Con vật mới về nhà chưa đầy một tháng thì đừng gửi đến chỗ lạ thứ hai nếu tránh được. Thứ tự nên xét: một người ở lại hoặc ghé nhà bạn mỗi ngày, nhờ chính người đã giao con vật (chủ cũ, nhóm cứu hộ, người cho) trông lại vài hôm, rồi mới đến điểm trông giữ thú cưng chịu nhận con chưa tiêm đủ và có chỗ cách ly.
Cùng lúc, hai việc phải làm kỹ hơn với con mới: chống sổng, vì con vật chưa coi nhà mới là nhà, và nói rõ với người trông những gì mình còn chưa biết về nó. Bạn mới nuôi vài tuần, người trông lại càng mù mờ; bản dặn phải tính đến điều đó.
Con vật mới về khác con đã quen nhà ở chỗ nào
Vài tuần đầu là lúc con vật đang học: chỗ này là nhà, người này cho ăn, đi vệ sinh ở đâu, nghe tiếng chuông cửa thì không có gì đáng sợ. Bạn vừa đi là mất người dạy, nếu chuyển con vật sang chỗ khác nữa thì nó phải học lại từ đầu với người khác, có khi ra thói quen lệch hẳn.
Chó mèo mới nhận nuôi cũng hay mang theo những điều chủ mới chưa biết: sợ đàn ông đội mũ, cắn khi bị chạm chân, nhảy rào, ăn đồ rơi dưới đất. Chủ ở nhà thì thấy dần và tránh được; người trông vài ngày thì gặp lần đầu khi đang một mình. Con mèo trông rất hiền có thể biến mất qua khe cửa sổ ngay đêm đầu ở nhà người quen.
Vì thế với con mới, mục tiêu là ít thay đổi nhất và nhiều người hiểu nó nhất. Đó là lý do người đã giao con vật cho bạn thường là lựa chọn tốt mà ít ai nghĩ tới.
Gửi theo số ngày con vật đã ở nhà bạn
Không có ranh giới cứng, nhưng mốc thời gian dưới giúp chọn hướng nhanh.
| Đã ở nhà bạn | Hướng nên chọn | Việc cần làm thêm | Nên tránh |
|---|---|---|---|
| Dưới hai tuần | Rút ngắn chuyến đi nếu được; hoặc người ở lại nhà bạn; hoặc gửi lại chủ cũ | Gọi chủ cũ hỏi ý, xin họ kể thói quen con vật | Gửi nơi đông con, thả chung |
| Hai đến sáu tuần | Người ghé nhà mỗi ngày hai lần, hoặc nhà người quen đã gặp con vật | Cho người trông gặp con vật vài lần trước | Gửi sang nhà có thú lớn hơn hay đánh nhau |
| Trên hai tháng | Gần như con đã quen nhà; chọn như với con nuôi lâu | Hoàn tất sổ tiêm theo lịch thú y hẹn | Bỏ qua bước gửi thử |
| Đang trong lịch tiêm chưa xong | Ưu tiên ở nhà; nơi gửi phải có chỗ riêng | Hỏi thú y lịch mũi tiếp có trùng chuyến đi không | Gửi nơi không hỏi gì về sổ tiêm |
Nếu con vật là chó con hoặc mèo con, thêm một lý do để ở nhà: con non cần ăn nhiều bữa hơn, và việc đi vệ sinh đúng chỗ đang tập dở rất dễ hỏng khi đổi chỗ.
Hồ sơ còn thiếu thì xử lý thế nào
Sổ tiêm chưa đủ mũi. Đưa sổ cho thú y xem, nói ngày bạn đi và ngày về. Hỏi mũi tiếp theo có cần dời không, con vật đã ra ngoài và gặp con khác được chưa. Nhiều điểm trông giữ thú cưng sẽ không nhận con chưa tiêm đủ, và đó là dấu hiệu nơi đó cẩn thận chứ không phải làm khó bạn.
Chưa biết con vật bao nhiêu tuổi, từng ốm gì. Ghi thẳng vào bản dặn "nhà mình chưa biết". Một câu thật thà như vậy giúp người trông cảnh giác hơn là để trống. Nếu nhận từ nhóm cứu hộ, xin họ phần ghi chép cũ.
Chưa có vòng cổ, chưa quen đeo. Tập đeo ngay từ hôm nay, vòng nhẹ, có ghi số liên lạc. Con mới sổng ra ngoài mà không có gì trên người thì rất khó được ai đưa về.
Chưa có ảnh rõ. Chụp vài tấm toàn thân, mặt, các đốm hay vết đặc biệt. Con mới về trông giống hàng trăm con cùng màu khác; ảnh rõ là thứ đầu tiên cần khi phải đi tìm.
