Lấy lại ô tô sau một chuyến đi dài, bạn nên dành mười lăm phút kiểm xe theo thứ tự ngoài thân, lốp, bên trong, táp lô, rồi mới nổ máy, và chỉ ký nhận hay trả biên nhận khi đã kiểm xong. Mười lăm phút đó giúp bạn phát hiện vết lạ khi còn đứng trước mặt người giữ xe, và tránh lái một chiếc xe có vấn đề ra đường.
Phần lớn xe gửi đúng cách sẽ không có chuyện gì. Nhưng xe nằm lâu thường có vài thay đổi nhỏ như lốp non, điện yếu, mùi ẩm, và đôi khi có thứ lớn hơn. Bài này cho bạn một trình tự kiểm cố định, các dấu hiệu nên dừng lại gọi thợ, và cách ghi nhận khi thấy điều không ổn.
Trước khi ra bãi: chuẩn bị ở nhà
Nhiều người bay về, kéo vali ra thẳng bãi, mệt, trời tối, rồi nhận xe trong mười giây. Nếu được, hẹn lấy xe vào ban ngày, khi đã nghỉ ngơi. Ánh sáng ban ngày cho thấy những vết mà đèn bãi về đêm che mất.
Mở sẵn trên điện thoại: video và ảnh lúc giao xe, biên bản giao nhận nếu có, biên nhận của bãi. Mang theo giấy tờ tuỳ thân, chìa phụ nếu chìa chính đang ở chỗ bãi.
Nếu xe đã để vài tháng, gọi bãi trước một hôm: báo giờ đến, hỏi xe có đang bị kẹt giữa các xe khác không, có cần dời trước không. Hỏi luôn bãi có hỗ trợ kích bình hay bơm lốp không, để biết có cần hẹn thợ hay cứu hộ sẵn.
Xe gửi kèm đồ đạc, như ghế trẻ em tháo rời, giá nóc, bạt che, thì mang theo danh sách đồ đã ghi lúc giao để đối chiếu từng món.
Đi cùng một người nếu tiện. Hai người, một người nhìn, một người đối chiếu ảnh, nhanh và kỹ hơn hẳn một người vừa xem vừa lật điện thoại.
Gửi bao lâu thì kiểm kỹ tới đâu
Dưới hai tuần. Xe ít thay đổi. Đi một vòng nhìn thân xe, liếc lốp, mở cốp xem đồ, nhìn số km, nổ máy. Năm phút là đủ, trừ khi có tin mưa lớn hay sự cố trong thời gian gửi.
Một đến ba tháng. Làm đủ trình tự bên dưới. Lốp non và điện yếu bắt đầu hay gặp. Nên hẹn trước với thợ quen một buổi kiểm nhanh trong tuần đầu chạy lại.
Nửa năm trở lên. Coi như nhận một chiếc xe cần được thợ xem lại trước khi chạy xa. Gọi bãi hỏi trước, có thể hẹn thợ hoặc cứu hộ ra bãi cùng lúc. Đừng xếp lịch lái xe về quê ngay hôm lấy xe.
Gửi qua mùa mưa bão. Dù dài hay ngắn, thêm bước kiểm sàn, thảm, cốp xem có ẩm, có cặn bùn không. Hỏi bãi mùa vừa rồi có ngập không.
Xe đã giao cho người khác dùng. Kiểm như xe vừa chạy mấy tháng chứ không như xe nằm yên: thêm lốp mòn, phanh, đèn báo bảo dưỡng, và hỏi về các thông báo phạt.
Trình tự kiểm mười lăm phút
Đi theo đúng thứ tự từ ngoài vào trong. Đừng mở cửa ngồi vào trước, vì lúc đó bạn sẽ muốn nổ máy và bỏ qua phần còn lại.
| Bước | Nhìn gì | Bình thường | Dừng lại hỏi khi |
|---|---|---|---|
| Thân xe | Bốn mặt, bốn góc cản, gương, kính | Bụi phủ đều, vết cũ như trong ảnh | Vết trầy, lõm mới, gương nứt, kính có vết |
| Lốp và mâm | Độ căng nhìn bằng mắt, mâm có vết cọ | Hơi non đều cả bốn bánh | Một bánh xẹp hẳn, lốp phồng, mâm có vết cọ mới |
| Gầm xe | Nhìn xuống nền dưới xe | Nền khô hoặc vài giọt nước điều hoà cũ | Vũng dầu, vũng chất lỏng có màu |
| Cửa và khoá | Mở bằng chìa hoặc điều khiển | Mở bình thường | Ổ khoá xước, cửa không khoá như lúc giao |
| Bên trong | Ghế, sàn, cốp, hộc đồ | Đồ để lại còn đủ | Đồ bị dời, mất, có mùi ẩm mốc, có dấu chuột |
| Táp lô | Bật khoá điện, xem số km, nhiên liệu, đèn báo | Số km gần như không đổi | Số km tăng rõ, đèn báo lỗi lạ |
| Nổ máy | Đề một lần, nghe tiếng máy | Nổ sau một hai lần đề | Không nổ, tiếng lạ, khói lạ |
Cột "dừng lại hỏi khi" không có nghĩa là xe đã hỏng hay bãi có lỗi. Nó chỉ có nghĩa: đừng ký nhận và đừng lái đi trước khi làm rõ.
