Nhờ người quen giữ ô tô và chạy hộ trong lúc bạn đi xa có thể là một cách hay: xe được lăn bánh, người quen có xe dùng, bạn đỡ tiền gửi bãi. Nhưng chỉ nên làm khi người đó lái xe cẩn thận, có bằng lái phù hợp, có chỗ đỗ đàng hoàng, và hai bên chịu ngồi xuống nói rõ năm chuyện: chạy trong phạm vi nào, ai trả xăng và phí, bảo hiểm có chi trả không, phạt nguội ai nộp, va chạm ai lo.
Phần lớn chuyện mất lòng không đến từ tai nạn lớn, mà từ những thứ nhỏ không ai nói trước: lốp mòn, xe bẩn, một thông báo phạt gửi về nhà sau ba tháng. Nói trước một lần, ghi ra một tờ giấy, thì lúc nhận xe về cả hai bên vẫn vui vẻ.
Nên cho chạy hộ hay chỉ nhờ giữ
Không phải chuyến đi nào cũng nên giao xe cho người khác dùng. Đối chiếu hoàn cảnh của bạn với bảng dưới.
| Hoàn cảnh | Chỉ nhờ giữ, không chạy | Giao cho người quen dùng |
|---|---|---|
| Đi dưới một tháng | Hợp, xe nằm yên ít chuyện | Thường không đáng, rủi ro nhiều hơn lợi |
| Đi vài tháng đến một năm | Được, nhưng xe cần thợ tư vấn cách để lâu | Hợp nếu có người đáng tin và cần xe thật |
| Xe còn trả góp hoặc đứng tên công ty | Hợp hơn | Phải hỏi bên cho vay hoặc công ty trước |
| Người nhận chưa quen loại xe, mới có bằng | Hợp hơn | Không nên |
| Bảo hiểm chỉ chi trả khi chủ xe lái | Hợp hơn | Không nên cho tới khi đổi được điều khoản |
| Người nhận ở khu không có chỗ đỗ riêng | Không hợp, nên gửi bãi | Không hợp |
Nếu phân vân, chọn cách nhẹ hơn: nhờ giữ và nhìn xe, không chạy. Giao xe cho người khác dùng là một quyết định khó rút lại giữa chừng khi bạn đang ở xa.
Chọn người: ba câu nên tự hỏi
Người được nhờ phải là người bạn sẵn lòng chịu một phần rủi ro cùng. Trước khi mở lời, tự hỏi ba câu.
Một, người này lái xe thế nào khi bạn ngồi cạnh? Nếu bạn từng thấy họ phóng nhanh, nghe điện thoại khi lái, đỗ xe ẩu, thì không nên giao. Lời hứa "em sẽ cẩn thận" không đổi được thói quen.
Hai, nếu xe bị va chạm và tốn một khoản lớn để sửa, bạn có sẵn lòng nói chuyện tiền bạc thẳng thắn với người này không? Nếu câu trả lời là "chắc ngại lắm", hãy chọn chỉ nhờ giữ.
Ba, người này có thật sự cần xe hay chỉ nhận cho vui? Người cần xe đi làm hằng ngày sẽ giữ xe như của mình. Người nhận vì nể sẽ để xe phơi nắng ngoài sân rồi thỉnh thoảng chở bạn bè đi chơi xa.
Nếu cả ba câu đều trả lời được dễ dàng, hãy mở lời bằng một câu để ngỏ: "Anh tính để xe cho em dùng mấy tháng anh đi, em thấy tiện thì mình ngồi nói kỹ mấy chuyện." Người ta có đường từ chối, và bạn có dịp nói các điều kiện ngay từ đầu.
Năm chuyện phải nói trước
Phạm vi chạy. Đi làm, đi chợ trong thành phố, hay được chạy đường dài về quê? Có được cho người thứ ba lái không? Nói thẳng, và ghi ra giấy, vì đây là điều hai bên hay hiểu khác nhau nhất.
Chi phí hằng ngày. Xăng, phí đỗ, phí đường bộ, rửa xe: người dùng trả. Chi phí lớn theo định kỳ như bảo dưỡng theo số km: chủ xe trả hay chia, nói rõ trước khi đến hạn.
Bảo hiểm. Đọc hợp đồng bảo hiểm vật chất xem có giới hạn người lái không, có yêu cầu gì khi người khác lái không. Nếu không rõ, gọi tổng đài hỏi và ghi lại câu trả lời. Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự phải còn hạn suốt thời gian xe chạy.
Phạt nguội. Vi phạm giao thông ghi hình thường gửi thông báo về chủ xe, có khi vài tuần, vài tháng sau. Thoả thuận rõ: vi phạm xảy ra trong thời gian người quen giữ xe thì người đó nhận và nộp. Hẹn cách báo cho nhau khi có thông báo.
