Nhà vắng chủ thường không bị nhắm vì nó vắng, mà vì người ngoài nhìn ra được là nó vắng: hàng giao chất ở cổng ba ngày, ổ khoá to treo phía ngoài cánh cổng, nhà tối om suốt một tuần, quần áo phơi ngoài ban công bạc màu, và cả những tấm ảnh check-in khoe đang ở nơi khác. Che những dấu hiệu đó bằng thói quen nhỏ quan trọng hơn mọi thứ bạn có thể mua.
Bài đi theo hai chiều. Chiều thứ nhất là những gì người đi ngang nhìn thấy từ ngoài cổng; chiều thứ hai là những gì người lạ biết qua mạng và qua lời nói. Mỗi dấu hiệu có cách che, phần lớn không tốn gì, và một phần cần nhờ một người hàng xóm hay người thân để mắt.
Dấu hiệu từ ngoài cổng và cách che
Thử đi ra đầu ngõ, quay lại nhìn nhà mình như người lạ. Những gì dưới đây là thứ người đi ngang hay để ý:
| Dấu hiệu | Vì sao lộ | Cách che |
|---|---|---|
| Hàng giao, tờ rơi chất ở cổng | Không ai nhặt mấy ngày | Dời lịch giao; nhờ hàng xóm gom mỗi lần đi ngang |
| Ổ khoá treo phía ngoài cổng | Nhìn là biết bên trong không có ai | Khoá phía trong nếu cổng cho phép, hoặc nhờ người ra vào cửa sau |
| Nhà tối suốt nhiều đêm | Cả ngõ sáng, riêng nhà mình tối | Để một bóng đèn hiên nhỏ, hoặc ổ cắm hẹn giờ cho một bóng trong nhà |
| Đèn sáng suốt ngày đêm | Đèn hiên không tắt cả tuần cũng là dấu hiệu | Dùng hẹn giờ, hoặc nhờ người tắt bật khi ghé |
| Quần áo phơi ngoài ban công nhiều ngày | Không ai thu, bạc màu, rơi xuống | Thu hết trước khi đi |
| Cây khô, lá rụng phủ kín sân | Nhà bỏ không lâu ngày | Nhờ người quét qua khi ghé; dồn chậu vào trong |
| Xe vẫn đỗ trước nhà mà không ai di chuyển | Bụi phủ, lá rơi đầy yên | Cất xe vào trong hoặc gửi đi |
Không cần che hết. Ba dấu hiệu đầu là quan trọng nhất; xử lý được chúng là nhà bạn đã không nổi bật giữa dãy phố.
Che theo độ dài chuyến đi
Đi ba ngày và đi cả tháng Tết cần mức che khác nhau. Đừng làm quá với chuyến ngắn, cũng đừng làm thiếu với chuyến dài.
| Chuyến đi | Đủ dùng | Thêm khi nhà ở chỗ vắng |
|---|---|---|
| 2 đến 3 ngày | Dời hàng giao, thu quần áo, ảnh đăng sau khi về | Nhờ một hàng xóm nhìn cổng |
| 1 tuần | Thêm đèn hẹn giờ, người gom đồ ở cổng | Người để mắt vào nhà một lần giữa chuyến |
| 2 tuần đến 1 tháng | Thêm người ghé hai lần mỗi tuần, quét sân, mở cửa thông gió | Báo tổ trưởng, công an khu vực |
| Tết, cả khu đi vắng | Như trên, chọn người còn ở lại thành phố trong mấy ngày Tết | Nhờ người thân ngủ lại vài đêm cao điểm |
Dịp Tết cả ngõ cùng đi, nhà nào cũng tối, nên dấu hiệu của riêng nhà bạn ít nổi bật hơn; nhưng cũng vì vậy mà ít người để mắt hơn. Ưu tiên tìm được một người ở lại trong khu, quan trọng hơn mọi mẹo che.
Ổ khoá treo ngoài: thói quen nhiều nhà mắc
Nhà phố, nhà trong ngõ hay có cánh cổng sắt khoá bằng ổ treo. Khi có người ở nhà, ổ khoá cài từ bên trong. Khi cả nhà đi, ổ khoá chuyển ra ngoài vì không còn ai ở trong để mở. Chỉ một thay đổi đó mà cả ngõ biết nhà bạn đi vắng, và biết luôn nếu cắt được ổ là vào được.
Nếu nhà có cửa phụ hoặc cửa sau dẫn ra lối khác, cài ổ cổng chính từ bên trong rồi đi ra bằng cửa phụ. Nếu không có lối nào khác, ít ra dùng loại ổ khoá như ngày thường, đừng thay bằng một ổ to nặng hơn hẳn chỉ dịp đi xa, và nhờ hàng xóm để mắt cánh cổng.
