Thỏ và chuột lang không để một mình được quá một ngày: chúng ăn gần như liên tục, cần cỏ khô và nước sạch đầy đủ, rau tươi mỗi ngày, và rất kém chịu nóng. Vắng một hai ngày thì để ở nhà, chuẩn bị dư cỏ khô và hai bình nước, nhờ người ghé một lần. Vắng lâu hơn thì chọn giữa bốn cách: nhờ người đến nhà cho ăn mỗi ngày, gửi chuồng sang nhà người quen có kinh nghiệm, gửi điểm trông giữ có khu riêng cho thú nhỏ, hoặc mang theo nếu quãng đường ngắn và quê có chỗ mát.
Với hai loài này, nóng là nỗi lo lớn hơn đói. Phòng đóng kín cửa giữa trưa nắng, không quạt, không ai mở cửa có thể nóng lên rất nhanh. Bài dưới đi qua cách chọn, đồ mang theo, bản dặn dò, lịch nhắn tin, và những gì cần xem khi đón con vật về.
Bốn cách lo cho thỏ, chuột lang khi đi vắng
Không có cách nào hợp cho mọi nhà. So theo hoàn cảnh của bạn:
| Cách | Hợp khi | Cần chuẩn bị | Điều dễ trục trặc |
|---|---|---|---|
| Nhờ người đến nhà mỗi ngày | Nhà mát, có người ở gần đáng tin, con vật nhát đổi chỗ | Chìa khoá, cỏ khô và rau đủ ngày, tờ dặn dán cạnh chuồng | Người ghé bận một hôm, nhà đóng kín nóng lên |
| Gửi chuồng sang nhà người quen | Đi dài ngày, người quen từng nuôi thỏ hay chuột lang | Chuồng, khay, bình nước, đồ lót đáy, thức ăn quen | Nhà họ có chó mèo, trẻ nhỏ thích bế, chỗ đặt chuồng nóng |
| Gửi điểm trông giữ thú nhỏ | Không có người quen phù hợp, đi cả tháng | Hỏi trước họ có nhận thỏ không, đi xem chỗ để chuồng | Điểm chủ yếu giữ chó mèo, ồn, có mùi thú săn mồi |
| Mang theo về quê | Đường ngắn, xe riêng, quê có chỗ mát và yên | Lồng vận chuyển thông thoáng, cỏ khô, nước, khăn che | Xe nóng, đường xóc, nhà quê đông khách, chó thả rông |
Nếu chọn điểm trông giữ, hỏi thẳng họ để thỏ ở đâu so với khu chó mèo. Thỏ và chuột lang là con mồi, chỉ cần nghe tiếng sủa và ngửi mùi chó cả ngày cũng đủ căng thẳng, dù không con nào chạm được vào chúng.
Chống nóng: việc phải tính trước mọi thứ khác
Thỏ và chuột lang không đổ mồ hôi như người, nên nóng là mối nguy thật. Trước khi đi, tìm cho chuồng một chỗ mát nhất nhà: tầng dưới, xa cửa kính có nắng, xa mái tôn. Ở căn hộ, phòng hướng tây chiều nào cũng hấp nắng là chỗ nên tránh.
Nếu nhờ người đến nhà, dặn họ mở một cửa sổ có song khi đến và đóng lại khi về, bật quạt hướng chéo vào phòng chứ không thổi thẳng vào chuồng. Đừng để điều hoà chạy liên tục cả tuần khi không có người, vừa có nguy cơ chập điện vừa không cần thiết; nhờ người ghé bật một lúc khi trời quá nóng là đủ.
Một mẹo nhiều người nuôi dùng là đông lạnh vài chai nước, bọc khăn, đặt cạnh chuồng để con vật nằm áp vào. Nếu nhờ người ghé, dặn họ đổi chai mỗi lần đến. Nếu bạn về quê vào dịp đầu hè chứ không phải Tết, phần chống nóng này càng phải làm kỹ.
Dặn người trông biết dấu hiệu con vật bị nóng: nằm dài ra, thở nhanh, tai nóng, lờ đờ. Lúc đó đưa chuồng ra chỗ mát ngay và đưa đi thú y, đừng dội nước lạnh lên người con vật.
Đồ chuẩn bị cho người trông, đếm theo số ngày
Thỏ và chuột lang ăn cỏ khô gần như cả ngày. Chuẩn bị dư thay vì vừa đủ:
- Cỏ khô đúng loại đang ăn, đủ cả chuyến và dư thêm vài ngày, cất trong túi kín chỗ khô ráo.
- Thức ăn viên đang dùng, chia sẵn từng phần mỗi ngày vào túi nhỏ ghi ngày.
- Danh sách rau đang cho ăn và lượng mỗi ngày; người trông mua tươi hoặc bạn để tiền chợ.