Va chạm. Lỗi của người lái thì người lái chịu phần bảo hiểm không chi trả? Xe bị va trong lúc đỗ, không rõ ai gây ra thì sao? Không cần tính tỉ lệ chính xác, chỉ cần hai bên nói ra nguyên tắc và đồng ý.
Tờ thoả thuận viết tay: các dòng nên có
Một trang giấy là đủ, hai bên ký, mỗi người giữ một bản. Đây là khung tham khảo, không phải mẫu pháp lý chuẩn; với xe giá trị lớn hoặc thời gian dài, nên tra văn bản hiện hành về cho mượn tài sản.
- Tên, giấy tờ, số liên lạc của chủ xe và người giữ xe.
- Biển số, loại xe, tình trạng lúc giao: số km, nhiên liệu, vết cũ, kèm bộ ảnh.
- Thời gian giao và ngày dự kiến trả xe.
- Phạm vi sử dụng: ai được lái, đi đâu, có chạy đường dài không.
- Chi phí: người giữ trả gì, chủ xe trả gì.
- Phạt nguội và vi phạm: ai nhận, báo nhau thế nào.
- Va chạm, hư hỏng: báo ngay cho chủ xe, xử lý bảo hiểm thế nào, phần còn lại ai chịu.
- Chỗ đỗ ban đêm và những nơi không được để xe.
- Khi muốn trả xe sớm hoặc chủ xe cần lấy lại xe sớm thì báo trước bao lâu.
Giấy tờ xe: thường người dùng xe cần mang theo đăng ký xe và giấy bảo hiểm khi lái. Chụp lại bản gốc trước khi giao, và ghi trong thoả thuận rằng giấy tờ được giao kèm xe.
Hai tình huống, hai cách giao
Đi học một năm, giao xe cho em họ đang đi làm. Em họ cần xe đi làm mỗi ngày, có bằng lái mấy năm, ở nhà có sân. Đây là ca hợp để giao xe dùng. Thoả thuận nên ghi: chỉ em họ lái, không cho bạn bè mượn; chạy trong thành phố và về quê dịp lễ thì được; xăng, rửa xe, phí đỗ em trả; bảo dưỡng theo số km anh trả; phạt nguội trong thời gian em giữ xe em nộp. Mỗi tháng em gửi ảnh táp lô một lần. Về nước, anh lấy xe trong vòng một tuần.
Đi công tác ba tháng, bạn thân ngỏ ý "để tớ chạy cho xe khỏi hỏng". Bạn có xe riêng, không thật sự cần. Ở ca này, giao xe dùng thường không đáng: ba tháng chưa phải quá lâu, lợi ích không nhiều mà phải lo bảo hiểm, phạt nguội, va chạm. Cách nhẹ hơn: nhờ bạn giữ xe ở sân, tháng một lần nhìn xe, và nếu thợ khuyên cần cho xe lăn bánh thì nhờ bạn chạy một vòng ngắn theo đúng lời dặn, có báo trước.
Hai ca khác nhau ở chỗ người nhận có cần xe hay không. Người cần xe sẽ chăm như của mình; người nhận cho vui thì lợi ít, rủi ro vẫn nguyên.
Lúc bạn ở xa: nhịp liên lạc nhẹ nhàng
Người quen đang dùng xe hằng ngày, bạn không cần hỏi han mỗi tuần. Hẹn một nhịp: mỗi tháng một lần người giữ xe gửi ảnh táp lô thấy số km và một hai tấm thân xe. Số km tăng đều, hợp với việc đi làm, là bình thường; tăng vọt một tháng thì hỏi nhẹ nhàng xem có chạy xa không.
Đến hạn bảo dưỡng theo số km, người giữ xe báo bạn để hai bên quyết định chỗ làm và cách trả tiền. Đến hạn đóng bảo hiểm, phí đường bộ, bạn tự đóng từ xa nếu được, hoặc chuyển tiền cho người giữ xe đóng hộ và gửi biên lai.
Nếu có thông báo phạt nguội gửi về địa chỉ của bạn, người nhà chụp gửi bạn, bạn chuyển cho người giữ xe kèm ngày giờ vi phạm. Làm sớm, đừng để dồn, vì một số thông báo có thời hạn xử lý.
Giữ một ghi chú chung trên điện thoại cho cả hai cùng xem: ngày giao xe, số km lúc giao, các khoản chủ xe đã trả, các thông báo phạt đã chuyển. Ghi chú đơn giản này giúp lúc nhận xe không ai phải nhớ lại ai trả gì.