Cửa cuốn của nhà mặt phố cũng vậy: kéo xuống hết cả ngày lẫn đêm suốt nhiều hôm là dấu hiệu rõ. Nếu nhà thường mở cửa cuốn ban ngày, nhờ người thân hoặc người trông đến kéo lên một khoảng ngắn vào giờ thường mở, kéo xuống khi về. Không làm được thì thôi, đừng ép ai đến mỗi ngày; chỉ cần có người để mắt mặt tiền.
Việc chọn ổ khoá hay thêm khoá loại nào là chuyện của thợ khoá. Ở đây chỉ nói một thói quen: đừng để chính cách bạn khoá nhà thông báo rằng bạn đi rồi.
Mạng xã hội và lời nói: dấu hiệu không ai nhìn thấy
Đăng ảnh sau khi về, không đăng trong lúc đi. Ảnh chuyến đi đăng lúc đang ở xa, kèm vị trí, là thông báo rằng nhà đang trống. Lưu lại, về rồi đăng; bạn bè vẫn xem được, chỉ muộn vài ngày.
Không đăng ngày đi ngày về. Câu "mai cả nhà đi mười ngày" đăng công khai thì người không quen cũng đọc được. Báo người thân qua nhóm nhắn tin riêng.
Dặn cả người nhà. Con cái tuổi mới lớn, ông bà hay khoe trên mạng nhất. Nhắc cả nhà cùng đợi về rồi mới đăng.
Cẩn thận với câu hỏi của người lạ. Người lạ gọi điện hỏi "nhà mình có ở nhà không", người đến cổng hỏi thăm chủ nhà đi đâu: người trông, hàng xóm chỉ cần nói "chủ nhà đi có việc, mấy hôm về", không nói ngày.
Tin nhắn tự động ở công việc. Nếu đặt tin trả lời tự động cho thư công việc, viết "đang vắng mặt, liên hệ đồng nghiệp" là đủ, không cần ghi đi du lịch ở đâu, đến ngày nào.
Danh sách kiểm trước khi đóng cổng
Đánh dấu từng dòng vào hôm trước khi đi:
- Đã dời hoặc huỷ hàng giao trong thời gian vắng.
- Đã nhờ một người gom thư, tờ rơi, hàng lạc ở cổng.
- Đã thu hết quần áo phơi, dồn chậu cây ra khỏi chỗ dễ thấy.
- Đã đặt một bóng đèn theo giờ hoặc để đèn hiên nhỏ.
- Đã cài khoá cổng từ bên trong nếu nhà có lối ra khác.
- Rèm phòng khách để ở vị trí như ngày thường, không kéo kín mít.
- Đã nói với cả nhà: ảnh chuyến đi đăng sau khi về.
- Người để mắt nhà có số bạn và số một người thân ở gần.
- Xe ngoài cửa đã cất vào trong hoặc gửi đi.
Một lượt kiểm này mất mười lăm phút. Làm hôm trước khi đi, không làm sáng hôm đi khi cả nhà đang lo hành lý. Chụp ảnh tờ danh sách đã đánh dấu, gửi vào nhóm nhắn tin gia đình để ai cũng biết những gì đã làm, khỏi người này hỏi người kia lúc đã ra đến bến xe.
Tình huống: nhà mặt phố đóng cửa năm ngày Tết
Một gia đình ở nhà mặt phố về quê năm ngày Tết. Ngày thường cửa cuốn kéo lên từ sáng sớm cho thoáng, nên cửa kéo xuống suốt năm ngày là chuyện cả phố nhìn thấy. Họ không cố giả như có người; họ làm ba việc. Một là nhờ ông chú ở cách hai nhà, năm nào cũng ăn Tết ở thành phố, để mắt mặt tiền và giữ một chìa cửa phụ. Hai là đặt một bóng đèn trong nhà theo giờ, sáng từ chập tối đến khoảng mười giờ đêm. Ba là cất xe, chậu cây và giàn phơi trước hiên vào trong, để mặt tiền trông gọn như mọi nhà nghỉ Tết khác, không có thứ gì phủ bụi cho người đi ngang để ý.
Đêm mùng ba, ông chú thấy có người đứng lâu trước cửa, ông bật đèn nhà mình, đứng ở hiên nhìn sang và gọi cho công an khu vực. Người kia bỏ đi. Không ai phải làm gì nguy hiểm; chỉ cần có một người biết nhà đang vắng và nhìn thấy đúng lúc.
