Khi nhà có sự cố lúc bạn đang ở xa, thứ tự đúng luôn là: người an toàn trước, chặn thiệt hại lan ra sau, chụp ảnh, rồi mới báo và tính chuyện sửa. Người trông chỉ nên làm những việc ai cũng làm được như khoá van nước, ngắt át-tô-mát nếu khô ráo và an toàn, dời đồ khỏi chỗ nước, khoá cửa lại. Mọi việc sửa chữa để thợ làm, có người thân của bạn đứng ra; người trông không phải tự gọi thợ, tự trả tiền.
Phần lớn sự cố khi nhà vắng là chuyện nước: ống rò, bồn tràn, mưa dột, rãnh tắc. Tiếp theo là điện mất lâu làm hỏng đồ trong tủ lạnh, rồi đến những chuyện hiếm hơn nhưng nặng hơn như mùi gas, chập điện, cửa bị cạy. Bảng dưới gom việc làm trước cho từng loại, sau đó là cách chủ nhà điều phối từ xa và những gì nên chuẩn bị từ trước khi đi.
Việc làm trước theo từng sự cố
Dán bảng này cạnh tờ dặn cho người trông, hoặc gửi qua tin nhắn. Cột cuối quan trọng không kém cột giữa.
| Sự cố | Người trông làm trước | Không nên làm |
|---|---|---|
| Nước tràn, ống rò | Khoá van nước tổng; dời đồ khỏi chỗ ướt; chụp ảnh; báo chủ | Lội nước gần ổ điện đang có điện |
| Mưa dột, nước vào nhà | Đặt chậu hứng, kê đồ lên cao, đóng cửa sổ; chụp ảnh | Leo lên mái, sân thượng khi đang mưa gió |
| Mất điện lâu | Hỏi hàng xóm có mất cả khu không; ngắt át-tô-mát nếu điện chập chờn | Tự mở tủ điện, đấu nối lại |
| Mùi gas | Không bật tắt công tắc; nếu đã ở trong thì khoá van, mở cửa; ra ngoài rồi mới gọi | Bật đèn, bật quạt, dùng lửa |
| Mùi khét, khói | Ra ngoài; gọi cứu hoả nếu thấy khói, lửa; ngắt át-tô-mát chỉ khi đứng xa chỗ cháy và khô ráo | Ở lại dập lửa điện bằng nước |
| Cửa bị cạy, đồ bị lục | Đứng ngoài, không vào; gọi công an khu vực; báo chủ | Vào nhà kiểm đồ, dọn dẹp, chạm vào đồ bị lục |
| Cây đổ, mái tôn bung sau bão | Đứng xa chỗ đổ; chụp ảnh; báo chủ và hàng xóm bị ảnh hưởng | Tự cưa cây, trèo lên mái |
Câu dặn ngắn nhất cho người trông: "Có chuyện gì nguy hiểm thì anh/chị ra ngoài trước, gọi sau. Đồ hỏng thì sửa được."
Nước: sự cố hay gặp nhất và cách chặn sớm
Nước rò âm thầm vài ngày có thể làm phồng sàn gỗ, mốc chân tường, thấm xuống tầng dưới. Vì vậy việc đầu tiên người trông cần biết khi nhận nhà là chỗ van nước tổng, và việc đầu tiên khi thấy nước là khoá van đó. Khoá xong, nước ngừng chảy, mọi chuyện còn lại đều chậm lại được.
Sau khi khoá van, người trông lấy khăn, chổi gạt dồn nước ra rãnh, kê đồ gỗ và ổ cắm nối dài lên cao, mở cửa cho thoáng. Nếu nước đã lan đến gần ổ điện sát sàn, không lội vào: ngắt át-tô-mát tổng nếu hộp nằm ở chỗ khô, còn không thì đứng ngoài và báo.
Mưa dột thì khác: nước từ trên xuống, không khoá được. Đặt chậu hứng, chuyển đồ điện tử và giấy tờ ra chỗ khô, chụp ảnh vết dột để thợ biết vị trí. Nếu sân thượng ngập do rãnh thoát nước tắc, chờ ngớt mưa mới lên, đi chậm, và chỉ gạt rác khỏi miệng thoát nước nếu với tới mà không phải trèo.
Nhà có máy bơm nước lên bồn trên mái thì nên ngắt cầu dao máy bơm trước khi đi. Bồn tràn hay ống đẩy rò khi không ai ở nhà là chuyện gặp nhiều ở nhà phố.
Chủ nhà xử lý từ xa: các bước
Khi nhận tin báo, bạn đang ở nơi khác, có khi còn lệch múi giờ. Làm lần lượt:
- Hỏi người trông đã an toàn chưa, đang đứng ở đâu. Cảm ơn trước khi hỏi gì khác.
