Mang con vật nhỏ theo về quê hợp khi bạn đi xe riêng, đường không quá dài, con vật đã quen lồng hay hộp vận chuyển, và nhà ở quê có một góc yên tĩnh, không chó mèo thả rông. Ngược lại, đi xe khách đường dài nhiều chặng, quê đông khách, ồn ào, trẻ con nhiều, thì để con vật ở lại với một người ghé đáng tin thường nhẹ nhàng hơn cho nó.
Với cá, chỉ những con nhỏ sống trong bể nhỏ như cá betta mới tính chuyện mang theo; bể lớn có lọc, có cây thì để ở nhà. Chim lồng và thỏ, chuột lang là những con hay được mang theo nhất. Phần dưới giúp bạn quyết định, chuẩn bị đồ, đi đường và giữ con vật mấy ngày ở quê.
Mang theo hay để lại: tự hỏi năm câu
Trả lời "có" càng nhiều thì càng nên để con vật ở lại:
| Câu hỏi | Nếu "có" thì | Vì sao |
|---|---|---|
| Đường đi trên năm sáu tiếng, nhiều chặng? | Nghiêng về để lại | Con vật nhỏ chịu nóng, xóc, ồn kém |
| Đi xe khách, xe ghép, không tự chủ được chỗ dừng? | Nghiêng về để lại | Khó giữ lồng thông thoáng, khó cho uống nước |
| Nhà ở quê có chó mèo thả, trẻ nhỏ đông? | Nghiêng về để lại | Con vật căng thẳng suốt nhiều ngày |
| Con vật nhát, mới về nhà, đang yếu? | Để lại | Thay đổi chỗ ở dễ làm bỏ ăn |
| Không tìm được ai ghé ở thành phố? | Nghiêng về mang theo | Một chuyến đi có chuẩn bị tốt hơn nhà không ai ghé |
Nếu câu cuối là "có" mà các câu trên cũng "có", hãy tìm cách thứ ba: gửi con vật cho một người quen ở thành phố có thể giữ hộ ở nhà họ, hoặc hỏi một điểm trông giữ thú nhỏ có khu riêng yên tĩnh.
Lồng, hộp vận chuyển cho từng loài
Chim. Đi đường nên dùng lồng nhỏ hơn lồng nuôi, ít cầu đậu, cóng gắn chặt. Lồng nhỏ giúp chim không đập cánh va thành khi xe phanh. Phủ khăn mỏng che ba mặt, chừa thoáng. Không treo lồng trên tay lái hay đuôi xe máy giữa trời gió.
Thỏ, chuột lang. Hộp vận chuyển cứng có lỗ thoáng hai bên, lót khăn và một lớp cỏ khô để vừa êm vừa có cái nhai. Hộp vừa đủ cho con vật nằm, quay người được, không quá rộng để bị trượt khi xe ôm cua.
Cá nhỏ. Cá betta hay vài con cá nhỏ có thể đi trong túi nước bơm oxy như khi mua về, hoặc hộp nhựa có nắp, đặt trong một hộp xốp giữ nhiệt. Không cho ăn trong ngày đi. Bể nhỏ ở quê chuẩn bị sẵn nước để lắng từ trước nếu có người nhà giúp.
Rùa nhỏ. Hộp nhựa có lỗ thoáng, lót khăn ẩm, không đổ nước nhiều vì xe xóc dễ làm rùa sặc. Giữ hộp ở chỗ mát, tránh nắng chiếu qua kính xe.
Chung cho mọi loài. Cho con vật làm quen hộp hoặc lồng đi đường vài ngày trước chuyến đi, đặt trong nhà, bỏ chút thức ăn vào. Ngày đi nó đã quen, bớt hoảng.
Danh sách đồ mang theo
Xếp thành một túi riêng cho con vật, để không lẫn với hành lý cả nhà:
- Thức ăn quen đủ cho cả chuyến và dư vài ngày; ở quê có khi không mua được đúng loại.
- Cỏ khô cho thỏ, chuột lang; hạt cho chim; thức ăn cá chia gói nhỏ.
- Chai nước uống lấy từ nhà để dùng ngày đầu, bình nước treo dự phòng.
- Khăn phủ lồng, khăn lót hộp, túi rác, găng tay.
- Lồng hoặc chuồng ở quê: mang theo chuồng gấp được nếu nhà quê không có sẵn chỗ.
- Thuốc con vật đang dùng theo chỉ định thú y, nếu có, đúng hộp, ghi giờ.
- Sổ tiêm hoặc ảnh chụp giấy khám gần nhất.
- Tên một phòng khám thú y ở huyện, thị trấn gần quê, hỏi trước qua người nhà.