- Hai bình nước treo, phòng một bình bị tắc vòi.
- Đồ lót đáy chuồng đủ để thay hai ba lần, cùng túi rác và găng tay.
- Thuốc con vật đang dùng theo chỉ định thú y, nếu có: đúng hộp, ghi rõ giờ và cách cho.
- Sổ ghi chép thú y hoặc ảnh chụp lần khám gần nhất, kèm tên phòng khám thú y gần nhà nhận khám thú nhỏ.
- Ảnh chụp con vật hôm đi, cân nặng nếu nhà có cân.
Không phải phòng khám thú y nào cũng nhận khám thỏ và chuột lang. Gọi hỏi trước một chỗ gần nhà người trông, ghi tên chỗ đó lên tờ dặn. Đây là việc người đi vắng làm được trong mười phút, còn người trông thì sẽ mất nửa ngày nếu phải tự tìm lúc con vật có chuyện.
Nếu gửi chuồng sang nhà người quen, mang theo cả những thứ con vật quen mùi: tấm khăn lót, cái hộp trú, ống gỗ để chui. Thỏ và chuột lang sang chỗ lạ có hộp trú quen thì thường bình tĩnh lại nhanh hơn, ăn lại sớm hơn. Đồ mới mua thì để ở nhà, đừng mang theo lần này.
Một việc nhỏ nhưng tiện cho cả hai bên: chụp ảnh chuồng đã dọn sạch và đầy đủ đồ lúc giao, gửi vào nhóm nhắn tin. Ngày về hai bên cùng nhìn lại tấm ảnh ấy, đồ nào mượn thêm, đồ nào hỏng, đỡ phải nhớ.
Bản dặn người trông thỏ, chuột lang
Dặn bằng câu nói thật, gạch đầu dòng, dán lên nắp chuồng:
- "Cỏ khô lúc nào cũng phải có trong chuồng. Thấy vơi thì bỏ thêm một nắm to, không sợ thừa."
- "Nước: mỗi lần ghé lắc bình xem có ra nước không, tắc thì đổi sang bình dự phòng."
- "Rau: chỉ cho các loại em ghi ở dưới, rửa sạch, để ráo. Không cho rau lạ, không cho đồ ăn của người."
- "Không bế lên chơi, không thả ra khỏi chuồng. Thỏ giãy dễ ngã gãy chân."
- "Nếu một ngày không ăn, không đi vệ sinh, nằm im, hay thở gấp thì đưa đến phòng khám thú y em ghi tên dưới tờ này, rồi gọi em. Đừng chờ đến hôm sau."
- "Nhà có trẻ con ghé chơi thì nhờ cô để ý giúp, đừng để các bé mở chuồng."
Câu "đừng chờ đến hôm sau" cần viết rõ, vì người không nuôi thỏ hay nghĩ con vật chỉ hơi mệt. Với loài nhỏ ăn liên tục như thỏ và chuột lang, một ngày bỏ ăn là chuyện nên đi khám.
Mang theo về quê: khi nào nên, khi nào không
Mang thỏ hay chuột lang theo hợp khi bạn đi xe riêng, đường vài tiếng, trời không quá nóng, và nhà ở quê có một phòng yên tĩnh, không chó thả rông. Lồng vận chuyển phải thông thoáng, lót khăn, có cỏ khô để con vật nhai suốt đường. Dừng nghỉ thì không để lồng trong xe đóng kín dưới nắng, kể cả vài phút.
Không nên mang theo khi đi xe khách đường dài, xe chật, phải đổi nhiều chặng, hoặc quê đông khách cả tuần, trẻ con nhiều, chó mèo đi lại tự do. Thỏ bị bế qua tay nhiều người, nghe tiếng loa, tiếng ồn cả ngày dễ hoảng, bỏ ăn. Lúc ấy để ở nhà với một người ghé đáng tin thường nhẹ nhàng cho con vật hơn.
Nếu đã mang về quê, giữ thói quen ăn như ở nhà: mang đủ cỏ khô và thức ăn viên từ nhà, đừng đổi sang cỏ cắt ngoài vườn hay rau nhà trồng chưa rõ đã phun gì.
Nhờ ai trông: chọn theo việc, không chọn theo độ thân
Người từng nuôi thỏ hay chuột lang. Đây là lựa chọn tốt nhất cho chuyến đi dài: họ biết cỏ khô phải luôn đầy, biết nhìn phân để biết con vật ổn không, biết bế đúng cách. Bạn bè trong các nhóm nuôi thỏ ở cùng khu đôi khi trông đổi cho nhau mỗi dịp lễ.