Khi xe gặp chuyện trong lúc người quen dùng
Va chạm nhỏ, không ai bị thương: người lái chụp ảnh hiện trường, trao đổi thông tin với bên kia, báo bảo hiểm theo số tổng đài trên giấy bảo hiểm, rồi báo bạn ngay trong ngày. Dặn trước câu này: "Có chuyện gì, kể cả nhỏ, em báo anh liền, đừng tự sửa rồi im." Một vết lõm tự sửa ở tiệm quen không có hoá đơn thường là nguồn cãi nhau sau này.
Tai nạn có người bị thương: lo cho người trước, gọi cấp cứu và báo cơ quan chức năng theo quy định. Đây là lúc giấy tờ xe, bảo hiểm và tờ thoả thuận phải ở trong xe hoặc trên điện thoại người lái.
Nếu hai bên không thống nhất về trách nhiệm sau một sự cố lớn, đừng giải quyết qua tin nhắn khi đang nóng. Tạm dừng, thu xe về hoặc gửi bãi, rồi hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trước khi nói tiếp.
Nhận xe về: kiểm và cảm ơn
Hẹn nhận xe vào ban ngày. Đi một vòng xe với tờ thoả thuận và bộ ảnh lúc giao. Hao mòn bình thường sau mấy tháng sử dụng như lốp mòn bớt, nội thất bụi hơn là chuyện đương nhiên; đừng bắt bẻ những gì đã biết trước khi giao xe cho người khác dùng.
Những gì cần hỏi: vết va chạm mới, đèn báo lỗi trên táp lô, số km so với nhịp đã báo, các thông báo phạt chưa xử lý. Hỏi bằng giọng bình thường, như hai người cùng kiểm một chiếc xe.
Xong xuôi, ghi một dòng "đã nhận lại xe" vào cuối tờ thoả thuận, hai bên ký. Nhớ gửi lời cảm ơn, có quà nếu được: người ta đã giữ xe của bạn mấy tháng, kể cả có được dùng xe, đó vẫn là một trách nhiệm.
Một việc nhỏ nên làm vài tuần sau khi nhận xe: hỏi lại người nhà xem có thông báo phạt nào gửi về muộn không. Thông báo đến sau khi đã trả xe vẫn thuộc thời gian người quen giữ, nên xử lý theo đúng thoả thuận, nhẹ nhàng, không trách.
Câu hỏi thường gặp
Cho người quen mượn ô tô thì phạt nguội ai nộp?
Thông báo thường gửi về chủ xe, nhưng hai bên có thể thoả thuận người đang dùng xe lúc vi phạm sẽ chịu. Ghi điều này vào giấy thoả thuận và giữ lại ngày giao, ngày trả xe để đối chiếu thời điểm vi phạm.
Bảo hiểm ô tô có chi trả khi người khác lái xe của mình không?
Tuỳ hợp đồng. Nhiều hợp đồng bảo hiểm vật chất chi trả khi người lái có bằng hợp lệ và được chủ xe đồng ý, nhưng có điều khoản riêng. Đọc kỹ hoặc gọi tổng đài hỏi trước khi giao xe, và ghi lại câu trả lời.
Có cần viết giấy khi cho người thân dùng xe vài tháng không?
Nên viết, kể cả với người thân. Một trang ghi tình trạng xe lúc giao, phạm vi sử dụng, chi phí, phạt nguội và va chạm giúp hai bên khỏi hiểu khác nhau. Giấy viết sẵn khiến chuyện khó nói trở nên bình thường.
Người quen dùng xe làm xe bị va chạm thì xử lý thế nào?
Người lái báo ngay cho chủ xe và bên bảo hiểm, chụp ảnh hiện trường, không tự sửa rồi giấu. Phần bảo hiểm không chi trả thì chia theo thoả thuận đã ghi. Nếu tranh chấp lớn, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi quyết định.
Có nên cho người quen mới lấy bằng lái mượn xe khi mình đi xa?
Không nên. Người mới lái dễ va quệt khi đỗ, lùi, đi trong hẻm, và bạn ở xa không xử lý được kịp. Nếu xe cần người trông, chọn cách chỉ nhờ giữ và nhìn xe, hoặc gửi bãi có hợp đồng.
Đang ở nước ngoài thì xử lý phạt nguội của xe ở nhà thế nào?
Nhờ người nhà nhận thông báo, chụp gửi bạn, rồi chuyển cho người đang giữ xe xử lý theo thoả thuận. Nếu cần chủ xe có mặt hay uỷ quyền, hỏi rõ thủ tục ở nơi xử lý và tra văn bản hiện hành để chuẩn bị giấy tờ đúng.