Việc cuối cùng hay bị quên nhất. Ở thành phố bạn biết chỗ khám thú nhỏ, ở quê thì không, và ngày Tết nhiều nơi nghỉ. Nhờ người nhà ở quê hỏi giúp trước chỗ nào mở cửa trong mấy ngày Tết.
Trên đường đi
Đường về quê dịp Tết thường đông, kẹt xe lâu. Chuẩn bị cho việc con vật ở trong xe lâu hơn dự tính:
- Đặt lồng, hộp ở ghế sau, thắt dây an toàn qua hoặc chèn chặt, không để trong cốp kín.
- Giữ xe mát, không để nắng chiếu thẳng vào lồng qua cửa kính; kéo rèm che nắng nếu có.
- Không bật nhạc to, không hút thuốc trong xe.
- Dừng nghỉ thì không để con vật một mình trong xe đóng kín, kể cả vài phút.
- Mỗi lần dừng, nhìn qua con vật: thở bình thường không, có nằm bẹp lạ không. Chim, thỏ thở há miệng, nằm lả là bị nóng, đưa ra chỗ mát ngay.
- Đi xe khách thì giữ lồng bên mình, không để dưới khoang hành lý; hỏi trước nhà xe có cho mang theo không.
Nếu đi xe máy về quê, chỉ nên mang những con vật nhỏ trong hộp chắc, quãng ngắn, trời mát. Lồng chim treo đuôi xe giữa gió, khói xe và nắng suốt mấy tiếng là quá sức với con chim.
Mấy ngày ở quê: giữ con vật ở đâu
Ở quê dịp Tết, nhà thường đông người ra vào, trẻ con chạy nhảy, chó nhà và chó hàng xóm đi lại tự do, loa nhạc, tiếng nói cười từ sáng đến tối. Con vật nhỏ cần một góc riêng: một phòng ít người qua lại, có cửa đóng được, không có gió lùa. Chim treo trong nhà chứ không treo ngoài hiên mặt ngõ.
Nói với người nhà và các cháu từ đầu: đây là con vật chỉ nhìn, không bế, không mở lồng. Trẻ con hay muốn cho thỏ ăn bánh kẹo, cho chim ăn cơm; nói rõ con vật chỉ ăn đồ mang từ nhà đi. Nếu nhà có chó, giữ chó tránh xa phòng có lồng, vì chỉ riêng tiếng sủa và mùi chó cũng làm thỏ, chim căng thẳng.
Giữ nhịp cho ăn, thay nước như ở nhà, cùng giờ. Ở quê ban đêm thường lạnh hơn thành phố, nhất là miền Bắc; phủ khăn lồng chim, lót thêm cỏ khô cho thỏ, đặt chuồng xa cửa.
Con vật có chuyện ở quê đúng ngày Tết
Đây là tình huống khó nhất của chuyến mang theo: con vật bỏ ăn, mệt, bị chó hàng xóm làm hoảng, hay sổng lồng giữa một nơi lạ. Chuẩn bị trước là cách duy nhất để không lúng túng. Tên phòng khám thú y gần quê mà người nhà đã hỏi giúp phải có sẵn trong điện thoại, kèm ngày nào họ mở cửa trong dịp Tết.
Nếu thỏ, chuột lang bỏ ăn hơn một ngày, chim xù lông ngồi im, thở khó, hoặc con vật bị cắn, bị thương, thì đưa đi khám ngay, kể cả phải đi xa hơn lên thị xã. Đừng đợi ra Tết, và đừng nghe theo những lời mách cho con vật ăn uống thứ này thứ kia. Con vật nhỏ yếu đi rất nhanh.
Chim sổng ở quê thì treo lại lồng mở cửa ở chỗ cũ, để nước và hạt quen, giữ trẻ con và chó tránh xa khu đó. Thỏ sổng ra vườn thì nhờ mọi người đứng chắn rộng rồi dồn từ từ về phía chuồng, không đuổi chạy. Phòng từ đầu bằng cách kiểm then lồng, nắp hộp kỹ trước mỗi lần mở.