Hàng xóm tốt bụng nhưng chưa nuôi bao giờ. Hợp cho chuyến đi ngắn, miễn là việc giao đơn giản và có tờ dặn rõ. Đừng giao họ cắt móng, chải lông hay tắm cho con vật. Và nói trước: nếu thấy bỏ ăn thì đưa đi khám ngay, tiền khám bạn chịu.
Người thân ở xa, ghé được cách ngày. Thỏ và chuột lang cần người mỗi ngày, nên ghé cách ngày là không đủ cho chuyến đi quá hai ba ngày. Trong trường hợp này gửi chuồng sang nhà họ thường hợp lý hơn.
Học sinh, sinh viên trong xóm muốn kiếm thêm. Có thể ổn với chuyến đi ngắn, nhưng hỏi xem bố mẹ các em có đồng ý không, và các em có thật sự ở nhà dịp đó không. Dịp Tết, đây là nhóm hay về quê nhất.
Hỏi trước ba câu. "Nhà mình có chó mèo không? Dịp đó anh chị có đi đâu không? Nếu con vật bỏ ăn thì anh chị đưa đi khám giúp em được không?" Ai trả lời được rõ cả ba thì yên tâm giao.
Đón về và nhìn những gì trong hai ngày đầu
Thỏ và chuột lang thường giấu khó chịu khá giỏi. Khi đón về, đừng chỉ nhìn thấy nó còn khoẻ là xong:
- Hỏi người trông con vật ăn uống có đều không, có ngày nào bỏ ăn, có đi khám không.
- Đặt chuồng lại chỗ cũ, thay đồ lót, thay nước, đổ cỏ khô mới.
- Quan sát một buổi: con vật có ăn cỏ, có uống nước, phân bình thường không.
- Cân nếu nhà có cân, so với hôm đi. Sụt cân rõ thì đi khám.
- Tránh đổi thức ăn, đổi chuồng hay đưa đi đâu thêm trong vài ngày.
- Thấy bỏ ăn, phân ít hẳn hoặc lờ đờ thì đưa đi thú y ngay, không tự cho uống gì.
Gửi người trông lại phần cỏ khô còn dư nếu họ cũng nuôi, kèm lời cảm ơn có chi tiết. Lần sau nhờ, họ sẽ nhận lời dễ hơn.
Nếu chuyến đi có chuyện, như con vật phải đi khám hay chuồng bị hỏng, hãy chủ động thanh toán mọi chi phí người trông đã bỏ ra, kể cả những khoản họ ngại nói. Giữ sòng phẳng là cách để quan hệ nhờ vả còn bền qua nhiều mùa Tết.
Câu hỏi thường gặp
Thỏ để ở nhà một mình được bao lâu?
Không nên để thỏ một mình quá một ngày mà không ai ghé. Thỏ cần cỏ khô và nước liên tục, bình nước có thể tắc, và trong phòng đóng kín nhiệt độ có thể lên cao. Đi từ hai ngày trở lên nên có người ghé hằng ngày.
Chuột lang có cần người trông khác với thỏ không?
Hai loài cần những thứ gần giống nhau: cỏ khô, nước, rau tươi, chỗ mát và yên tĩnh. Người trông chỉ cần làm đúng theo tờ dặn của chủ. Khác biệt về thức ăn của từng loài thì bạn ghi rõ trên tờ dặn thay vì để họ tự tìm hiểu.
Có nên gửi thỏ ở điểm trông giữ chó mèo không?
Chỉ nên gửi khi điểm đó có khu riêng, yên tĩnh, xa chó mèo, và bạn đã đến xem tận nơi. Thỏ là con mồi, chỉ nghe tiếng sủa và ngửi mùi chó cả ngày cũng đủ căng thẳng, dễ dẫn đến bỏ ăn.
Mang thỏ về quê bằng xe máy có được không?
Đường ngắn, trời mát, lồng chắc chắn và thông thoáng thì có thể, nhưng đường dài, nắng gió và xóc thì không nên. Con vật bị nóng hoặc hoảng trên đường rất khó xử lý giữa chừng. Nếu không chắc, để thỏ ở nhà với người ghé đáng tin.
Thỏ bỏ ăn trong lúc gửi thì người trông nên làm gì?
Người trông nên đưa thỏ đến phòng khám thú y nhận khám thú nhỏ ngay trong ngày rồi báo chủ, không chờ đến hôm sau. Vì vậy chủ nên tìm và ghi sẵn tên một phòng khám như vậy gần nhà người trông trước khi đi.
Có cần để điều hoà chạy cả tuần cho thỏ không?
Không cần và không nên để chạy liên tục khi nhà không có người. Chọn chỗ đặt chuồng mát nhất nhà, nhờ người ghé mở cửa sổ có song và bật quạt chéo, đặt chai nước đông lạnh bọc khăn cạnh chuồng vào những ngày nóng.