiểm kê: mười lăm phút đáng làm
Trước khi khoá cửa, cầm điện thoại đi một vòng các phòng, quay một đoạn video chậm hoặc chụp vài tấm ảnh rộng mỗi phòng, thêm ảnh gần các đồ có giá trị như máy tính, máy ảnh, đồng hồ treo tường, đồ trang trí đắt tiền. Với đồ điện tử, chụp thêm tem số máy ở mặt sau.
Bộ ảnh này dùng vào ba việc. Thứ nhất, về nhà nếu nghi mất gì, so ảnh là biết ngay thiếu món nào thay vì cố nhớ. Thứ hai, nếu phải trình báo mất trộm với công an, bạn có hình ảnh, số máy để mô tả tài sản. Thứ ba, nếu nhà có bảo hiểm tài sản, bộ ảnh giúp làm hồ sơ bồi thường dễ hơn.
Lưu bộ ảnh ở hai nơi: trong điện thoại và trên một chỗ lưu trữ trực tuyến hoặc gửi cho người thân. Nếu điện thoại cũng bị mất trên đường, bạn vẫn còn bản kia.
Đừng đăng bộ ảnh này lên mạng xã hội hay nhóm chat đông người. Ảnh chụp rõ từng phòng, chỗ để máy tính, chỗ đặt két, kèm thời gian bạn đi vắng, là thứ không nên để người lạ thấy.
Làm thừa và làm đúng khi cất đồ quý
Lo lắng trước chuyến đi hay đẻ ra những việc tốn công mà không an toàn hơn. Mỗi dòng dưới đây là một việc hay làm thừa, kèm việc nên làm thay:
- Giấu tiền vào hộp bánh, lọ gạo, túi đồ cũ cho khó tìm. Làm đúng: gửi ngân hàng hoặc người thân, ở nhà chỉ để một ít trong ngăn có khoá.
- Mang hết giấy tờ trong nhà theo người cho chắc. Làm đúng: chỉ mang thứ cần dùng trên đường, phần còn lại cất một chỗ kèm ảnh chụp.
- Dọn đồ quý sang nhà người thân mỗi chuyến đi hai ngày. Làm đúng: chuyến ngắn thì cất một chỗ có khoá là đủ, chỉ gửi đi khi vắng từ một tuần trở lên.
- Viết danh sách đồ quý rồi dán trong ngăn tủ. Làm đúng: danh sách lưu trong điện thoại và gửi người thân, không để lại trong nhà.
- Khoá mọi cửa phòng bên trong nhà. Làm đúng: khoá cửa ngoài thật chắc, cửa phòng trong để như thường; kẻ đã vào được nhà thì phá cửa phòng chỉ làm hư thêm.
- Kể cho nhiều người biết đã gửi vàng ở đâu cho yên tâm. Làm đúng: chỉ người gửi, người giữ và một người thân thứ ba biết.
Việc dư ra không chỉ tốn công. Nó còn làm bạn quên: giấu càng nhiều chỗ, về càng dễ tưởng mất một món mà thật ra chỉ là quên chỗ cất.
Về nhà thấy mất đồ: làm gì trước
Nếu mở cửa thấy dấu hiệu bị đột nhập như cửa bị cạy, đồ đạc bị lục tung, đừng bước vào ngay. Kẻ gian có thể vẫn còn trong nhà. Lùi ra ngoài, gọi công an khu vực hoặc số cảnh sát, nhờ hàng xóm đứng cùng. Khi công an đến rồi mới cùng vào.
Đừng dọn dẹp, đừng chạm vào chỗ bị cạy hay đồ bị lục trước khi công an xem. Chụp ảnh hiện trạng. Dùng bộ ảnh kiểm kê để liệt kê đồ mất, kèm số máy, đặc điểm. Báo ngân hàng khoá thẻ nếu có thẻ để trong nhà, báo nơi cấp nếu mất giấy tờ quan trọng.
Nếu đồ gửi người thân bị mất, hai bên ngồi lại với tờ giấy gửi giữ và ảnh chụp, nói chuyện thẳng. Giữ hộ không lấy công và giữ đồ có thu phí thường được nhìn khác nhau khi xét trách nhiệm, nhưng cụ thể ra sao tuỳ hoàn cảnh và văn bản hiện hành, đừng tự kết luận.
Sau khi xử lý xong, xem lại kẻ gian đã vào bằng đường nào để sửa trước chuyến đi sau: ổ khoá cũ, cửa sau ít dùng, cửa sổ tầng hai sát mái nhà bên cạnh. Ghi thêm vào danh sách đóng nhà của mình một dòng cho đúng chỗ yếu đó.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch một tuần có nên mang vàng theo không?
Không nên. Mang vàng đi du lịch thì có thêm nguy cơ mất trên đường, ở khách sạn. Với chuyến một tuần, cất vào ngăn có khoá chắc ở nhà kèm ảnh chụp, hoặc gửi người thân tin cậy. Chỉ mang trang sức đang đeo hằng ngày nếu bạn quen đeo.
Giấy tờ nhà đất có nên mang theo khi đi xa không?
Không nên. Giấy tờ nhà đất ít dùng trên đường, mất thì làm lại rất mất công, mà kẻ gian thường không lấy. Cất ở nhà trong túi chống ẩm, ở một ngăn có khoá, chụp ảnh từng trang lưu ở hai nơi là đủ.
Có nên giấu tiền trong tủ lạnh, dưới nệm khi đi vắng không?
Không nên. Những chỗ đó ai cũng nghĩ tới, kẻ gian cũng vậy. Tiền mặt nhiều thì gửi ngân hàng hoặc người thân trước khi đi. Ở nhà chỉ để một ít, cất chung chỗ có khoá với giấy tờ.
Gửi vàng cho người thân giữ có cần viết giấy không?
Nên viết, dù chỉ vài dòng tay: ngày gửi, ai gửi, ai giữ, gửi gì, bao giờ lấy lại, kèm ảnh từng món. Giấy này giúp cả hai bên rõ ràng, nhất là khi có chuyện xảy ra trong lúc giữ, và tránh hiểu lầm về sau giữa người trong nhà.
Về nhà thấy cửa bị cạy thì có nên vào kiểm tra ngay không?
Không nên. Lùi ra ngoài, gọi công an khu vực, nhờ hàng xóm đứng cùng. Kẻ gian có thể vẫn ở trong nhà. Khi công an đến mới cùng vào, không dọn dẹp hay chạm vào hiện trường trước khi họ xem.
Chụp ảnh kiểm kê đồ trong nhà có cần thiết không?
Rất đáng làm, chỉ mất mười lăm phút. Ảnh giúp biết ngay mất gì khi về, có hình và số máy để trình báo công an, và làm hồ sơ bảo hiểm nếu có. Lưu ở điện thoại và một nơi khác, phòng khi điện thoại cũng mất.