Làm thừa và làm đúng khi mang con vật theo
Những việc nhiều người làm với ý tốt, nhưng lại làm con vật mệt thêm:
| Làm thừa | Vì sao không nên | Làm thế này |
|---|---|---|
| Mua lồng mới, hộp mới hôm trước ngày đi | Đồ lạ làm con vật hoảng đúng lúc cần bình tĩnh | Dùng đồ quen, hoặc mua sớm cho làm quen vài ngày |
| Cho ăn thật no trước khi lên xe | Dễ mệt, dễ bẩn hộp trên đường | Cho ăn nhẹ, giữ nước và cỏ khô trong hộp |
| Mở hộp cho con vật ra chơi lúc dừng nghỉ | Dễ sổng ở trạm dừng đông người | Chỉ nhìn qua lỗ thoáng, giữ hộp đóng |
| Mang con vật đi chơi nhà họ hàng cho mọi người xem | Thêm chuyến đi, thêm người lạ bế | Để con vật ở yên một chỗ suốt mấy ngày |
| Đổi sang rau, cỏ ở quê cho tươi | Đổi thức ăn đột ngột, rau chưa rõ có phun gì không | Dùng thức ăn mang từ nhà |
Nguyên tắc chung: con vật đi cùng bạn không phải để cùng ăn Tết, mà để có người chăm. Mục tiêu là nó qua mấy ngày ấy yên ổn, ít thay đổi nhất có thể.
Nếu sau chuyến đi bạn thấy con vật mệt hơn hẳn so với những lần để ở nhà có người ghé, đó là câu trả lời cho dịp Tết năm sau. Không phải con vật nào cũng hợp đi xa, và để lại với người đáng tin không có gì là bỏ bê.
Về lại thành phố và những ngày đầu
Chuyến về thành phố nên chuẩn bị y như chuyến đi: lồng, hộp, nước, khăn, không để con vật trong xe nóng. Đường ra Tết cũng đông không kém đường về.
Trước khi rời quê, đếm lại đồ của con vật: lồng, bình nước, khăn, phần thức ăn còn lại. Đồ quên ở quê thường là bình nước hay khăn phủ, những thứ con vật quen mùi. Cảm ơn người nhà đã nhường chỗ, nhất là nếu họ phải nhốt chó vài ngày vì con vật nhà bạn.
Về đến nhà, đặt con vật lại đúng chỗ cũ, giữ nguyên thức ăn quen, để yên một hai ngày. Con vật vừa qua hai chuyến đi và một tuần ở chỗ lạ thường ăn ít hơn vài hôm đầu, im tiếng, ngủ nhiều hơn. Theo dõi: chim có đứng cầu, có ăn hạt không; thỏ có ăn cỏ, có đi vệ sinh bình thường không; cá có bơi và ăn không.
Bỏ ăn hơn một ngày với thỏ, chuột lang, hoặc chim xù lông ngồi im, thở khó thì đưa đi thú y, không chờ thêm. Còn nếu mọi thứ bình thường, ghi lại những gì đã chuẩn bị, những gì thiếu, để dịp sau quyết định nhanh hơn: mang theo lần nữa hay để lại.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mang chim về quê ăn Tết bằng xe máy không?
Chỉ nên khi quãng đường ngắn, trời mát và lồng nhỏ được buộc chắc chắn, có khăn che. Đường dài, gió lớn, nắng và khói xe suốt nhiều giờ là quá sức với chim. Trong trường hợp đó, để chim ở lại với người ghé đáng tin thường tốt hơn.
Mang cá betta đi xa thì đựng thế nào?
Có thể cho cá vào túi nước bơm oxy như lúc mua, hoặc hộp nhựa có nắp, đặt trong hộp xốp để giữ nhiệt độ ổn định. Không cho cá ăn trong ngày đi. Đến nơi, thả cá từ từ vào nước đã chuẩn bị sẵn để cá quen dần.
Thỏ có say xe không?
Thỏ có thể bị căng thẳng và mệt khi đi xe lâu, nhất là xe nóng và đường xóc. Cho thỏ làm quen hộp vận chuyển trước vài ngày, lót cỏ khô, giữ xe mát và dừng nghỉ để kiểm tra. Thấy thở gấp, nằm lả thì đưa ra chỗ mát và đưa đi thú y.
Đi xe khách có được mang lồng chim theo không?
Tuỳ nhà xe, nên hỏi trước khi đặt vé. Nếu được, giữ lồng bên mình, phủ khăn, không để dưới khoang hành lý kín. Đường dài nhiều chặng và xe chật thì cân nhắc để chim ở lại thành phố với người quen.
Ở quê nhà có chó thì giữ thỏ thế nào?
Đặt chuồng thỏ trong một phòng đóng cửa được, chó không vào được, ít người qua lại. Nhắc người nhà giữ chó tránh xa phòng đó. Chỉ tiếng sủa và mùi chó cũng đủ làm thỏ căng thẳng, dễ dẫn đến bỏ ăn trong mấy ngày Tết.
Về lại thành phố thấy con vật ăn ít thì có sao không?
Con vật vừa qua hai chuyến đi và một tuần ở chỗ lạ thường ăn ít hơn vài ngày đầu. Giữ chỗ cũ, thức ăn quen và để yên. Nếu thỏ, chuột lang bỏ ăn quá một ngày hoặc chim ngồi xù, thở khó thì đưa đi thú y ngay.