Khi xe không nổ máy hoặc có đèn báo lạ
Đừng đề liên tục. Xe để lâu yếu điện là chuyện thường. Đề nhiều lần liên tiếp vừa không giúp gì, vừa có thể làm hỏng thêm. Đề một hai lần, không được thì dừng.
Hỏi bãi có hỗ trợ không. Nhiều bãi có dây hoặc máy kích bình cho khách gửi lâu. Nếu không, gọi thợ quen hoặc cứu hộ. Xe điện thì gọi theo hướng dẫn của hãng, không tự kích như xe xăng.
Đèn báo lỗi trên táp lô. Một số đèn tự tắt sau khi xe chạy vài phút; một số báo lỗi thật. Nếu đèn báo đỏ hoặc nhấp nháy, đừng chạy xa, hỏi thợ trước.
Lốp xẹp hẳn. Đừng chạy trên lốp xẹp ra khỏi bãi. Thay lốp dự phòng nếu biết làm và có chỗ an toàn, hoặc gọi cứu hộ. Lốp non đều cả bốn bánh thì chạy chậm tới chỗ bơm gần nhất.
Mùi lạ trong khoang máy. Mùi khét, mùi xăng nồng, dấu cắn trên dây điện: đừng nổ máy, gọi thợ. Chuột làm tổ trong khoang máy của xe để lâu không phải chuyện hiếm.
Khi thấy điều không ổn: ghi nhận ngay tại chỗ
Phát hiện vết trầy mới, đồ mất, số km tăng: việc đầu tiên là chụp ảnh hiện trạng ngay tại chỗ, cạnh ảnh lúc giao. Rồi mời người trực ra cùng xem, nói sự việc bằng giọng bình thường.
Đề nghị ghi vào biên nhận hoặc một tờ giấy: giờ nhận xe, điều phát hiện, hai bên ký. Nếu người trực không ký, gửi tin nhắn mô tả kèm ảnh cho số liên lạc của bãi ngay lúc đó. Chưa ký nhận "xe nguyên vẹn" và chưa trả biên nhận gốc cho tới khi có ghi nhận.
Nếu vấn đề nhỏ, như vài vết bụi bẩn khó chùi, gạt mưa chai, thì không cần biến thành tranh cãi. Phân biệt chuyện xe để lâu tự nhiên xuống cấp với chuyện có người làm hỏng. Chỉ việc sau mới cần ghi nhận và làm việc với bên giữ.
Nếu có hư hỏng cần sửa và xe có bảo hiểm vật chất, gọi tổng đài trước khi đưa xe đi sửa, hỏi họ có cần giám định không. Sửa trước rồi báo sau thường làm hồ sơ khó đi.
Nhận xe từ người quen: kiểm mà không làm mất lòng
Nhận xe từ bố mẹ, anh chị, bạn bè khó hơn nhận ở bãi, vì không ai muốn bị coi là đang soi. Cách nhẹ nhàng là biến việc kiểm thành việc hai người cùng làm: "Anh đi một vòng với em xem xe thế nào, có gì cần sửa em đưa đi luôn."
Hỏi những câu mở, không hỏi kiểu buộc tội: "Mấy tháng qua xe có chạy đi đâu không anh?", "Có lúc nào mưa to sân ngập không?", "Có giấy tờ gì gửi về cho xe không?". Câu trả lời thường cho bạn biết nhiều hơn là đi soi từng vết.
Nếu thấy hư hỏng mà người quen không nhắc tới, hỏi một lần, nhẹ nhàng. Họ có thể không biết, vì một người khác trong nhà đã dùng xe. Hư hỏng nhỏ, cân nhắc bỏ qua để giữ tình cảm. Hư hỏng lớn, nói chuyện thẳng thắn dựa trên thoả thuận đã có, và đừng làm qua tin nhắn.
Những việc không cần làm lúc nhận xe
Đòi bãi chịu trách nhiệm vì xe bụi. Xe nằm ngoài trời hay trong hầm mấy tuần đều bám bụi; đó là chuyện tự nhiên, không phải bãi trông kém. Bụi dày khác với vết trầy.