Đang dùng thuốc thú y kê. Giao nguyên hộp, ghi giờ cho, đếm số viên đúng số ngày. Không có chỉ định thì không gửi kèm thuốc gì.
Danh sách chống sổng cho con vật mới
Con mới về hay tìm cách về chỗ cũ hoặc chạy theo tiếng lạ. Kiểm từng dòng ở chỗ con vật sẽ ở trong lúc bạn vắng:
- Cửa chính có thói quen đóng ngay sau khi vào; người trông được dặn nhìn dưới chân trước khi mở.
- Cửa sổ, ban công có lưới hoặc luôn đóng; khe cổng đủ hẹp để chó con không chui lọt.
- Có một phòng hoặc khu "an toàn" đóng cửa được, để con vật ở trong lúc người trông ra vào nhiều lần.
- Vòng cổ có thông tin liên lạc, đeo vừa, không tuột qua đầu.
- Dây dắt chắc, có thêm một dây dự phòng; chó mới chưa quen dây thì dặn không dắt ra đường đông.
- Hàng xóm sát vách biết nhà đang có con vật mới, nhờ họ báo nếu thấy chạy ra ngoài.
- Ảnh rõ của con vật đã gửi sẵn vào nhóm nhắn tin gia đình để đăng tìm nhanh nếu cần.
Với mèo mới, không cho ra ban công dù có lưới trong thời gian bạn vắng. Mèo đang lạ nhà thấy chim, thấy mèo khác là có thể lao qua chỗ lưới hở mà bạn chưa kịp phát hiện.
Nhờ chính người đã giao con vật
Nhiều người ngại vì nghĩ đã nhận nuôi thì phải tự lo. Thực ra người cho hoặc nhóm cứu hộ thường mừng được hỏi, vì họ muốn con vật ổn. Họ biết tính nó, nó cũng biết mùi họ; vài ngày ở lại chỗ cũ ít xáo trộn hơn nhiều so với chỗ lạ thứ ba.
Câu nhờ mẫu: "Em là người nhận bé Bông hồi đầu tháng. Bông ở nhà em đang quen dần, ăn ngủ ổn. Em có việc phải đi công tác năm ngày, em muốn hỏi anh chị có tiện trông giúp Bông mấy hôm không, em gửi đủ thức ăn và cát, chi phí em gửi lại. Nếu anh chị không tiện thì cho em xin vài lời khuyên nên gửi đâu."
Nếu họ không nhận, vẫn xin thêm thông tin: Bông sợ gì, hay trốn ở đâu, từng sổng lần nào chưa. Những câu trả lời này đi thẳng vào bản dặn. Và khi đón về, kể lại cho họ nghe Bông thế nào; giữ được mối quen này, lần đi sau bạn đỡ lo nhiều.
Bản dặn có phần "những gì nhà mình chưa biết"
Ngoài phần ăn, ngủ, vệ sinh như mọi bản dặn, con mới cần thêm phần dưới. Viết thật, đừng làm như mình đã rành:
- "Bông về nhà em mới ba tuần, em chưa thấy Bông gặp chó lớn bao giờ, nên anh dắt đi tránh chỗ có chó."
- "Em chưa biết Bông có sợ tiếng máy khoan, tiếng pháo không. Nếu Bông hoảng, anh cho vào phòng trong, đóng cửa."
- "Bông đang tập đi vệ sinh trên tấm lót ở góc nhà tắm, có lúc trật. Anh lau bằng nước, đừng mắng."
- "Bông chưa tiêm đủ mũi, anh đừng cho Bông chơi với chó mèo khác và đừng thả xuống sân chung."
- "Nếu Bông bỏ ăn, nôn, đi ngoài lỏng nhiều lần hoặc lả đi, anh đưa ngay đến phòng khám thú y em ghi ở dưới. Con non yếu nhanh, đừng chờ qua đêm."
Dòng cuối quan trọng nhất với chó mèo con. Con non trở nặng nhanh hơn con trưởng thành, nên người trông cần biết là được phép, và được mong đợi, đưa đi khám ngay mà không phải chờ hỏi ý bạn.
Tình huống: nhận mèo giữa tháng Chạp, hai tuần sau về quê
Chuyện này hay gặp: dịp cuối năm nhiều nhóm cứu hộ đẩy mạnh cho nhận nuôi, người ta nhận một con mèo vào giữa tháng Chạp rồi mới nhớ ra hai tuần sau cả nhà về quê mười ngày. Mèo vừa thôi trốn gầm tủ, vừa chịu ăn trước mặt chủ.