Người để mắt: thứ hữu ích nhất mà không tốn tiền
Mọi mẹo ở trên chỉ che được dấu hiệu. Thứ thật sự giữ được nhà là có một người nhìn thấy nhà bạn mỗi ngày và biết bạn đi vắng. Đó có thể là hàng xóm đối diện, bà bán hàng đầu ngõ, người trông xe ở đầu hẻm, tổ trưởng dân phố.
Nhờ họ ba việc nhỏ: gom đồ ở cổng khi đi ngang, nhìn cửa nẻo có gì lạ, và gọi bạn hoặc người thân khi thấy người lạ loanh quanh nhiều lần. Bạn không nhờ họ đuổi ai, không nhờ họ đứng gác; thấy chuyện thì gọi công an khu vực là đúng việc.
Với căn hộ chung cư, người để mắt là ban quản lý và bảo vệ toà nhà. Báo họ thời gian vắng, tên người được vào thay bạn nếu có. Hàng xóm cùng tầng cũng nên biết, để khi thấy cửa căn hộ bạn hé mở họ biết là có chuyện.
Những việc làm thừa
Để ti vi, đèn sáng suốt cả chuyến. Tốn điện, nóng máy, và một ngôi nhà sáng đèn suốt ngày đêm cũng lạ như ngôi nhà tối om. Một bóng hẹn giờ buổi tối là đủ.
Dán giấy "nhà có người" hay "có chó dữ" khi không có. Người để ý lâu sẽ nhận ra, và giấy dán ở cổng chỉ gây chú ý thêm.
Nhờ nhiều người cùng để mắt. Ai cũng nghĩ người kia đã xem, thành ra không ai xem. Một người chính, một người phụ là đủ.
Giấu chìa dự phòng quanh cửa. Chìa dưới thảm, trong chậu cây, trên khung cửa là chỗ người ngoài tìm đầu tiên. Gửi chìa dự phòng cho người thân.
Kéo kín mọi rèm cửa. Ngày thường nhà bạn để rèm thế nào thì để y vậy. Rèm kéo kín mít cả tuần trông còn khác thường hơn rèm mở. Chỉ cần đồ giá trị không nằm ở chỗ nhìn được qua cửa sổ.
Nhờ hàng xóm sang ngủ lại nhiều đêm cho chuyến ngắn. Với chuyến vài ngày, đó là lời nhờ quá nặng. Một người để mắt và gom đồ ở cổng đã đủ; để dành lời nhờ ngủ lại cho những dịp thật sự cần.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đăng ảnh du lịch khi đang ở xa?
Nên đợi về rồi đăng, nhất là khi tài khoản để công khai hoặc có nhiều người không quen. Ảnh kèm vị trí đăng giữa chuyến cho người khác biết nhà bạn đang trống. Bạn bè vẫn xem được, chỉ muộn vài ngày.
Đèn hẹn giờ có giúp nhà trông như có người không?
Có, nếu bật tắt vào giờ như nhà có người ở, thường là buổi tối vài tiếng. Để đèn sáng suốt ngày đêm thì ngược lại, lại thành dấu hiệu nhà không ai tắt. Dùng ổ cắm hẹn giờ cho một bóng trong phòng khách là đủ.
Ổ khoá treo ngoài cổng có làm lộ nhà trống không?
Có. Ổ khoá chuyển từ phía trong ra phía ngoài cổng là dấu hiệu dễ thấy nhất rằng không còn ai bên trong. Nếu nhà có lối ra khác, cài khoá cổng chính từ bên trong rồi đi ra lối kia.
Người lạ đến hỏi chủ nhà đi đâu thì người trông nên trả lời thế nào?
Chỉ cần nói chủ nhà đi có việc, mấy hôm nữa về, và không nói ngày về cụ thể, không cho vào nhà. Nếu người đó quay lại nhiều lần hoặc có biểu hiện lạ, báo chủ nhà và công an khu vực.
Nhà chung cư có cần lo lộ nhà trống không?
Ít hơn nhà phố, nhưng vẫn nên dời hàng giao, báo ban quản lý và một hàng xóm cùng tầng. Hàng chất trước cửa căn hộ và thư đầy hộp thư vẫn là dấu hiệu, nhất là ở toà nhà đông người ra vào.
Có nên báo công an khu vực khi cả nhà đi vắng dài ngày?
Không bắt buộc, nhưng với chuyến đi dài hoặc nhà ở chỗ vắng, báo tổ trưởng dân phố hoặc công an khu vực giúp có thêm người để ý. Ghi lại số người thân ở gần để họ liên hệ khi cần.