- Xin ảnh hoặc gọi video để nhìn tận mắt: nước đang chảy hay đã ngừng, dột ở đâu, cửa bị cạy ra sao.
- Quyết việc chặn ngay: khoá van, ngắt điện, dời đồ. Nói rõ để người trông không phải đoán.
- Gọi người thân ở gần đến thay bạn đứng ra làm việc với thợ, với ban quản lý, với công an khu vực nếu cần.
- Chuyển trước tiền cho người thân để thuê thợ, mua vật tư; không để người trông phải ứng.
- Nếu nhà có bảo hiểm, gọi bên bảo hiểm báo sự việc sớm và hỏi họ cần những ảnh, giấy tờ gì; xem lại hợp đồng về điều kiện nhà để trống lâu ngày.
- Ghi lại diễn biến: giờ người trông phát hiện, đã làm gì, ai đến, sửa gì. Ghi ngay trong ngày, không chờ về.
Phần lớn sự cố không cần bạn bỏ chuyến về sớm. Chỉ về khi có người bị thương, nhà mất trộm nhiều đồ cần bạn trực tiếp khai báo, hoặc nhà hư hại đến mức không ai quyết thay được.
Tình huống: giông đêm thứ ba, chủ nhà ở cách cả nghìn cây số
Một gia đình nhà phố ba tầng đi công tác kết hợp du lịch hai tuần, nhờ cậu em họ ghé hai lần mỗi tuần. Đêm thứ ba có giông to. Sáng ra cậu em ghé sớm hơn lịch, thấy nước tràn từ sân thượng xuống cầu thang tầng ba vì lá cây bịt miệng thoát nước. Cậu không lên sân thượng lúc trời còn mưa; cậu chụp ảnh, nhắn cho chủ nhà, rồi trải khăn, kê chậu ở chân cầu thang.
Chủ nhà xem ảnh, bảo cậu chờ tạnh hẳn mới lên gạt lá khỏi miệng thoát nước, không cần làm gì thêm. Chiều đó trần phòng ngủ tầng ba có một vệt ố. Chủ nhà nhờ người chú quen thợ đến xem, chuyển tiền trước cho chú. Thợ nói chỉ là thấm tạm thời, khô vài ngày sẽ hết, hẹn khi chủ về thì xử lý lớp chống thấm.
Cả sự cố gói trong một buổi sáng, chủ nhà không phải về sớm. Thứ giúp xử lý gọn là ba điều đã có từ trước: người trông biết không nên trèo lên khi đang mưa, có một người thân đứng ra làm việc với thợ, và chủ nhà quyết rõ từng bước qua tin nhắn thay vì để người trông tự đoán.
Khi nhà bị cạy cửa
Người trông đứng ngoài. Kẻ gian có thể còn bên trong. Người trông không vào kiểm, không gọi to, đứng ở chỗ an toàn, gọi công an khu vực rồi gọi chủ nhà và người thân.
Giữ nguyên hiện trường. Không dọn đồ bị lục, không chạm vào cửa, ngăn kéo. Chỉ chụp ảnh từ bên ngoài nếu làm được an toàn.
Người thân đến làm việc thay chủ. Mang giấy tờ chứng minh mối quan hệ hoặc bản chụp giấy tờ nhà nếu có, để làm việc với công an khu vực.
Liệt kê đồ mất khi có thể. Chủ nhà nhớ đồ nào cất ở đâu, nên liệt kê từ xa qua tin nhắn với người thân đang ở hiện trường. Ảnh chụp các phòng trước khi đi giúp so sánh rất nhiều.
Thay lõi ổ khoá. Sau khi công an xong việc, nhờ thợ thay lõi ổ cửa bị cạy, giao chìa mới cho người trông. Không để nhà mở qua đêm.
Câu người trông hay hỏi, nên trả lời sẵn từ trước
"Có nên gọi anh/chị lúc nửa đêm không?" Trả lời sẵn: chuyện nước đang chảy, có người lạ, có khói, có mùi gas thì gọi bất kể giờ nào. Chuyện đã chặn xong, chờ được đến sáng thì nhắn.
"Em có được gọi thợ không?" Trả lời sẵn: không cần; gọi người thân này, người thân sẽ lo. Nếu người thân không nghe máy và việc không chờ được, được gọi thợ quen có tên trong tờ dặn, còn tiền thì bạn chuyển.
"Đồ trong tủ lạnh hỏng thì bỏ không?" Trả lời sẵn: đồ tươi có mùi lạ thì bỏ, không cần hỏi. Đỡ cho người trông phải chụp từng món gửi bạn xem.
