Trước khi gửi chó mèo ở một điểm trông giữ trả phí, bạn nên đến tận nơi ít nhất một lần, vào một ngày thường, và ở lại đủ lâu để thấy cảnh các con vật đang gửi được đối xử thế nào. Ảnh trên trang của cơ sở là ảnh họ chọn; mùi, tiếng ồn, chỗ ngủ, cách người trông chạm vào con vật mới là thứ bạn thật sự mua.
Một buổi xem tốt chỉ cần mười lăm đến hai mươi phút, đi theo thứ tự: báo trước nhưng không hẹn quá sát giờ, nhìn và nghe trong mấy phút đầu, xem chỗ ở, hỏi một loạt câu cụ thể, rồi quan sát người trông với con vật. Dưới đây là từng phần, kèm những dấu hiệu nên khiến bạn cảm ơn rồi ra về.
Đi vào lúc nào và báo trước ra sao
Nơi tử tế không ngại khách đến xem, nhưng họ cũng có giờ cho ăn, giờ dọn và giờ dắt đi dạo. Bạn nhắn trước một ngày, nói rõ muốn xem chỗ ở của con vật chứ không chỉ quầy đón khách, rồi đến trong khoảng giờ họ hẹn. Nếu họ chỉ cho xem quầy, chỉ cho xem qua ảnh, hoặc nói "mùa này đông lắm, anh chị cứ mang tới là được", bạn đã có câu trả lời đầu tiên.
Giờ đẹp nhất để xem là cuối buổi sáng hoặc giữa buổi chiều, sau khi họ đã dọn một lượt nhưng chưa tới lúc dọn tiếp. Lúc đó bạn thấy được tình trạng bình thường của nơi này, không phải lúc vừa lau sàn xong để đón khách. Đi xem vào ngày mưa còn tốt hơn: sân chơi ngoài trời thoát nước ra sao, con vật được đưa vào đâu, chỗ ngủ có bị hắt ướt hay không.
Nếu định gửi dịp Tết, nên xem trước khi đặt cọc ít nhất vài tuần. Xem xong mới đặt, đừng đặt xong mới xem, vì khi đã chuyển tiền rồi người ta thường tự thuyết phục mình bỏ qua những điều chướng mắt.
Mấy phút đầu: nhìn, nghe, ngửi
Ngay khi bước vào, trước lúc người tiếp chuyện bắt đầu giới thiệu, bạn để ý mấy điều sau. Đây là những thứ khó dàn dựng trong một ngày.
- Mùi: nơi nhốt nhiều con vật thì có mùi, nhưng mùi khai nồng xộc lên ngay cửa nghĩa là chất thải đang tồn lâu hơn vài giờ.
- Tiếng: chó sủa khi có người lạ là bình thường; sủa liên tục, rên rỉ kéo dài, hoặc im lặng hoàn toàn đến lạ đều đáng hỏi thêm.
- Nước uống: nhìn vào các bát nước, xem có đầy và trong không, có bát nào cạn hoặc đổ mà chưa ai thay.
- Sàn và góc tường: khô hay ẩm, có vệt bẩn cũ, lông bết hay không. Góc khuất nói thật hơn giữa phòng.
- Nhiệt độ: đứng ở chỗ con vật nằm vài phút xem có nóng bí, có gió lùa, có nắng chiếu thẳng vào chuồng.
- Số người trông: đếm xem lúc đó có mấy người đang thật sự làm việc với con vật, so với số con bạn nhìn thấy.
Không cần chấm điểm từng ý. Bạn chỉ cần nhớ ấn tượng đầu, rồi đối chiếu với lời người tiếp chuyện nói sau đó. Chỗ nào lời nói và cảnh trước mắt không khớp nhau là chỗ để hỏi lại.
Chỗ ở của con vật: chuồng, phòng, sân chơi
Kích thước chỗ nằm. Con vật phải đứng thẳng, quay một vòng và nằm duỗi được mà không chạm vách. Chó lớn nhốt trong chuồng vừa đủ thân suốt mấy ngày là điều bạn không muốn, dù nơi đó sạch đến đâu.
Chó và mèo có tách khu không. Mèo nhát ở sát khu chó sủa sẽ trốn trong góc cả tuần và có khi bỏ ăn. Hỏi họ xếp mèo ở đâu, cách khu chó bao xa, có cửa ngăn hay chỉ là tấm lưới.
Con lạ có bị thả chung không. Nhiều nơi cho các con chạy chung giờ chơi. Hỏi rõ họ ghép con nào với con nào, có thử tính trước không, có người đứng trông suốt giờ chơi không.