Cách xếp ít rủi ro: hỏi nhóm cứu hộ trước tiên. Nhiều nhóm có tình nguyện viên nhận trông lại những con họ đã giao, vì họ hiểu cảnh này. Nếu nhóm không nhận, để mèo ở nhà, nhờ người ghé hai lần mỗi ngày, vì mèo mới ăn ít và dễ bỏ bữa. Khoá một phòng làm "phòng an toàn" có đủ nước, cát, chỗ trốn, để mỗi lần người ghé ra vào cửa chính thì mèo không ở sát cửa.
Điều không nên làm: mang mèo về quê cùng chuyến xe đông người, đến một ngôi nhà nhiều khách và tiếng pháo. Với con mèo mới hai tuần, đó là ba lần đổi chỗ liền nhau (nhà cũ, nhà bạn, nhà quê) trong chưa đầy một tháng, và khả năng sổng ở quê rất cao vì nhà quê thường mở cửa cả ngày.
Theo dõi và ngày về: coi như làm quen lại
Nhịp tin hợp lý với con mới: một ảnh mỗi sáng, một dòng mỗi tối về ăn và đi vệ sinh. Ngày đầu, xin thêm một ảnh vào buổi trưa, vì đêm đầu và ngày đầu là lúc dễ có chuyện sổng hoặc bỏ ăn.
Ngày về, đừng ngạc nhiên nếu con vật cư xử như mới gặp bạn lần đầu: ngửi dè dặt, trốn, hoặc ngược lại bám riết. Với nó, bạn mới là người quen được vài tuần. Dành vài hôm làm lại những gì đã dạy: chỗ đi vệ sinh, giờ ăn, cách ra vào cửa.
Kiểm sức khoẻ như mọi lần đón về, nhưng ngưỡng lo thấp hơn: con non bỏ ăn hay đi ngoài lỏng kéo dài là đưa đi thú y ngay. Nhân tiện đi khám, hỏi luôn mũi tiêm bị lỡ hẹn trong lúc vắng, để lịch tiêm không bị đứt.
Cuối cùng, ghi lại bài học cho chính mình: lần sau nhận nuôi, hãy nhìn lịch trước. Nhận một con vật ngay trước kỳ đi xa là tự làm khó cả mình lẫn nó; nếu đã biết sắp đi, có thể hẹn bên giao để đón con vật sau chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Vừa nhận nuôi chó được một tuần đã phải đi vắng thì có nên gửi điểm trông giữ không?
Nên tránh nếu có người ở lại hoặc ghé nhà mỗi ngày được, vì chó mới đang làm quen nhà, đổi thêm chỗ lạ dễ làm nó căng thẳng và quên thói quen đang tập. Nếu buộc phải gửi, chọn nơi có chỗ riêng, hỏi kỹ về yêu cầu tiêm phòng.
Chó mèo chưa tiêm đủ mũi có gửi được không?
Một số nơi nhận nếu có chỗ riêng, nhiều nơi không nhận. Hỏi thú y xem con vật đã gặp con khác được chưa và mũi tiếp có cần dời không. An toàn nhất vẫn là cho con vật ở nhà, có người ghé chăm, không cho tiếp xúc con vật lạ.
Có nên nhờ chủ cũ trông lại chó mèo vừa nhận nuôi không?
Thường là lựa chọn tốt, vì con vật quen mùi và chỗ ở cũ, chủ cũ hiểu tính nó. Hỏi lịch sự, nói rõ ngày đi về, gửi đủ đồ và chi phí. Nếu họ không tiện, vẫn xin họ kể thói quen để đưa vào bản dặn.
Mèo mới nhận nuôi ở nhà một mình khi chủ đi vắng có dễ bỏ đi không?
Mèo mới hay tìm khe hở để ra ngoài, nhất là khi người lạ ra vào. Đóng kín cửa sổ, ban công, dặn người ghé nhìn dưới chân trước khi mở cửa, và cho mèo ở một khu đóng cửa được trong lúc người ghé làm việc.
Chó con mới về đang tập đi vệ sinh, chủ đi vắng thì có hỏng hết không?
Có thể lùi lại một chút, nhưng sẽ tập lại được. Dặn người trông giữ đúng chỗ đặt tấm lót, đưa chó con đến đó sau khi ăn và ngủ dậy, không mắng khi trật. Về nhà, bạn tập tiếp vài hôm là quen lại.
Con vật mới nhận nuôi bỏ ăn khi chủ vắng thì bao lâu phải đưa đi khám?
Với chó mèo con hoặc con vật nhỏ gầy, bỏ ăn nửa ngày kèm lả, nôn hoặc đi ngoài lỏng là phải đưa đi thú y ngay. Con trưởng thành khoẻ có thể ăn ít ngày đầu, nhưng bỏ ăn quá một ngày cũng cần đi khám.