"Hàng xóm sang hỏi chuyện nhà bị nước thì nói sao?" Trả lời sẵn: nói thật là nhà đang có sự cố, chủ đã biết, người thân sẽ sang làm việc. Người trông không cần hứa gì thay bạn.
Chuẩn bị từ trước khi đi để sự cố nhỏ vẫn nhỏ
Những việc dưới đây làm trong một buổi, trước ngày đi:
- Chỉ tận tay người trông van nước tổng, át-tô-mát tổng, cầu dao máy bơm, van gas.
- Ngắt máy bơm, bình nóng lạnh; khoá van gas, tháo dây nếu đi dài ngày.
- Ghi số một thợ nước, thợ điện quen vào tờ dặn, kèm tên người thân sẽ làm việc với thợ.
- Dọn miệng thoát nước sân thượng, ban công trước mùa mưa.
- Kê ổ cắm nối dài, đồ điện tử, giấy tờ khỏi sát sàn.
- Chụp mỗi phòng một hai tấm ảnh, để làm mốc so sánh nếu có chuyện.
- Để chìa dự phòng ở người thân gần nhất.
- Lưu số cấp cứu, cứu hoả, công an khu vực vào tờ dặn và nói rõ người trông được gọi mà không cần hỏi ai.
Chuẩn bị đóng nhà chi tiết theo từng thiết bị là việc riêng; ở đây chỉ giữ những việc giúp người trông xử lý nhanh khi có chuyện.
Sau sự cố: cảm ơn người trông và tính chuyện sửa
Người trông vừa xử lý một tình huống họ không lường trước, có khi lúc nửa đêm, có khi phải lội nước. Cảm ơn rõ ràng, trả lại mọi khoản họ đã ứng, và nếu họ đã làm nhiều hơn lời nhờ ban đầu thì có quà hoặc công thêm. Đừng hỏi dồn "sao không phát hiện sớm hơn"; họ ghé theo lịch đã hẹn, không ở đó suốt ngày.
Việc sửa chữa lớn để bạn về rồi quyết, trừ khi chậm sẽ hỏng thêm. Nếu thấm nước ảnh hưởng nhà hàng xóm, nhờ người thân sang xin lỗi trước, chụp ảnh phần hư hại bên họ, hẹn khi về sẽ cùng xem. Giữ quan hệ trước, tính toán sau.
Chuyện mất trộm hay tranh chấp về bồi thường với bên khác thì giữ đủ ảnh, biên nhận, tin nhắn. Muốn biết trách nhiệm từng bên thế nào, tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Câu hỏi thường gặp
Phát hiện nước tràn khi đang đi vắng thì làm gì đầu tiên?
Nhờ người trông hoặc người thân khoá van nước tổng ngay, sau đó dời đồ khỏi chỗ ướt và chụp ảnh. Nếu nước đã lan gần ổ điện sát sàn, chỉ ngắt át-tô-mát khi hộp nằm ở chỗ khô, còn không thì đứng ngoài chờ thợ.
Người trông nhà ngửi thấy mùi gas thì phải làm gì?
Không bật tắt công tắc điện, không dùng lửa. Nếu đã ở trong nhà thì khoá van gas, mở cửa cho thoáng, rồi ra ngoài mới gọi điện. Không quay vào cho đến khi người có chuyên môn kiểm tra xong.
Nhà bị trộm khi đi vắng có cần về ngay?
Không phải lúc nào cũng cần. Nhờ người thân đến làm việc với công an khu vực, bạn liệt kê đồ mất từ xa. Chỉ về sớm khi cần bạn trực tiếp khai báo, có đồ giá trị lớn bị mất, hoặc không ai quyết được việc thay bạn.
Có nên để người trông nhà tự gọi thợ sửa chữa?
Không nên để người trông tự gọi và tự trả tiền. Họ chỉ cần chặn thiệt hại và báo lại. Người thân của bạn đứng ra làm việc với thợ, bạn chuyển tiền trước, để người trông không phải ứng hay chịu trách nhiệm phần sửa chữa.
Mất điện cả tuần khi đi vắng thì đồ trong tủ lạnh thế nào?
Đồ tươi trong tủ lạnh mất điện lâu thường phải bỏ. Nhờ người trông dọn bỏ đồ đã hỏng, lau khô tủ, để cửa tủ hé cho khỏi mùi. Trước khi đi dài ngày, nên dọn bớt đồ tươi để có chuyện cũng ít thiệt hại.
Nhà có bảo hiểm thì cần làm gì khi sự cố xảy ra lúc vắng?
Báo bên bảo hiểm sớm, hỏi họ cần ảnh, biên bản, hoá đơn sửa chữa gì. Đọc lại hợp đồng xem có điều kiện riêng cho nhà để trống nhiều ngày không. Giữ đủ ảnh và tin nhắn ghi lại diễn biến.