Chỗ cách ly. Nơi có trách nhiệm luôn có một góc riêng cho con vật đang mệt hoặc mới đến chưa rõ tình trạng. Không có chỗ nào như vậy nghĩa là con ốm vẫn nằm cạnh con khoẻ.
Đường thoát và cửa ngoài. Nhìn cửa ra đường có hai lớp không, cổng có khoá khi đưa con vật đi dạo không. Con vật lạc ra ngoài ở nơi lạ gần như là chuyện tệ nhất có thể xảy ra.
Đồ của nhà mình để ở đâu. Hỏi họ có cho mang đệm, đồ chơi, áo có mùi nhà không, và đồ đó để ngay chỗ con vật nằm hay bị cất vào kho cho gọn.
Những câu nên hỏi người trông
Hỏi bằng câu cụ thể thì nhận được câu trả lời cụ thể. Bạn có thể đọc thẳng từ điện thoại, không cần ngại.
- "Ban đêm có ai ở lại đây không, hay khoá cửa rồi về?"
- "Mỗi ngày bé được ra khỏi chuồng mấy lần, mỗi lần bao lâu, ai dắt?"
- "Nếu bé bỏ ăn hoặc có gì lạ thì bên mình làm gì trước, báo cho em lúc nào?"
- "Phòng khám thú y gần nhất bên mình hay đưa tới là ở đâu, đi mất bao lâu?"
- "Bên mình có yêu cầu sổ tiêm không, cần những mũi nào?"
- "Em gửi thức ăn quen của bé, bên mình có cho ăn đúng loại đó và đúng giờ em ghi không?"
- "Mỗi ngày bên mình gửi ảnh hoặc video cho chủ không, vào giờ nào?"
- "Nếu em về muộn vài ngày thì tính thế nào, có còn chỗ không?"
Để ý cách họ trả lời hơn là nội dung. Người làm thật trả lời ngay, có khi kèm ví dụ một con vật vừa gửi tuần trước. Người lúng túng, đẩy sang "tuỳ lúc", hoặc trả lời mọi câu bằng "anh chị yên tâm" là người chưa từng nghĩ tới câu đó.
Câu về đêm và câu về thú y là hai câu quan trọng nhất. Từ lúc đóng cửa tới sáng hôm sau là quãng dài nhất không ai để mắt, và khi con vật có chuyện thì vài giờ chậm trễ có khi là toàn bộ khác biệt.
Xem người trông đối xử với con vật đang gửi
Trong lúc nói chuyện, bạn liếc sang những con đang ở đó. Người trông gọi tên chúng hay gọi chung "con này con kia"? Khi mở chuồng, họ để con vật đánh hơi tay trước hay chụp lấy kéo ra? Con vật thấy người trông thì vẫy đuôi lại gần hay lùi vào góc? Những phản ứng đó là kết quả của nhiều ngày, không ai diễn kịp trong lúc bạn đứng xem.
Nếu bạn mang theo con vật của mình trong buổi xem, nhờ họ thử bế hoặc dắt một đoạn ngắn. Chó lớn kéo mạnh, mèo cào khi bị bế: xem họ xử lý bình tĩnh hay quát. Nơi nhận con vật khó tính mà người trông lại dễ nổi nóng thì sẽ không ổn khi bạn ở xa và không ai chứng kiến.
Một chi tiết nhỏ đáng giá: hỏi họ con vật nào đang gửi lâu nhất và nó thế nào. Người trông thật sự để tâm sẽ kể được nó ăn khá hơn từ hôm nào, thích nằm chỗ nào, sợ tiếng gì.
Dấu hiệu nên cảm ơn rồi ra về
Không nơi nào hoàn hảo, nhưng có những điều không đáng đánh đổi lấy sự tiện đường hay mức giá dễ chịu.
| Bạn thấy | Thường nghĩa là | Nên làm |
|---|---|---|
| Không cho xem khu chuồng, chỉ cho xem quầy | Chỗ thật khác xa ảnh, hoặc đang nhận quá sức | Đi nơi khác, không cần nghe giải thích thêm |
| Không hỏi gì về sổ tiêm, tính khí con vật | Nhận mọi con, không sàng lọc con ốm, con dữ | Hỏi thẳng; nếu vẫn "không cần đâu" thì bỏ qua |
| Nhiều bát nước cạn, chất thải để lâu | Thiếu người hoặc thiếu nề nếp dọn dẹp | Không gửi, kể cả khi họ hứa sẽ dọn kỹ cho con bạn |
| Không ai ở lại ban đêm và không có cách báo động | Chuyện gì xảy ra sau giờ đóng cửa thì đến sáng mới biết | Chỉ cân nhắc với chuyến rất ngắn, con vật khoẻ, trẻ |
| Không nói được phòng khám thú y nào gần | Chưa từng đưa con vật nào đi khám khi đang gửi | Bỏ qua, hoặc tự chọn sẵn phòng khám và ghi vào giấy gửi |
| Giục đặt cọc ngay vì "sắp hết chỗ" | Ưu tiên giữ tiền hơn giữ con vật | Về suy nghĩ một ngày, xem thêm nơi khác |
Gặp một trong mấy dấu hiệu trên chưa chắc nơi đó tệ, nhưng bạn đang gửi một con vật không biết kể lại chuyện gì đã xảy ra. Nghiêng về phía thận trọng thì thiệt hại lớn nhất chỉ là mất thêm một buổi đi xem nơi khác.