Rửa xe ngay rồi mới kiểm. Rửa trước thì mất luôn dấu vết như vệt bùn cho biết nước từng lên tới đâu, hay bụi bị quệt cho thấy chỗ có người tựa vào. Kiểm xong rồi hẵng rửa.
Chạy thẳng đường dài ngay sau khi lấy xe. Nếu xe đã để lâu, chạy quanh thành phố vài hôm trước, để những vấn đề nhỏ lộ ra ở chỗ gần thợ, không phải giữa đường cao tốc.
Bơm lốp ở bãi bằng mắt. Lốp non đều thì chạy chậm tới chỗ bơm có đồng hồ đo, bơm đúng áp suất ghi trên khung cửa xe. Bơm áng chừng dễ quá căng hoặc vẫn non.
Đăng ảnh vết trầy lên mạng ngay tại bãi. Nói chuyện với người trực và chủ bãi trước. Phần lớn chuyện nhỏ được giải quyết trong một cuộc nói chuyện tử tế; đăng trước thì hai bên cứng lại ngay.
Mấy ngày đầu sau khi nhận xe
Kiểm ở bãi chỉ thấy được phần nhìn được. Một số chuyện chỉ hiện ra khi xe chạy lại vài ngày. Để ý những dòng sau.
- Tiếng phanh lạ ở mấy lần phanh đầu: đĩa phanh để lâu có thể có lớp gỉ mỏng, thường hết sau vài lần phanh; nếu không hết, đưa thợ xem.
- Mùi ẩm trong khoang khi bật điều hoà: mở cửa thông gió, nếu mùi còn thì nhờ thợ vệ sinh.
- Lốp: bơm lại đúng mức và nhìn lại sau hai ba ngày xem có bánh nào non nhanh hơn.
- Đèn báo bảo dưỡng: xe để lâu có thể đã đến hạn theo thời gian dù số km không tăng; hỏi thợ.
- Giấy tờ: xem bảo hiểm, kiểm định còn hạn không; nếu hết hạn trong lúc đi, gia hạn trước khi chạy xa.
- Thông báo phạt: hỏi người nhà có thư nào gửi về trong lúc đi không.
Những việc này không cần làm cùng lúc. Ghi vào ghi chú điện thoại, đánh dấu từng dòng khi xong. Chiếc xe quay lại nhịp thường trong khoảng một tuần.
Câu hỏi thường gặp
Ô tô gửi bãi hai tháng lấy ra không nổ máy thì làm sao?
Đề một hai lần, không được thì dừng, đừng đề liên tục. Hỏi bãi có hỗ trợ kích bình không, nếu không thì gọi thợ quen hoặc cứu hộ. Xe điện thì làm theo hướng dẫn của hãng, không tự kích như xe xăng.
Có nên ký nhận xe ở bãi ngay khi vừa đến không?
Không nên. Kiểm xe theo thứ tự thân xe, lốp, bên trong, táp lô rồi nổ máy, mất khoảng mười lăm phút. Thấy ổn mới ký nhận và trả biên nhận. Ký rồi mới phát hiện vấn đề thì rất khó làm việc với bãi.
Số km tăng sau khi gửi bãi có phải xe đã bị dùng không?
Xe chỉ dời trong bãi thì số km gần như không đổi. Tăng vài chục cây số trở lên là dấu hiệu xe đã ra ngoài. Chụp ảnh táp lô, đối chiếu với ảnh lúc giao và ghi nhận với người trực ngay tại chỗ.
Xe gửi lâu có mùi ẩm mốc thì xử lý thế nào?
Mở cửa thông gió, lấy thảm ra phơi, xem dưới thảm và cốp có nước đọng không. Nếu mùi vẫn còn hoặc thấy dấu nước, nhờ thợ vệ sinh và kiểm tra xem xe có từng bị nước vào không trước khi chạy xa.
Nên lấy xe ở bãi vào ban đêm hay ban ngày?
Ban ngày tốt hơn, vì ánh sáng tự nhiên cho thấy vết trầy và chỗ móp mà đèn bãi về đêm che mất. Nếu bắt buộc lấy ban đêm, dùng đèn pin soi kỹ và ghi chú sẽ kiểm lại vào sáng hôm sau.
Nhận xe từ người thân thấy vết trầy mới thì nói thế nào cho khéo?
Hỏi bằng câu mở, như xe có chạy đi đâu không hay có ai mượn không, thay vì buộc tội. Người thân có thể không biết. Hư hỏng nhỏ nên cân nhắc bỏ qua; hư hỏng lớn thì nói thẳng dựa trên thoả thuận đã có, gặp mặt chứ đừng qua tin nhắn.