Sau buổi xem: ghi lại và so hai ba nơi
Ra khỏi cửa, bạn ghi ngay vào điện thoại vài dòng: mùi thế nào, mấy người trông, ban đêm ra sao, phòng khám thú y nào, có gửi ảnh hằng ngày không, chỗ mèo ở đâu. Ghi lúc còn nhớ, vì đi xem ba nơi trong một ngày thì đến tối mọi thứ trộn lẫn vào nhau.
So ba nơi theo cùng mấy dòng đó, đừng chỉ so giá. Mùa Tết giá ở đâu cũng nhích lên, tuỳ khu vực; chênh lệch giữa hai nơi thường nhỏ hơn chênh lệch về số người trông và việc có người ở lại ban đêm. Nếu hai nơi gần ngang nhau, chọn nơi trả lời câu hỏi về thú y rõ ràng hơn.
Một cách so nhanh: kẻ ba cột trong ghi chú, mỗi cột một nơi, mỗi hàng một câu hỏi. Ô nào bạn không điền được nghĩa là bạn chưa hỏi, hoặc họ chưa trả lời. Nơi có nhiều ô trống nhất thường cũng là nơi bạn sẽ lo nhiều nhất trong những ngày vắng nhà, bất kể giá rẻ hay đắt.
Cuối cùng, nếu được, gửi thử một đêm trước chuyến đi thật. Một đêm đủ để bạn thấy con vật về nhà ra sao, người trông có nhắn tin như đã hứa không, và đồ mang theo có được trả lại đủ không.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mang con vật theo khi đi xem điểm trông giữ không?
Nên mang nếu con vật đã quen đi xe và không quá sợ chỗ lạ. Bạn sẽ thấy người trông tiếp cận nó thế nào và nó phản ứng ra sao với không khí nơi đó. Với mèo rất nhát, có thể đi xem một mình trước, chỉ mang theo ở lần gửi thử.
Nơi không cho khách vào khu chuồng vì lý do vệ sinh có đáng tin không?
Có nơi hạn chế người lạ vào thật vì sợ mang mầm bệnh, nhưng khi đó họ vẫn nên cho bạn nhìn qua cửa kính, hoặc gọi video trực tiếp đi một vòng. Từ chối cả hai cách thì bạn không có căn cứ nào để tin chỗ ở thật của con vật.
Đi xem bao nhiêu nơi là đủ?
Thường hai đến ba nơi là đủ để có cái so sánh. Xem một nơi duy nhất thì bạn không biết thế nào là bình thường; xem quá nhiều thì mất thời gian và dễ rối. Quan trọng là xem cùng một danh sách câu hỏi ở mọi nơi.
Nếu con vật đang dùng thuốc thì cần hỏi điểm trông giữ những gì?
Hỏi họ có nhận cho uống thuốc theo giờ không, ai làm việc đó, và ghi lại thế nào. Bạn mang đúng hộp thuốc thú y đã kê, ghi rõ giờ và cách cho trên một tờ giấy dán kèm. Nơi không dám nhận việc này thì nói thẳng, còn hơn nhận rồi quên.
Điểm trông giữ tại nhà riêng có khác cơ sở có cửa hàng không?
Người nhận trông tại nhà thường ít con hơn và con vật được ở trong không gian giống nhà, nhưng ít khi có người thay ca hoặc chỗ cách ly. Bạn vẫn đi xem tận nơi theo cùng cách, và hỏi kỹ thêm khi chủ nhà vắng thì ai trông.
Thấy nơi đó ổn nhưng con vật về nhà có vẻ mệt thì có phải nơi đó kém không?
Chưa hẳn. Nhiều con vật về nhà ngủ li bì một hai ngày vì đã căng thẳng ở chỗ lạ. Nhưng nếu con vật bỏ ăn, nôn, thở gấp hoặc lả đi thì đưa đi thú y ngay, rồi mới hỏi lại điểm trông giữ về những ngày đã gửi.